Kamuoyu araştırma kuruluşu IPSOS, 6 Şubat Kahramanmaraş sarsıntılarına yönelik bir araştırma gerçekleştirdi. ‘6 Şubat Kahramanmaraş depremleri’ araştırması, IPSOS Anti Kriz Monitöründen derlendi. Araştırma 18 yaş üstü İBBS 1 seviyesinde 6 Şubat sarsıntılarından etkilenen 10 vilayet hariç başka vilayetlerde nüfusu temsil eden 800 birey ile 20-23 Şubat 2023 tarihleri ortasında online anket yoluyla gerçekleştirildi.
“Lütfen gün boyunca hissettiğiniz başka hisleri belirtir misiniz?”
Yapılan araştırmaya nazaran, Kahramanmaraş sarsıntılarından sonra toplumun yüzde 40’ı için zelzelenin Türkiye’nin en kıymetli sorunu olduğu öne çıkıyor. İştirakçilere sorulan ‘Sizce şu anda Türkiye’deki en değerli sorun nedir?’ sorusuna karşılık olarak doğal afet, koronavirüs ve iktisat başlıkları öne çıkıyor. İştirakçiler tarafından Eylül 2021’de iktisadın en kıymetli sorun olarak görülme oranı yüzde 62 iken, Ocak 2023’te bu oran yüzde 87 seviyesine çıkmış durumda. Lakin 6 Şubat’ta yaşanan zelzelelerin akabinde iktisadın sorun olarak görülme seviyesi 7-16 Şubat haftası yüzde 44’e düşerken, 20-23 Şubat’ta tekrar yüzde 47 seviyesine çıkmış durumda.
7-16 Şubat haftası doğal afetin en kıymetli sorun olarak görülme seviyesi yüzde 42 iken, 20-23 Şubat’ta yüzde 38 seviyesinde gerçekleşti. Tüm dünyayı tesiri altına alan koronavirüs salgınının en değerli sorun olarak görülme seviyesi Eylül 2021’de yüzde 23 iken, Ocak-Şubat 2023 periyodunda bu oran yüzde 0 seviyesine gerilemiş durumda.
Deprem endişesi
‘Yaşanan sarsıntıların ülke iktisadına nasıl bir tesir yapacağını düşünüyorsunuz?’ sorusuna ise her 10 bireyden 8’i yaşanan bu zelzelenin ülke iktisadını olumsuz etkileyeceğini düşünüyor. Marmara Sarsıntısı için bireylerin tasası epeyce yüksek. Her 10 bireyden 8’i bu bahislerde hayli telaşlı. ‘İlinizde bir zelzele olması konusunda ne kadar kaygılısınız?’ sorusuna ise iştirakçilerin yüzde 56’sı çok kaygılıyım, yüzde 27’si epey telaşlıyım, yüzde 14’ü pek kaygılı değilim, yüzde 2’si ise hiç kaygılı değilim yanıtını veriyor. Mümkün İstanbul Marmara Sarsıntısına yaklaşımınıza dair ekrandaki sözlerden hangisi sizin için en uygundur?’ sorusuna ise iştirakçilerin yüzde 81’i öncesine nazaran daha fazla kaygılıyım, yüzde 18’i öncesiyle birebir düzeyde kaygılıyım, yüzde 2’si ise öncesine nazaran daha az kaygılıyım yanıtını veriyor.
Bugün toplumun yarısı yorgun ve telaşlı. Tıpkı vakitte üzgün ve bıkkınlık hisleri da öne çıkan öteki hisler ortasında yer alıyor. Bireylerin belirttiği tüm hislere bakıldığında toplumun çoğunluğunun en az bir olumsuz his belirttiğini, olumlu bir his ya da his belirten şahısların ise oranının yalnızca yüzde 35 olduğu görülüyor. İştirakçilerin yüzde 92’si ise gün uzunluğu telaşlı, bıkkın, öfkeli, kuşkulu, incinmiş üzere olumsuz tabirlerde bulunuyor. Yapılan araştırmaya nazaran, bugün için bireylerin yalnızca yüzde 8’i rastgele bir STK’ya ya da derneğe üyeyken, şu an için üye olmayan bireylerin dörtte biri derneğe yahut STK’ya üye olmayı düşünmeye başlamış. İştirakçilerin yüzde 92’si ise rastgele bir STK ya da derneğe üye olmadığını belirtti. Rastgele bir STK yahut derneğe üye olmayanların yüzde 40’ı üye olmayı düşünmezken, yüzde 26’sı üye olmayı düşünüyor, yüzde 35 ise fikrinin olmadığını belirtiyor.
Marmara zelzelesi korkusu
Yasını tutmaya devam ettiğimiz lakin bir yanda da tıpkı faciayı tekrar yaşamamak üzere tartışmaya başladığımız Kahramanmaraş zelzelelerinin üzerinden 20 gün geçti. Zelzele felaketi ülkemizin en kıymetli sıkıntıları ortasına yerleşti.
Her on bireyden dördü ülkemizin en kıymetli sorunu doğal afetlerdir demeye başladı. Tabi bu büyük acıya karşın hala toplumun yarısından fazlası en kıymetli sorun olarak ekonomiyi görmeye devam ediyor, bunu da atlamamak gerekli. İktisadın hala bu kadar büyük bir sorun olarak görülmesinde sarsıntının de iktisada ek olumsuz tesir yapacağı telaşının de hissesi var. Her on şahıstan sekizi bu formda düşünüyor.Her on şahıstan sekizi yaşadığı kentte bir sarsıntı olmasından tasa duyuyor. Yeniden misal oranda bir kitle bilim insanlarının uyardığı olası Marmara sarsıntısına dair eskisine oranla daha yüksek bir tedirginlik içinde.
Pandemi, enflasyon derken toplum uzun bir müddettir ekseriyetle olumsuz hisler içinde. Yeniden de gün içinde kendisini keyifli hisseden bir kitle vardı, Ocak ayında bu oran %27’ye kadar çıkmıştı. Art geriye yaşadığımız zelzeleler, kaybedilen canlar toplumda bir müddettir yaygın olan olumsuz hisleri daha da arttırdı, memnunluk hissini söz edenlerin oranı da %8’e kadar geriledi. En ağır hissedilen hisler tasa, yorgunluk ve hüzün.
Deprem sonrasında bireyler takviye için seferber oldular. O devirde kurum ve kuruluşların oynadıkları rol öne çıktı, zira ferdi olarak başa çıkabileceğimiz bir olay değildi karşımızdaki Araştırmamıza katılanların yalnızca %8’i bir sivil toplum kuruluşuna üye. Sarsıntılar sonrasındaki toplumsal tecrübe, geri kalan %92’lik kesimde her dört şahıstan birini gelecekte bir STK’ya üye olma niyetine yönlendirdi.
Toplumda devlet kurumları haricinde sivil toplum kuruluşlarının da yaygın ve güçlü olmaları çok kritik. Uygun gitmediğini düşündüğümüz pek çok hususta yasal düzenlemeler mevcut olduğu halde sonuç alınamayabiliyor. Bunu, bina imal kurallarının by-pass edilmesi ve sarsıntıda binlerce cana mal olan binaların yapılmasına imkan doğmuş olması ile bir sefer daha gördük. Pek çok alanda daha düzgün sonuçları “hataları denetim ederek”, “yasaklar & cezalar üzerinden ilerleyerek” bir yere kadar elde edebiliriz, asıl gayemiz daima birlikte “hatasızı üretmek” olmalı. Bunun için şuurlu bireylere ve örgütlü topluma muhtaçlığımız var.
