Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Müdürlüğü, 148 Ağır Ceza Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığı’na zelzelede binalardan kaynaklı vefatlar ve yaralanmalar kapsamında yürütülecek soruşturmalarda aktifliğin ve yeknesaklığın sağlanması için yazı gönderdi. Yazıda, soruşturmalarda kanıt toplama süreçlerinin ve şüphelilerle ilgili muhafaza önlemlerinin hızla yerine getirilmesinin değer arz ettiğine işaret edildi. Bakanlığın yazısına nazaran şunlar yapılacak:
Yıkılan binalarda hayatını kaybeden ve yaralanan kişi sayısı gözetilerek Cumhuriyet başsavcılıklarında sarsıntı nedeniyle işlenen kabahatlere yönelik Sarsıntı Kabahatleri Soruşturma Ofisleri kurulacak. Ofise bakmakla vazifeli bir Cumhuriyet başsavcı vekili ile yeteri kadar Cumhuriyet savcısı görevlendirilecek. Ofiste vazifeli savcılar kendi ortalarında nöbet tutacak.
Yıkılan binaların müteahhit ve fenni mesul ile vekillerinin ve başka sorumluların tespitine çalışılacak. Sorumluluğu tespit edilenler hakkında derhal gerekli soruşturma süreçleri yapılacak, kaçma ve kanıt karatma ihtimaline karşı gerekli muhafaza önlemlerine tereddütsüz başvurulacak.
Kurtarma faaliyetleri gözetilerek kanıt toplama süreçleri koordineli formda yürütülecek.
Delillerin hakikat ve eksiksiz toplanması ile mevzuya dair rapor hazırlanması için uzman bireylerden oluşan uzman heyetinin oluşturulacak.
Bilirkişi heyeti, mimar, jeoloji ve inşaat mühendisleri ile ilgisine nazaran öteki uzmanlardan oluşturulacak.
Cumhuriyet savcısı nezaretinde eksperler eşliğinde olay yeri tespit süreçleri yapılacak ve tutanağa bağlanacak.
Yapı ruhsatı, yapı kullanım evrakı, mimari ve statik projeler gecikmeksizin ilgili belediyelerden, yapı sahiplerinden ve yapı kontrol firmalarından temin edilerek uzman heyetlerine verilecek.
Bilirkişi heyetleri tarafından binalarda kanıt tespiti süreçleri yapılırken numune alma ve tahlil süreçleri, Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından lisans verilmiş laboratuvarlarda yaptırılacak.
Delil tespit süreçlerinde; binaya dair adres, tapu kaydı, yıkıldığı zelzele, yapı çeşidi, taşıyıcı sistem, yapı ruhsatı yahut yapı kullanım dokümanı, varsa mimar ve betonarme statik proje bilgi ve evraklar temin edilecek. Genel enkaz imgesi, kolon, kiriş, döşeme ve temel yapının görüntü ve fotoğrafları çekilecek. Yapılardan numune alınacak.
Aynı müteahhit tarafından yapılan sitede birden fazla yapı yıkılmışsa süreçler tek bir soruşturma belgesi üzerinden yürütülecek.
10 vilayette 131 kuşkulu tespit edildi
FERİT VARLIKLI İstanbul – 10 vilayette zelzelede yıkılan binalarla ilgili sorumluluğu tespit edilen 131 şüpheliden 113’ü hakkında gözaltı kararı çıkartıldı, 1 kuşkulu tutuklandı.
İnşaat kurallarına uymayıp yetersiz materyalle mühendislik kurallarına muhalif olarak yapılan ve palavra reklamlar eşliğinde milyonlarca liraya satılan, binlerce beşere mezar olan konutlarla ilgili olarak soruşturmalar başlatıldı. 10 vilayette sarsıntıda yıkılan binalarla ilgili sorumluluğu tespit edilen 131 şüpheliden 113’ü hakkında gözaltı kararı verilirken, 1’i de tutuklandı. Hatay’daki Rönesans Rezidans’ın müteahhidi Mehmet Yaşar Coşkun, evvelki akşam yurt dışına kaçmak isterken yakalanmıştı. Dün de Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığı’nca gönderilen yakalama talimatıyla harekete geçen İstanbul Emniyet Müdürlüğü grupları, müteahhit Mehmet Ertan Akay’ı, Ataşehir’de saklandığı adreste yakalayıp gözaltına aldı. Gaziantep’te yıkılan Ayşe Mehmet Polat sitesinin müteahhidi ve fenni mümessili olan Mehmet Ertan Akay’ın, yurt dışına çıkmak için İstanbul’a geldiği öne sürüldü. Akay’ın Gaziantep’e gönderileceği belirtildi. Gaziantep’te yıkılan Bahar Apartmanı müteahhidi İbrahim Mustafa Uncuoğlu da İstanbul Pendik’te gözaltına alındı. Birinci tespitlere nazaran 9 kişinin enkazında öldüğü Bahar Apartmanı’nın müteahhidi Uncuoğlu’nun Gaziantep’e gönderileceği öğrenildi.
KKTC’de gözaltına alındı
Adana Çukurova’da yerle bir olan 16 katlı Hasan Alpargün Apartmanı’nın müteahhidi Hasan Alpargün ise, zelzelenin akabinde kaçtığı KKTC’de gözaltına alındı. Enkaza dönen binadan şu ana kadar 83 kişinin cesedi çıkartıldı. 15 kişinin daha enkaz altında olduğu belirtilen binanın müteahhidi Hasan Alpargün’ün, KKTC’ye kaçtığı öğrenildi. Başlatılan soruşturma kapsamında Hasan Alpargün, Lefkoşa Emniyet Müdürlüğü’nce yakalanarak gözaltına alındı. Türkiye’den KKTC’ye 990 bin dolar, 890 bin euro, 500 bin TL transfer etmeye çalıştığı, ayrıyeten Lefkoşa Demirhan bölgesinden daire satın aldığı belirlenen Alpargün’ün Türkiye’ye getirileceği bildirildi.
