Türkiye İMSAD ile Türkiye İMSAD üyesi dernekler, 17 Ağustos Marmara Depremi’nin 23. yıl dönümünde yaptıkları ortak bir açıklama ile 30’un üzerinde bölümü temsil eden inşaat materyalleri endüstrisinin paydaşları olarak bir yapının tüm elemanlarının sarsıntı önlemleri açısından ehemmiyetine dikkat çekti: “Ülkemiz bir zelzele ülkesi. Mevcut binalarımız açısından zelzelenin yıkıcı gücü karşısında telaşlıyız. Binalarımızı güçlendirelim, 80 -100 yıl ömrü olan güçlü binalar yapalım. Hakikat materyal, yanlışsız uygulamalar binaları güçlü kılar. Bu şuurun ve uygulamaların yerleşmesini sağlayalım” davetinde bulundu.
Türkiye’de derin acılara yol açan 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin 23. yıl dönümü nedeniyle Türkiye İMSAD ve üyesi dernekler, sarsıntı konusunda birinci defa ortak bir açıklama yaptı. Türkiye İMSAD İdare Heyeti Lideri Tayfun Küçükoğlu, “17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin 23. yıl dönümünde, hayatını kaybeden vatandaşlarımızı rahmetle anıyoruz. Sarsıntılar nedeniyle çok büyük acılar yaşadık. Her yıl 17 Ağustos yaklaştığında, ‘Deprem öldürmez, bina öldürür’ kelamını hatırlıyor, halkımıza yapılarını güçlendirme, önlemlerini alma davetinde bulunuyoruz. Bu yıl, dernek üyelerimizle birlikte ortak bir seslenişle davetimizi yinelemek, mevzunun değerini vurgulamak istedik. Zelzeleye hazırlık; toplum olarak uzun vakittir gerçek planlama ile aşmamız gereken hayati bahislerden biri. Gelecekteki refahımız, çocuklarımıza sağlıklı, inançlı binalar ve kentler bırakmak için bugün fedakârlık yaparak, orta-uzun vadeli planlarla hareket etmeliyiz. Yalnızca düzeltici değil, önleyici faaliyetleri de hızlandırmalı, güçlü, etraf dostu yapılarla can ve mal güvenliğimizi teminat altına almalıyız” halinde konuştu.
Kentsel dönüşümde, yeni binaların standartlara uygun formda yapılmasının yanı sıra güçlendirme ve yenileme seçenekleri de güzel değerlendirilmeli
Tayfun Küçükoğlu kelamlarına şöyle devam etti:
“Kentsel dönüşümü aslında bir kentin nüfusu artarken buna paralel olarak ömür şartlarının geliştirilmesi, ulaşımdan eğitim alanlarının tekrar düzenlenmesine kadar kapsamlı, afetlere karşı sağlam ve ‘akıllı’ ömür alanlarının oluşturulması olarak tanımlamamız gerekiyor. Kentsel dönüşüm, toplumsal bir olay ve uzun vadeli olarak tüm taraflarıyla planlanmalı. Öncelikle, zelzele jenerasyonunda bulunan ülkemizde riski sarsıntının değil, inançsız yapıların oluşturduğu şuuruyla hareket etmeli, kentlerimizi bu gerçeklik çerçevesinde kurgulamalıyız. Kandilli Rasathanesi datalarına nazaran, İstanbul’da yaşanması olası 7,5 civarında bir sarsıntıda mega kentte bulunan yaklaşık 1,2 milyon binadan 491 bininin hasar alması bekleniyor. Kelam konusu senaryoda 13 bin 492 binanın çok ağır, 39 bin 325 binanın ağır, 136 bin 746 binanın orta, 300 bin 963 binanın ise hafif hasar alacağı öngörülüyor. Bu tablo karşısında İstanbul için en acil muhtaçlık, binaların durumlarının tespit edilmesi ve her bir bina için özel reçetenin oluşturulmasıdır. Türkiye’nin tamamına baktığımızda ise hala 1.5 milyonu acil olmak üzere 6.5 milyon konutun sarsıntı riskine karşı dönüşmesi