Mineraller organizmanın düzgün işleyişinde önemli bir rol oynar. En az bilinenlerden biri, başkalarından farklı olarak ekseriyetle fazla dikkat edilmeyen selenyumdur. Lakin bedende birçok kıymetli misyonda yer alan selenyum, bunun haricinde hücre yaşlanmasını geciktirme konusunda anahtar roldedir.
Selenyum, bedende varlığı hayati değer taşıyan bir mineraldir. Doğal olarak yaşlanmayı geciktirme özelliği, onun en çok bilinen özelliklerinden biridir. Özgür radikalleri (erken yaşlanmadan sorumlu olanlar) yok etme yeteneği nedeniyle, yaşlanma aykırısı birçok tedaviye dahil edilir. Lakin bu, selenyumun birçok yararından yalnızca biridir, zira tiroid bezinin fonksiyonunun düzenlenmesinde ve DNA’nın tekrar üretilmesinde de çok değerli bir rol oynar.
Bu mineral ayrıyeten enfeksiyonlara ve kansere karşı muhafaza ile de ilişkilendirilmiştir. Birtakım araştırmalar selenyumun birtakım kanser çeşitlerinden, bilhassa kolon, mide ve akciğer kanserine yakalanma riskini azaltabileceğini göstermektedir. Dünya Sıhhat Örgütü’ne (DSÖ) bağlı Milletlerarası Kanser Araştırmaları Ajansı tarafından yapılan bir araştırma, kandaki yahut selenoprotein P’deki (karaciğerdeki selenyumun bedende dağıtılmasından sorumlu protein) daha yüksek düzeylerdeki selenyumun, daha düşük karaciğer kanseri riski ile alakalı olduğunu göstermiştir.
Selenyum tıpkı vakitte kalp dostudur. Bu, yeniden DSÖ’ye bağlı Ulusal Sıhhat Enstitüleri tarafından yapılan ve daha düşük selenyum seviyesine sahip şahısların daha yüksek kalp hastalığı riskine sahip olduğu sonucuna varan bir çalışma ile gösterilmiştir. Ayrıyeten selenyumun ruh halini nasıl etkilediği de incelenmiş ve selenyumun eksikliğinin depresif semptomların ortaya çıkmasıyla bağlı olabileceği sonucuna varılmıştır.
SELENYUM AÇISINDAN VARLIKLI 10 BESİN
Peki, günlük ne kadar selenyuma muhtaçlığımız var? Günde yaklaşık 55 mikrogram olduğu iddia edilmektedir. Selenyum, birçok besinde doğal olarak bulunmaktadır. İşte beslenmenize eklemeniz ve sıhhate olan tüm yararlarından yararlanabilmeniz için selenyum açısından varlıklı 10 besin.
Yulaf
Bu tahıl selenyum, çinko ve magnezyum üzere mineraller açısından zengindir. Tüm bunlar, içerdiği yüksek ölçüdeki vitamin ve liflere eklendiğinde, onu diyetimizde bulunması gereken besinlerden biri yapar.
Yulaf güzel ölçüde lif içerdiği için bağırsak geçişini kolaylaştırır. Sütle pişirerek, zerzevat içeceklerine ekleyerek yahut çorba ve et sularında tüketebilirsiniz.
Ceviz
Ceviz, ruh halini düzgünleştiren üç temel bileşen olan selenyum, E vitamini ve C vitamini içeriği ile kusursuz bir besindir. Ek olarak, B vitaminleri, çinko ve esansiyel yağ asitleri üzere başka besin hususları, cildimizin ve saçımızın sıhhatini ve görünümünü iyileştirmemize yardımcı olur.
Sarımsak
Sarımsak selenyum, manganez, B6 vitamini ve C vitamini üzere değerli ölçüde mikro besin içerir. Ayrıyeten polifenoller ve öteki unsurlar açısından da zengindir. Olağanüstü bir antioksidan kaynağıdır. Selenyum ve allisin içeriği sayesinde güçlü bir antioksidandır. Bu tesirlerini kaybetmemesi için çiğ yemeye ya da yağda marine etmeye çalışın.
Kabak Çekirdeği
Kabak çekirdekleri esansiyel yağ asitleri, B vitaminleri, selenyum ve çinko bakımından zengindirler. Kavrulmuş olarak tüketirseniz, tuz eklenmiş olanlara dikkat edin, çoklukla önerilen günlük ölçüsü aşarlar. Sos, salata, pilav yahut makarna üzere sayısız yemeği zenginleştirmek için kullanabilirsiniz.
Mantar
Yaklaşık 100 gramlık mantar, önerilen günlük selenyum ölçüsünün yüzde 15’ini içerir. Bu, onları selenyum açısından yeterli bir doz almak için gerekli bir yiyecek yapar. Mantarlar genel olarak protein bakımından zengindir ve yağ oranı düşüktür, bu da onları olağan tanımlarımız için çok sağlıklı bir bileşen haline getirir.
Fasulye
Fasulye, birebir anda hem zerzevat hem de baklagil olduğu için sıhhat için harikadır. Fasulye potasyum, selenyum, magnezyum, çinko ve manganez üzere birçok mineral açısından zengindir. Haftada en az iki yahut üç kere bakliyat tüketimi önerilmektedir.
Somon
Somon balığı, yüksek omega 3 içeriği ile birlikte selenyum açısından en varlıklı olanlardan biridir. Kıymetli ölçüde selenyum içeren ton balığını da unutmamalıyız. Yağlı balıklar, genel olarak kalp dostu olduğu için diyete eklenmelidir.
