DÜNYA genelinde çip, hammadde tedariki ve pandemi nedeniyle otomotiv dalında global bir kriz yaşanıyor. Birçok üretici firma üretimini azaltmak meselede kaldı, birçok fabrikada çalışma mühletleri azaltıldı ya da büsbütün kapatıldı. Dünya iktisadının yüzde 3’üne tekabül eden otomotiv bölümünde, 2021 yılında 7.7 milyon araçlık bir üretim azalması olacağı ve bunun da dalda 210 milyar ’luk bir gelir kaybına yol açacağı öngörülüyor. Üretim ve buna bağlı olarak satış sayıları düşen araç firmalarıysa devayı fiyatları yükseltmekte buluyor. Arzdaki düşüşe bağlı olarak ikinci el piyasasında global çapta bir artış gözleniyor.
Peki kesimi bu noktaya gelmesine neler sebep oldu?
ÇİP SIKINTISI
Yeni jenerasyon araçların motor ve navigaston sistemlerinde yarı iletken çipler kullanılıyor. Her bir araçta ortalama 100’den fazla çip bulunuyor.
2020 yılında koronavirüs pandemisinin patlak vermesinin akabinde milyonlarca insan kısıtlamalar kapsamında meskenlerine kapandı ya da konuttan çalışma nizamına geçti.
Bu durum bilgisayar, oyun konsolu, cep telefonu üzere elektronik aygıtlara olan talepte ağır bir artışa sebep oldu.
Tayvan, Güney Kore ve Çin üzere dev çip üreticisi ülkeler büyüyen talebe gerekli arzı sunamazken, önceliklerini de otomotiv firmaları yerine elektronik firmalarına verdi.
Otomotiv firmalarının çip siparişlerinde tedarik mühleti 21 hafta üzere rekor düzeylere ulaştı.
Danışmanlık firmaları ve bölüm uzmanları, çip tedarikinde yaşanan problemlerin 2022 boyunca devam edeceği görüşünde.
Enerji ve iklim krizi
Özellikle Tayvan’daki çip üretimini ülkeyi saran kuraklık da etkiledi. Üretimde gereksinim duyulan yüksek ölçüdeki suyun teradik edilememesi üreticilerin tam kapasiteyle çalışmasını engelledi. Ülkenin en büyük çip üreticilerinden TSMC, tam kapasiteyle üretim yaparken günlük 156 bin ton suya muhtaçlık duyduklarını açıkladı.
2021 yılı boyunca dünyanın birçok bölgesinde yaşanan dev sel ve iklim felaketleri milyonlarca insanın araçlarında hasar oluşmasına sebep olarak piyasadaki talebi arttırdı.
Enerji krizinin metal üretim maliyetlerini arttırması, aslında çip tedarik etmekte zorlanan araba üreticilerinin işini daha güçlü hale getirdi.
Arabaların koltuğu üretiminde kullanılan süngerler ve cam silecekleri ile araçların ön panellerinin kaplamasında kullanılan plastik cinsleri de artan güç maliyetleri sonrasında bulunması zorlaşan hammaddeler oldu.
Son olarak araçlardaki alüminyum alaşımlarda kullanılan magnezyumun tedarikinde bir kriz patlak verdi. Dünyanın en büyük magnezyum işleyicisi olan Çin, güç krizi nedeniyle 35 magnezyum üretim tesisinin yıl sonuna kadar kapatılmasına karar verdi.
DEVLER ÜRETİMİ DURDURDU
Hammadde ve çip tedarikinde yaşanan problemlere ek olarak lojistik başta olmak üzere birçok yan kalem firmaların üretim maliyetlerini arttırdı.
Deniz nakliyatında 3 bin dolar düzeyinde olan konteyner maliyeti yıl içinde 20 bin dolar düzeylerine ulaştı.
Tüm bu etkenlere bağlı olarak ABD’den Almanya’ya Çin’den Japonya’ya araba üreten ülkelerde badire yaşanmaya başladı.
Üretim ve satış sayıları azalan otomotiv devleri bölgesel ve müddetli olarak fabrikalarındaki üretimi durdurma kararı aldı. Sırf eylül ayında Ford, Toyota, Tesla ve General Motors kimi bölgelerdeki fabrikalarında üretime orta vereceklerini açıkladı.