gerektiğini biliyoruz. İstanbul Kentsel Dönüşüm Derneği’nin yaptığı açıklamaya nazaran son 9 yılda 240 bin yapı için riskli raporu alındı. Bu yapılardan 215 bin adedi içinde bulunan 720 bin bağımsız ünite yıkıldı. Şubat ayı başında Resmi Gazete’de yayımlanan kararla riskli yapı olarak tespit edilen gerçek ve hukukî bireylere ilişkin konut ya da iş yerlerine verilecek olan faiz takviyeli kredilerde, kredi fiyatı iki katına çıkarıldı. Bunlar çok kıymetli adımlar. Ülkemizin bilhassa içinde bulunduğumuz periyotta hudutlu kaynakları olduğunun farkındayız. Münasebetiyle bizlerin, binalarımızda zelzele güvenliği konusunda tüm ümidimizi uzun vadeli kredilere, dayanaklara bağlamadan, sarsıntı güvenliğini geliştirme şuurumuzu artırıp kaynaklarımızın kullanım önceliğinin sarsıntı güvenliğine aktarılmasını sağlarsak, inançlı yapılara geçme motivasyonu da artacaktır. Halkımızın zelzele güvenliği şuurunu tespit etmek ve geliştirme stratejilerini belirlemek ismine uzun vadeli bir seferberlik başlatılması gerektiğine inanıyoruz. Kısa vadeli tahlil arayışları bizi istenen sonuca ulaştırmayacaktır.”
Kentsel dönüşümü hızlandırmak için binaların üç kümeye kategorize edilerek planlama yapılması gerektiğine dikkat çeken Türkiye İMSAD İdare Konseyi Lideri Tayfun Küçükoğlu kelamlarını şöyle tamamladı:
“Binalar üç kümede kategorize edilerek; ‘kesinlikle yıkılması gerekenler’, ‘güçlendirilerek kullanılabilecekler’, ‘deprem riski olmayan binalar’ olarak tasnif edilmeli. Alan dönüşümü temel alınmalı. Ayrıyeten ülkemizde kentsel dönüşüm kapsamında tek uygun tahlil olarak vurgulanan ‘yıkım ve tekrar yapımın’ yanı sıra, Avrupa Birliği ülkelerinde olduğu üzere ‘güçlendirme/yenileme’ çalışmalarının da değerli bir seçenek olduğunun farkında olmalıyız. Ülkemizde bu sürecin sağlıklı bir halde ve hızlanarak devam etmesi, kentsel dönüşümün salt bir bina dönüşümü olarak görülmemesi, 20-30 yıl sonra tekrar dönüştürülecek yapılar değil, 100 yıllık yapılar, hayat alanları inşa edilmesi gerekiyor. Böylesi büyük ve kapsamlı çalışmaların uçtan uca planlanmasını değerli görüyoruz. Türkiye inşaat materyalleri endüstrisini temsil eden Türkiye İMSAD olarak, zelzele üzere hayati bir bahiste tahlil üretmeye, sorumluluk almaya devam edeceğiz. Bu ortak seslenişimize kendi faaliyetleri bakımından katkı sağlayarak, kaliteli materyalin ve uygulamaların değerine değinerek pahalı iletiler veren tüm üyelerimize teşekkürlerimizi sunarız.”
“Depremi unutmayalım, tedbirlerimizi süratle alalım. Gerçek gereç, yanlışsız uygulamalar ile binalarımız güçlendirelim.”
Türkiye İMSAD üyesi derneklerin sarsıntı önlemlerine yönelik bildirileri şöyle:
AGÜB – Agrega Üreticileri Birliği: Betonun ana hammaddesi olan Agrega; kum, çakıl ve kırmataş üzere materyallerin genel ismidir. Betonun yüzde 75’ini oluşturan agregaların kalitesi betonun performansını etkileyen en değerli parametredir. Binaları ayakta tutan gereçler çelik donatılar ve betondur, betonu ayakta tutan ana gereçlerden birisi ise agregadır. Betonun dayanımını ve servis ömrünü olumsuz etkileyen malzemeler içeren agregalar zelzelelerin felaketle sonuçlanmasına neden olabilir.
