İnflamasyon (iltihaplanma), çok karmaşık bir süreçtir ve bedenin rastgele bir bölgesinde kendini gösterebilir. En tehlikeli olanı, hücresel yahut sessiz iltihaplanmadır, yani görülemeyen iltihaplardır ve bu, başkalarının yanı sıra tip 2 diyabet, metabolik sendrom, obezite, kalp sorunları ve alerjiler üzere yaygın hastalıklara neden olabilir.
Bu iltihabi sürecin ortaya çıkmasıyla diyet tipinin çok ilgisi vardır, bu hususta sayısız bilimsel delile vardır.
Journal Of The American College of Cardiology’de (JACC) yayınlanan son çalışmalardan biri, iltihaplanma tesirleri olan yiyeceklerden (ultra işlenmiş, kırmızı et, şekerli içecekler ve rafine karbonhidratlar) güçlü bir diyet uygulayan şahısların, temel olarak kardiyovasküler hastalık geliştirme risklerinin yüzde 38 daha fazla olduğunu ortaya koydu.
Aynı biçimde, sonuçları JAMA Oncology’de yayınlanan evvelki araştırmalar, birebir besinlerden güçlü diyetlerin kolon kanseri gelişme riskini yüzde 44 artırabileceğini gösteriyor.
İŞLENMİŞ BESİNLER SÜRECİ TETİKLİYOR
Bu nedenle, diyet ve iltihaplanma ortasındaki temas açıktır. Çok rafine unlar, şeker, ultra işlenmiş ve işlenmiş etler iltihaplanmayı tetikleyen ana besinlerdir. Ve birebir halde, organizmanın iltihaplanmasını destekleyen bir dizi besin eksikliği de vardır: Antioksidanların, liflerin ve mikro besinlerin eksikliği, temel olarak, iltihaplanmanın ortaya çıkmasıyla bağlıdır.
Uzmanlara nazaran, bizi “iltihaplandıran” özel bir yiyecek değil, belli yiyeceklerin ve vakit içinde sürdürülen diyet yönergelerinin birleşimidir.
İltihaplanmayı destekleyen beslenme biçimleri epey açık olduğu üzere, tam karşıtı tesire sahip olan, yani bu süreci önleyen ve ortaya çıktığında çözmeye yardımcı olan besinlerin de çok sayıda ispatı vardır.
İltihaplanmayı önlemenin anahtarı, eksiksiz ve çeşitli bir beslenme planı izlemektir. Zira besin çeşitliliği olmadan inflamatuar süreçleri önlemek için gerekli organik istikrar kurulamaz.
İLTİHAP ÖNLEYİCİ TAKIMIN BAŞI: SEBZELER
JACC araştırmasına da yansıdığı üzere yeşil yapraklı sebzeler (lahana, ıspanak, su teresi, marul, pazı, roka, hindiba) ve sarı sebzelerin (kabak, sarı biber, fasulye ve havuç ) tüketimi, vücuttaki iltihaplanma süreçlerinin önlenmesi bakımından çocuklara yönelik tekliflerde birinci sırada yer alıyor. Bu sıralamayı tam tahıllar (buğday, yulaf, çavdar, darı) takip ediyor.
Domates, iltihaplanmanın ortaya çıkmasında direkt rol oynayan özgür radikallere karşı tesirinden ötürü bilhassa bu mevzuda tavsiye edilen bir başka besin olarak ön plana çıkıyor.
Sarımsak ve soğan da iltihap önleyici besinlerin başında geliyor. Çoğumuzun diyetinde bulunan bu iki besin, harika bir antioksidan olmasının yanı sıra, bilhassa iltihaplanmayı önleyen, birçok özelliğe sahip bir besin olan flavonoid, quercetin (kuersetin) açısından zengindir.
MEYVELER
İltihaplanmayla savaşmaya yardımcı olan besinleri tanımlayan Harvard Üniversitesi Sıhhat Okulu’nun yakın tarihli bir araştırmasında, meyveler çok kıymetli bir yer tutuyor. Bunların ortasında uzmanlar bilhassa çilek, yaban mersini, kiraz ve portakalı öne çıkarıyor.
JACC çalışmasının muharrirleri bu seçkiye nar, elma ve armutu da ekliyor. İltihap önleyici bir seçenek olarak meyvelere giden bu yolun nedeni, meyvelerin varlıklı vitamin ve bilhassa antioksidan husus içerikleridir.
