TÜRKİYE, yaşadığı sarsıntı felaketinden sonra fevkalade bir yardımlaşma ve dayanışmaya imza attı. Beşerler iletileşme ağları ve toplumsal medyadan süratle organize olurken dijital ortamda bu yardım etme isteğini suistimal eden dolandırıcılar ortaya çıktı. Toplumsal Medya ve Dijital Güvenlik Eğitim Araştırma Merkezi (SODİMER) Lideri Prof. Dr. Levent Eraslan zelzelenin başından bu yana dolandırıcıların pek çok farklı prosedürle yardımsever insanları suiistimal ettiğini anlattı. Eraslan, sarsıntı periyodunda dijital dolandırıcıların üç yolla insanları ağına düşürmeye çalıştığını gözlemlediklerini söyledi:
ÜÇ FARKLI USUL
“Depremin birinci gününden itibaren dijital dolandırıcılar çeşitli usuller denemeye başladı. Bizim müşahedemiz üç farklı formül denendi. Birinci yolda dolandırıcılar yardıma gereksinimi olan bir depremzedeymiş üzere yapıp insanlardan yardım istedi. Biz buna ‘oltalama’ tekniği diyoruz. Yardım talep ederken bir link gönderdiler. Bu linklerin WhatsApp kümelerinde çokça paylaşıldığını gördük. Akraba, iş, apartman kümelerinde bu linkler paylaşıldı. Tıkladığınızda ise telefonunuzdaki tüm bilgileri görebilen fidye yazılım telefonları ele geçirdi. Beşerler süratli olmak için, gereksinimlere bir deva olmak ismine çırpınırken bu ahlaksızların tuzaklarına düştü.”
ZARARLI YAZILIM UYARISI
İkinci yol olarak düzmece sitelerin kurulduğunu belirten Eraslan, “İsmi devletin resmi internet sitelerine emsal isimlerle dolandırıcı siteler kurdular. O sitelere girdiğinizde de telefonunuza ziyanlı yazılımlar yükleniyor” değerlendirmesini yaptı. Bir öbür prosedür ise muhtaçlığı olmayan bireylerin IBAN adreslerini muhtaçlık sahibiymiş üzere yaygınlaştırması oldu. Eraslan, “Örneğin İzmir’de, İstanbul’da yaşayan; depremzede olmayan birisi ‘evimi kaybettim’ deyip IBAN’ını yolluyor, herkes güvenip, para gönderiyor. Bu devirde kümelerde o kadar çok IBAN adresi paylaşıldı ki maalesef muhtaçlığı olan ve olmayan birbirine karıştı” tabirlerini kullandı.
HANGİ TEDBİRLER ALINABİLİR
ERASLAN dijital dolandırıcılardan korunmak için dikkat edilmesi gerekenleri şöyle sıraladı:
– Tanıdık olmayan, referanssız WhatsApp kümelerine girmeyin.
– Telefonlarınızın güvenlik duvarlarını aktive edin, şifreleri güvenlikli hale getirin, antivirüs programlarınızı güncelleyin.
– Genel kullanıma açık wi-fi çizgilerinden banka hesaplarınıza girmeyin.
– Dijital dolandırıcıların en sevdiği ortamdayız. Geçersiz kripto para hesaplarına karşı dikkatli olun.
– Devlet kurumlarının açıklamalarını düzgün dinlemek, yaptığımız yardımların hakikat yere gideceğinden emin olmamız lazım.