Armatür, Valf, Musluk, Tesisat Ekipmanları ve Vana Sanayicileri Derneği: Ülkemiz topografik yapısı ve iklim kuralları sebebiyle zelzeleler başta olmak üzere doğal afetlere karşı her vakit hazırlıklı olunması gereken bir pozisyondadır. Zelzeleye destekli binalar inşa etmek ve afet odaklı kentsel dönüşümün yanı sıra bulunduğumuz ortamın ve bulunduğumuz kentin aşikâr bir formda sürdürülebilirlik kavramı içinde var olmasını da sağlamak gerekmektedir. Bilhassa İstanbul üzere çok göç alan kentlerde sürdürülebilirlik kavramı çok kıymetlidir.
AYSAD – Asansör ve Yürüyen Merdiven Sanayicileri Derneği: Bina içi ulaşımın vazgeçilmezi olan ve zelzelenin yarattığı yıkımdan direkt etkilenen sistemlerden biri de asansörler ve yürüyen merdivenlerdir. Zelzele anında asansörlerin davranışlarını düzenleyen ve yapısal özelliklerini tanımlayan standartları sağlamak, belirlenen tedbirleri almak ve kullanım kurallarına uymak hayat kurtarır.
BİTÜDER – Bitümlü Su Yalıtımı Üreticileri Derneği: Yapıların taşıyıcı sistemlerine sızan su, korozyona, hasebiyle taşıyıcı sistemdeki demirlerin çürümesine, zayıflamasına sebep olur. Yapılarımızı su yalıtımı ile korozyona karşı müdafaaya almalıyız. Su yalıtımının inşaat kademesindeki maliyeti, toplam bina maliyetinin yalnızca yüzde 3’ü kadardır. Sağlıklı inançlı yapılara kavuşmak, yanlışsız gereç seçimi ve uygulamalarla mümkün.
BSD – BİMS Sanayicileri Derneği: İlgili bakanlık ve lokal idarelerin çalışmalarını destekliyoruz. Bimsblok üreticileri olarak, insan hayatına paha veren eserlerimizle inşaat kesiminde yer alıyoruz. Tekrar acılar yaşamamak için eser güvenliğinin denetlenmesini, standartlara uymayan duvar gereçlerinin tercih edilmemesini diliyoruz.
ÇATIDER – Çatı Sanayicileri ve İş Adamları Derneği: Yapının değerli kısımlarından çatının dayanıklılığı, zelzelede hayat kurtaran bir öge haline gelebilir. Ülkemizde milyonlarca yapıda standartlara uygun olmayan çatı bulunduğunu görüyoruz. Büyük kısmı klasik uygulama metotları ve gereçlerle yapılan bu çatılar, zelzelede oluşabilecek riskleri artırabilir. Bu nedenle sarsıntı güvenliği için yapıların temelden çatıya her kısmının dikkatli projelendirilmesi ve inşa edilmesi kural.
ÇEDBİK – Etraf Dostu Yeşil Binalar Derneği: BM Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri doğrultusunda yapıların doğal afetlere karşı sağlam olmasının yanı sıra ekonomik, çevresel ve toplumsal manada sürdürülebilir olmaları da dünyamız için büyük ehemmiyet arz etmektedir. Bu maksatlar doğrultusunda, binalarımızın gereç ve imal yönetmeliklerine uygun olması, Yeşil Bina gerekliliğiyle inşa edilmesi hem inançlı hem de konforlu bir ömür sunar.