CEVİZ VE ZEYTİNYAĞI
Harvard araştırması ayrıyeten, temel olarak omega 3 yağ asitlerinin katkısı nedeniyle cevizleri değerli bir yere yerleştiriyor. Bu besinle, bilhassa Akdeniz diyeti bağlamında ve temel olarak kardiyovasküler sıhhat üzerindeki yararlarını doğrulayan çok sayıda araştırma vardır. Araştırmalar, tertipli olarak ceviz tüketen insanlarda, sirkülasyondaki birkaç inflamatuar biyobelirteçte bir azalma gözlemlendiğini göstermektedir.
İltihaplanma ve beyin hasarı ile gayrette tesirli olduğu gösterilen bu yağ asitlerinden biri olan alfa linoleik asit bilhassa dikkate kıymettir. Zeytinyağı (özellikle sızma) yüksek alfa linoleik asit içeriğiyle ön plana çıkmaktadır. Yüksek antioksidan içeriği, onu harika bir iltihap önleyici seçenek haline getirir.
DİKKATE BEDEL: ÇAY VE KAHVE
Antioksidanların, bilhassa polifenollerin katkısı, uzmanların çaya iltihap önleyici özellikler atfetmesini sağlamaktadır. Kahvenin de potansiyel iltihap önleyici olduğu konusunda datalar vardır. Kahve antioksidanlar açısından çok zengindir, lakin iltihap önleyiciliği de dahil olmak üzere sağlıklı yararlarını elde edebilmek için doğal, kaliteli kahveler tercih edilmelidir.
Kakaoda olduğu üzere, kahve çekirdekleri de iltihap önleyici özelliklere sahip fitokimyasallar sağlar, lakin her durumda kafeine ve uyarıcılara karşı kişisel toleransı kıymetlendirmek değerlidir.
İLTİHAP ÖNLEYİCİ DİYETİN VAZGEÇİLMEZİ: YAĞLI BALIKLAR
İltihap önleyici diyet kılavuzlarında yapılan incelemelerle örtüşen bir başka nokta ise genel olarak yağlı balıkların ve bilhassa somon, ton balığı, sardalye ve hamsinin yararlarıdır. Bu besinlerde bulunan omega 3 yağ asitlerinin yararları yeterli bilinmektedir ve bunların ortasında bedendeki kronik iltihaplanmayı önlemesi de vardır.
ZERDEÇAL VE ZENCEFİL
Zencefilin sağladığı karakteristik lezzetten sorumlu olan gingerol, bu yiyeceğin her vakit iltihaplanmaya karşı en düzgün seçenekler ortasında yer almasını haklı kılan şeydir. Araştırmalar, sitokinlerin, yani bedendeki birçok iltihaplanmada yer alan hususların oluşumunu engelleme yeteneğine sahip olduğunu göstermiştir.
Zerdeçalda bulunan ve potansiyel ağrı kesici ve iltihap önleyici tesirler gösteren bir bileşik olan kurkumin de misal tesirler sunar.
PREBİYOTİKLER
Bağırsak florası, iltihaplı süreçleri uzak tutmak için epey kıymetlidir. Sağlıklı bir bağırsak florası, temel olarak dengeyi korumak için prebiyotik lif sağlayan her türlü zerzevattan varlıklı bir diyetle elde edilir, enzimler ve canlı probiyotik bakteriler sağlamak için çiğ ve fermente edilmiş besinleri içerir.
Uzmanlar ayrıyeten bu bahiste fazla şekerden ve çok işlenmiş besinlerden kaçınmanın kıymetinin altını çiziyor. Kan şekeri düzeylerini sabit tutmak ve kâfi dinlenme vakitlerini sağlamak da büyük ehemmiyet taşıyor. Bu mevzuda ne yediğimiz değil, birebir vakitte nasıl ve ne vakit yediğimiz de büyük ehemmiyet taşıyor.
KATKI HUSUSLARINA DİKKAT EDİN
Gıdalara eklenen gözetici özelliklere sahip kimi unsurlar, potansiyel bir iltihaplanma ile ilişkilendirilmiştir. Fazla sentetik katkı unsurları bedenimiz tarafından ayrıştırılır ve bu yüzden karaciğere çok yük bindirici tesiri olur.
Ayrıca, biriken ve kan-beyin bariyerini geçebilen ağır metaller üzere sıhhatimiz için de çok ziyanlı olan çevresel toksinler vardır. Tüm bu unsurların fazlalığı, öbür süreçlerin yanı sıra, bağışıklık istikrarını direkt etkileyerek iltihaplanmayı tetikleyebilir. Bu yüzden doğal bir diyet uygulamak ve diyette katkı unsurlarının fazlalığından mümkün olduğunca kaçınmak çok değerlidir.