Yumurta
Dengeli beslenmede yumurta eksik olamaz. Yumurta, yüksek kaliteli proteinin yanı sıra A ve D vitaminleri ve öbür minerallerin yanı sıra selenyum içerir. Hepsinden düzgünü, çok taraflı olması ile yüzlerce tarife eklenebilmesi.
Isırgan
Isırgan otu, gastronomide çok az bilinen yabani bir bitkidir. Lakin demir ve selenyum içeriğinin yanı sıra A, C ve K vitaminleri ile öne çıkan ve tüketimi büsbütün inançlı bir besindir. Ayrıyeten çay olarak da tüketilebilir.
Et
Vücuda protein sağlamasının yanı sıra etler de değerli bir selenyum kaynağıdır. Kuzu eti, dana eti, hindi, tavuk yahut dana ciğeri âlâ ölçüde selenyum içerir.
SELENYUM EKSİKLİĞİ BELİRTİLERİ
Birkaç Avrupa ülkesinde yapılan araştırmalara nazaran, yanlış beslenme ve makûs toprak kullanımının sonucu, glütenden kaçınmak için bilhassa vejetaryenler, bayanlar ve buğday yemeyenler ortasında selenyum eksikliği yaygın olarak gözlemlenmiştir.
Tiroid Bozuklukları
Tiroid bezi, T3 hormonunu üretmek ve metabolik süreçlerdeki vazifesini yerine getirmek için selenyuma muhtaçlık duyar. Selenyum ayrıyeten tiroidin ürettiği hidrojen peroksiti nötralize etmesi için gereklidir ve bu da bezin kendi dokularına çok derecede ziyan verir.
Zihinsel Karmaşa
Selenyum ayrıyeten, beyin fonksiyonu de dahil olmak üzere çok çeşitli fizyolojik fonksiyonlara katılan enzimler olan selenoproteinleri sentezlemek için gereklidir. Bu selenoproteinler, nöronlar ortasındaki bağlantı için gereklidir. Bu nedenle selenyum eksikliği olan beşerler zayıf hafıza, zayıf konsantrasyon ve zayıf zihinsel netlikten şikayet ederler.
Endişe
Elbette, hayatta başımıza gelen kimi şeyler, cüret kırıcı bir devirden geçmemize neden olur, fakat bu, farklı beslenme eksiklikleri tarafından da tetiklenebilir. Bunlardan biri selenyumdur. Nutritional Neuroscience mecmuasında yayınlanan çalışmaların bir incelemesi, düşük selenyum seviyesine sahip bireylerin birebir vakitte düşük ruh hali ve anksiyeteden şikayet ettiğini, eksiklik giderildikten sonra semptomların kaybolduğunu buldu.
Yorgunluk ve Kas Zayıflığı
Selenyum, hücresel güç üretimine katılır ve oksidatif gerilimi azaltır, bu da kâfi oksijene sahip kanın bedenin her köşesine ulaşabileceği manasına gelir. Bununla birlikte, selenyum eksikliğinde oksidasyon fazlalığı vardır ve kanda dolaşan oksijen ölçüsü azalır, bu da yorgunluğa ve kas güçsüzlüğü hissine neden olur.
Saç Kaybı
Selenyum, C vitamini üzere öteki antioksidanların bedendeki ömrünü uzatır. Antioksidanlar, baş derisi de dahil olmak üzere tüm beden dokularını korur. Saç dökülmesi, selenyum eksikliğine bağlı olarak antioksidan eksikliği manasına gelebilir. Nispeten süratli meydana gelen saç dökülmesi selenyum eksikliğinin bir işareti olabilir.
Zayıf Cilt ve Kırılgan Tırnaklar
Cildi ve tırnakları uygun durumda tutmak için birebir antioksidan süreç gereklidir. Bu nedenle kırılgan tırnaklar ve zayıf cilt de selenyumun yetersiz emilimini gösterebilir. Soluk cilt yahut derin beyaz tırnaklar, kronik selenyum eksikliğinin belirtileri olabilir.
Sık Soğuk Algınlığı ve Enfeksiyonlar
Selenyum ayrıyeten bağışıklık sisteminin soğuk algınlığına ve başka bulaşıcı hastalıklara neden olan virüslerle uğraşta tesirli olması için gereklidir. Sonbahar ve kış aylarında 3 yahut 4’ten fazla soğuk algınlığı yaşamak, bilhassa bunlara öteki semptomlar eşlik ediyorsa, bir eksikliği gösterebilir.
SELENYUM EKSİKLİĞİ TEŞHİSİ
Selenyum eksikliğini teşhis edebilmek için teorik olarak, selenyum ölçümünü içeren bir kan testi yapılabilir, lakin bu çok azdır. Tabipler tarafından istenen rutin bir test değildir. Öte yandan, tahlil sadece son birkaç saat içinde kâfi selenyumun alınıp alınmadığını gösterecektir.
Saç örnekleri ile yapılan selenyum testleri de vardır, lakin bunların gerçek beslenme durumu hakkında çok yanlış olduğu düşünülmektedir.
Bir eksiklikten şüpheleniliyorsa, test yaptırmaktan daha mantıklısı, kâfi ölçüde selenyum açısından varlıklı besinlerle istikrarlı bir diyet uyguladığınızdan emin olmaktır. Bu, bir tahlilin ne dediğini beklemeden her vakit yapmamız gereken bir şeydir.