ETMD – Elektrik Tesisat Mühendisleri Derneği: Yapıların elektrifikasyonu bağımsız ve ehil kuruluşlarca denetim edilip raporlanmalıdır. Standartları karşılayan gereç ve aygıtlar kullanılmalı, tüm tesislerde sarsıntıda elektriğin inançlı biçimde kesilmesini sağlayan ekipmanların kullanılması mecbur kılınmalıdır. Hastane, okul ve gibisi kamu binalarında, elektriği şebekeden bağımsız olarak kesintisiz sağlayacak sistemler oluşturulmalıdır. Gerektiğinde kullanılmak üzere seyyar güç kaynakları kullanıma hazır halde bulundurulmalıdır.
GALDER – Genel Galvanizciler Dernegi: Sıcak daldırma galvaniz kaplama çeliğin ve hasebiyle yapının ömrünü uzatır. Sarsıntı ya da farklı nedenlerle yıkılan binaların birçoklarında bilhassa donatı çeliklerinde korozyonun tesiri değerli ölçüde görülmektedir. Standartlara uygun, kaliteli materyaller kullanarak sarsıntıya güçlü yapılar inşa edilmelidir. Japonya, Kanada, ABD, Avustralya üzere zelzele jenerasyonundaki gelişmiş ülkelerde sarsıntıya sağlam galvanizli köprüler binalar yanı sıra galvanizli donatı çeliği kullanılan büyük projeler görmek mümkündür. Muteber ve sürdürülebilir yapılar sunmak yapı bölümüne bir formda dahil olan herkesin toplumsal sorumluluğudur.
İKSD – İskele Kalıp Sanayicileri Derneği: İnşaatlarda standartlara uygun kaliteli kalıp kullanımı beton kalitesine münasebetiyle binaların zelzeleye dayanımına olumlu istikamette katkı sağlayacaktır. Merkezi ve mahallî idareler tarafından inşaatların planı, projesi ve tüm kademeleri titizlikle denetim edilmelidir. Ortak eforla riskler bertaraf edilmeye çalışılmalıdır. Muhtemel afet ve acil durumlar için davranış modelleri ve senaryolar oluşturularak tüm vatandaşlarımız daima olarak bilinçlendirilmeli, internetin ve toplumsal medyanın gücünden yararlanılmalıdır.
İZODER – Isı Su Ses ve Yangın Yalıtımcıları Derneği: Yapı güvenliğinde su yalıtımı vazgeçilmez bir ögedir. Ülkemizde inşa edilecek yapıların uzun yıllar boyunca dayanıklılığını müdafaası için; taban etüdünün yapılması, yapının tekniğine uygun olarak tasarlanması, iç ve dış etkenlerden yalıtım ile korunması gerekmektedir. Binalarda Su Yalıtımı Yönetmeliği’nin gerçek uygulanması ve faal sonuçlara ulaşabilmesi için, ‘doğru malzeme’, ‘doğru detay’ ve ‘belgelendirilmiş çalışan’ üçgenin eksiksiz çalıştırılması ve denetlenmesi sağlanmalıdır.
KÜB – Katkı Üreticileri Birliği: Yapıların sarsıntı güvenliklerinin sağlanmasında; betonun, yapının taşıyıcı sistemini oluşturan en değerli materyallerden biri olması, dayanımı ve durabilitesi yüksek betonların kullanılmasını mecburî kılar. Betonun ana karakterini belirleyen en değerli etkenlerden biri beton içerisinde kullanılan kimyasal katkı gereçleridir. Fakat yüksek teknolojili katkı kimyasalları ile üretilen kaliteli beton sayesinde uzun ömürlü ve sağlam yapıların yapılması mümkün olacaktır.
MUDER – Ahşap Mutfak ve Banyo Mobilyası Endüstrici ve İthalatçıları Derneği: İnsan sıhhati ve güvenliğine verdiğimiz ehemmiyet elbet kıymetlerimiz ortasında en ön sıralarda yer almaktadır. Sarsıntı bu bağlamda taşıdığı tehditler ve öngörülemez özellikleri nedeni ile her vakit gündemimizde bulunmaktadır. Zelzelenin engellenemeyeceği şuuru ile tesirlerinin azaltılabilmesi için günümüzde elimizdeki yegane imkanımız, yaşama ilişkin eserlerle hizmet veren tüm kesimler olarak yapacağımız özverili çalışmalardır.
