Patatesler yeşilimsi bir renk alırsa, bunun nedeni olgun olmadıklarından değil, sıhhatinize ziyan verebilecek acı bir tada ve toksik özelliklere sahip bir glikoalkaloid olan solanin varlığından kaynaklanır.
Avrupa Besin Güvenliği Otoritesi (EFSA) tarafında yayınlanan yakın tarihli bir rapor, yeşil kısmı yemenin yahut filizlerin varlığının risklerini açıkladı.
EFSA uzmanları bilhassa domates, patlıcan, patates ve türevleri olmak üzere solanin içeren makul besinlerdeki glikoalkaloitlerin sıhhat tehlikelerini kıymetlendirdi.
ÖLÜMCÜL OLABİLİYOR
Çiğ patatesin yeşil kısımları, acı bir tada ve toksik özelliklere sahip bir glikoalkaloid olan solanin açısından zengindir. Solanin, kendisini doğal olarak korumak için kullandığı tipik bir mantar ve böcek ilacıdır, lakin insan tarafından yüksek konsantrasyonlarda yenilirse ölümcül olabilir.
Solaninin birçok patatesin kabuğunda bulunur, bu nedenle kabuğunu soyarak bu toksik hususun yüzde 30-80’inden kurtulabilirsiniz. Ayrıyeten kızartma, zehirli maddeyi etkisiz hale getirir, lakin kaynatma yahut mikrodalgada pişirme etkilemez.
Işık ve nem solanin içeriğini günde 4 kat daha fazla artırır. Bu nedenle patatesleri serin, kuru ve karanlık bir yerde saklamak çok kıymetlidir.
Patatesin yeşil kısmının tüketimi temel olarak sindirim sistemi ve nörolojik belirtileri ortaya çıkarır. Mide bulantısı, ishal, kusma, kramplar, boğaz ağrısı, baş dönmesi ve vertigo görülebilir.
Belirtilerin hissedilmesi için bu kimyasal bileşikte beden yükünün kilogramı başına 1 miligram almak kafidir. Beden tartısının kilogramı başına 3 mg solaninin tüketilmesi mevte bile neden olabilir, bu olağan bir solanin konsantrasyonuna sahip 2 kilogram patatesin yenilmesi manasına gelir.
Bebeklerde ve küçük çocuklarda toksik doza ulaşma riski daha fazladır, zira birkaç kilo yükte olduklarından ötürü çok patates tüketmeye gerek kalmadan tehlikeli alım düzeylerine ulaşabilirler.
Bu nedenle patates yerken kesinlikle kabuğunu soyup yeşil olan kısımlarını atın, bu formda solanin zehirlenmesi yaşama riskini azaltabilirsiniz. Lakin en kıymetli şey, toksik hususun çoğalmasını önlemek için patateslerin uygun halde saklanmasıdır.
PATATESLERİN BOZULMAMASI İÇİN İPUÇLARI
Bu glikoalkaloidlerin alımından kaynaklanan zehirlenme riskini azaltmak için birkaç pratik ipucu deneyebilirsiniz:
– Yalnızca kullanacağınız patatesleri satın alın. Bilhassa büyük ölçülerde tüketmiyorsanız, ne kadar indirimde olursa olsun, büyük ölçülerde almayın.
– Yeşil alanları yahut filizlenmiş olduğunu gördüğünüz patatesleri tercih etmeyin.
– Meskende kuru, uygun havalandırılmış, serin ve karanlık bir yerde saklayın. Soğuk, patatesin içeriğindeki nişastayı bozduğu için buzdolabı onları saklamak için güzel bir yer değildir.
– Patatesin kabuğunu soyarak toksik unsur içeriğini büyük ölçüde azaltırsınız. Örneğin ışığa maruz kaldıkları için yeşil noktalar oluşursa, bu alanları büsbütün kesmeniz daha uygundur. Uzun müddet saklandıklarında filiz verebilirler. Her filizin etrafından bir santimetre kare kadar eksin yahut çok filizlenmişse patatesi atın.
– Suda kaynatıldığında bu toksinlerin konsantrasyonu yüzde 5 ila 65 ortasında düşer.
– Yağda kızartırsanız toksinler yüzde 20 ila 90 ortası azalır.