Rönesans’ın neden yıkıldığını bilmiyormuş
Hatay Antakya’da yerle bir olan 12 katlı 250 daireli Rönesans Rezidans’ın müteahhidi Mehmet Yaşar Çoşkun, evvelki akşam İstanbul Havalimanı’ndan yurt dışına kaçmak isterken gözaltına alınmıştı. Adliyeye sevk edilen Coşkun, tutuklanarak Metris Cezaevi’ne gönderildi.
Havalimanına gitmeden evvel ATM’lerden para çektiği belirlenen Çoşkun’un üzerinden 10 bin 200 euro para çıktığı öğrenildi. Coşkun’un iş ortağı ve kardeşi Hüseyin Yalçın Çoşkun’un ise arandığı kaydedildi.
Mehmet Yaşar Çoşkun, savcılık sözünde şunları söyledi: “Bina 10 yıldır kullanımdaydı. Binada sonradan rastgele bir asıllı değişiklik yapılmadı, mevzuatta öngörülen tüm süreçleri yerine getirdik. Rönesans Rezidans’ın neden yıkıldığını ben de bilmiyorum. Rönesans Rezidans’ın yer etüdü yapılmış ve sağlam durumdaydı. Tüm ruhsatları alındı, hem belediye hem yapı kontrol firması tarafından şahsen yerinde gerekli numuneler alınmak suretiyle gerekli incelemeler yapıldı, denetimleri sağlandı. Bu kademelerde hiçbir kasvet çıkmadı. Rönesans Rezidans ile ilgili aklıma gelen tek bir şey var; sarsıntının dalga uzunluğunun bugüne kadar gelmiş geçmiş tüm sarsıntılardan farklı olması diye düşünüyorum.”
17 AĞUSTOS’UN SAVCISI ENKAZLAR İÇİN UYARDI:
Deliller karartılmasın
ELİF ALTIN İstanbul – 17 Ağustos 1999 zelzelesinde Büyükçekmece Cumhuriyet Savcısı olarak vazife yapan ve yıkılan binaların sorumlularına ait soruşturma yürüten eski savcı Ali Özgündüz, ikazlarda bulundu. Özgündüz, enkaz kaldırma süreçlerine ait Milliyet’e şu açıklamalarda bulundu:
“Enkazlarda tespit yapılması, yetkililerinin tespit edilmesi ve bütün bunların şu kademede yapılması ve yeniden faillerin kaçmasının önlenmesi için onlar hakkında çabucak yakalama kararı çıkarılması, hudut kapılarına bilgi verilmesi şu kademede gerekiyor. Yoksa çok geç kalacağız. Şayet savcılık tarafından girilip tespit yapılmadan enkaz kaldırılıyorsa vatandaş durumu çabucak ilgili savcılığa, emniyete bildirsin. Fotoğraflarını, görüntüsünü çeksin ki kanıt olsun. Bunlar olmazsa birçok sorumlu ceza almadan kurtulur.”
‘Nitelikli dolandırıcılık’
“Şu anda savcılıklar tarafından ‘birden fazla kişinin taksirle mevte ve yaralanmasına neden olmak’ cürmünden resen soruşturma başlatıldı. Bunun için rastgele bir şikayete gerek yok. ‘Bilinçli taksirle birden fazla kişinin vefatına ve yaralanmasına neden olmak’ kabahatinden soruşturma yürütülürse ceza artacak. Bir de ayrıyeten ‘depreme dayanıklı’ diyerek reklamı yapılan binalarla ilgili ‘nitelikli dolandırıcılık’ cürmünden da soruşturma yapılacaktır, satışı yapan firmalarla ilgili olarak. Ayrıyeten bu işin bir de tazminat davası boyutu olacaktır.”
Sivil kuruluşlar da peşlerine düştü
DİDEM ÖZEL TÜMER – Bir yandan enkaz altında can arayışı sürerken öte yandan hesap sorma devri sürat kazanıyor. 10 vilayetteki cumhuriyet savcılıkları enkaza dönen binaların, sitelerin müteahhitleri hakkında yakalama ve gözaltı kararı çıkarırken, bir küme istekli kuruluş bir ortaya gelerek yıkılan binaları ve onların sorumlularının kaydını tutmaya başladı.
teyit.org, Aposto, Türkiye Raporu, Sarsıntı İmece Platformu ve dataları tahlil ederek haritalayan Common Graph bir “sorumluluk haritası” üzerinde çalışmaya başladı. Güçlerini birleştiren tertipler, yıkılan binaların adres kayıtlarıyla, müteahhitleri ve yapı kontrol firmalarının eşleştirilmesini sağlayarak, ayrıyeten bu firmaların öbür işleriyle ilişkilendirerek bir data haritası ortaya çıkarmaya çalışıyor.
3 binden fazla veri
Teyit.org’dan Gülin Çavuş, “Bu çalışma sayesinde sorumluların daha süratli tespit edilebilmesi dileğindeyiz. Şimdiye kadar 3 binden fazla datayı derledik. Bu bilgileri inşaat şirketleri, gazetecilerin transferleri, toplumsal medya paylaşımları ve hukukçuların şikayetçi oldukları kişi ve şirket bilgileriyle harmanlayacağız” dedi. Toplanan bilgiler tüm takımların erişimine açık bir platformda toplanıyor. Toplanan dataları Common Graphs temizliyor ve sisteme sokuyor.