PANELDER – Yalıtımlı Panel Üreticileri Derneği: Sıhhatsiz kentleşme ve kaçak yapılaşmaya dur diyebilmek, inançlı yapılar üreterek zelzeleyle yaşamayı öğrenebilmek, sarsıntıya karşı tedbir almamanın cinayet olduğunu hatırlatmak ve yaşanabilir kentleri birlikte yaratabilmek için inşaat kesimindeki tüm STK’lar el ele vermelidir. Sarsıntı bölgesinde yer alan ülkemizde, çatı ve cephelerde Derneğimizin temsil ettiği iki tarafı sac kaplı, hafif sandviç panel materyallerin kullanımı teknik olarak mümkün olan yerlerde yaygınlaştırılmalıdır.
POMSAD – Türk Pompa ve Vana Sanayicileri Derneği: Su ve atık su tesisleri, yer üstü ve yer altı boru sınırları, pompa istasyonları, tanklar, rezervuarlar, depolama ve arıtma tesislerinden oluşan geniş ağ bilhassa sarsıntılarda hassastır. Su dalı, zelzele hasarına ve hizmet kesintilerine karşı “en savunmasız kamu hizmetidir”. Bu sebeple, bahis ile ilgili acil halk sıhhati ve yangınla uğraş planı hazırlanarak gerekli önlemler alınmalıdır. Su ve kanalizasyon hizmetlerini sunan yönetimler, su ve atık su sistemlerinin “omurgası” olan boru sınırı sistemlerini, üzerinde bulunan pompa ve vana tesislerini, sarsıntının tesirlerine karşı güçlendirmelidir.
PÜKAD – Pencere ve Kapı Bölümü Derneği: Kıtaların birleştiren iki boğazla bir iç deniz barındıran, dört mevsimin yaşandığı, verimli tarım topraklarıyla geçmiş tarihlerde birçok imparatorlukların hayatını sürdürdüğü, bazılarına nazaran ‘dünyanın başşehri olsa olsa İstanbul olur’ denilen kenti bulunduran, endüstrisiyle iktisadın lokomotifi, derin tarihi mirasın büyüklüğü kadar sismik talihsizliğe sahip olan Marmara Bölgesi’nin olağanın üzerinde korunması gerekir.
TALSAD – Türkiye Alüminyum Sanayicileri Derneği: Kritik bir zelzele bölgesi olan ülkemizde, elim örneklerini yaşadığımız ve birçok vatandaşımızı kaybettiğimiz her bir sarsıntıda doğal afetlerin tesirlerini yıkım düzeyine taşıyan insani yanılgılar ve ihmallerin sonuçları acı bir formda deneyim edilmiştir. Bu üzücü olaylar sonrasında her keresinde kentleşme ve yapılaşma kurallarının kıymetini bir defa daha anlamış bulunmaktayız. Doğal afetlerin engellenemeyeceği gerçeğini kabullenerek imkanlarımız dahilindeki tüm tedbirlerin alınması, kuralına uygun yapılaşma ve gerçek materyal seçimi hayati bir değer taşımaktadır.
TGÜB – Türkiye Gazbeton Üreticileri Birliği: Afet odaklı kentsel dönüşüme sürat verilmesini, yıkıp yapmak kadar bina güçlendirme takviyeleri ile yenileme suratının artırılmasını, toplumsal bilinçlenme için harekete geçilmesini diliyoruz. Türkiye Gazbeton Üreticileri Birliği olarak nitelikli yapı materyal ve uygulamalarının yaygınlaşması, halkımızın gereksinimleriyle uyumlu kentsel dönüşümün en kısa müddette tamamlanması, toplumsal şuur seviyesinin artırılması, afet risklerinin azaltılması konusunda acilen harekete geçilmesi için efor ve takviyemizi sürdüreceğiz.
THBB – Türkiye Hazır Beton Birliği: Betonarme yapıların uzun yıllar zelzeleye karşı güçlü olabilmesi için taşıyıcı materyal olan betonun dış etraf tesirlerine de güçlü olacak biçimde tasarlanması gerekir. Bu dayanıklılığın sağlanması için, kullanılan beton dayanım sınıflarının yükseltilmesi çok değerlidir. Bu nedenle THBB, taşıyıcı olarak en düşük C30 sınıfı betonun kullanılmasını önermektedir. Dayanım sınıfı seçimi kadar kıymetli olan bir bahis da, betonun servis ömrü boyunca performansını belirleyecek olan “Çevresel Tesir Sınıfı” seçimidir. Gerçek belirlenmiş çevresel tesir sınıfında, yüksek dayanımlı ve kalite dokümanlı betonlarla inşa edilen standartlara uygun tasarlanmış ve denetlenmiş binaların büyük bir sarsıntıda alacağı hasarın daha az olacağı öngörülmektedir.
TİMDER – Tesisat İnşaat Malzemecileri Derneği: Mevcut durumda ülkemizdeki 6,7 milyon yapı riskli statüsünde bulunmaktadır ve bunlardan 1,5 milyonunun ivedilikle dönüştürülmesi gerekmektedir. Gelişmiş ülkelerde birinci tercihlerden biri olan güçlendirme çalışmaları ülkemizde uzun yıllar boyunca kentsel dönüşümün gölgesinde kalmış oldu. Yıkıp tekrar yapmaya kıyasla yüzde 50 daha az maliyetli olan güçlendirme çalışmaları, güçlendirmeye uygun binalarda mümkün bir sarsıntısı en az hasarla atlatabilmemizi sağlayacaktır.
TUCSA – Türk Yapısal Çelik Derneği: İnsan hayatına ait çalışmalarda tüm siyasi tasalardan arınmış birlik ve beraberlik içinde dayanışma sağlanmalı, günlük devalar yerine orta ve uzun vadeli tahlillere gidilmelidir. Kamu, üniversite ve sanayi ortasındaki kopukluk giderilmeli, AR-GE çalışmaları daha fazla teşvik edilmelidir. Standart – Yönetmelik karmaşası sona erdirilmelidir. Binaların yalnızca zelzeleye güçlü olmaları değil, tüm manasıyla çağdaş bina özelliklerini içeren, yapısal açıdan inançlı, güç verimliliği yüksek, çevresel, ekonomik ve toplumsal sürdürülebilirliğinin kâfi olmaları sağlanmalıdır. Binaların tasarım, yapı gereci, imalat ve uygulama sürecinin standart ve yönetmeliklere uygun olarak yapılması sağlanmalı, bunun için belgelendirme ve kontrol sistem kendi kendini denetleyecek hale getirilmelidir.
TUKDER – Tuğla ve Kiremit Sanayicileri Derneği: Tuğla ve kiremit sanayicileri olarak zelzeleye güçlü tuğla ve kiremit üretiminde Ar-Ge çalışmaları organize ederek, ulusal ve milletlerarası projelerde yer alarak, sarsıntıya sağlam yapılarla ilgili mevzuat ve teknik çalışmalara katkı sağlayarak, zelzele şuurunun arttırılması ve tesirlerinin azaltılması için yapılan faaliyetleri destekliyoruz.
UAB – Ulusal Ahşap Birliği: BM’e bağlı milletlerarası araştırma kuruluşlarının bilgilerine nazaran iklim değişikliği ve etraf problemlerinde inşaat dalının hissesi büyük. İnşaatlarda hem çevresel tesiri nedeniyle hem de zelzele kayıplarının azaltılması için hafif, doğal, yenilenebilir, sürdürülebilir yapısal ahşap materyallerden daha fazla yararlanılmalıdır.
Kaynak: (BYZHA) – Beyaz Haber Ajansı
