Türkiye zelzele gerçekleriyle çaba ediyor…
Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat sarsıntılarında 11 vilayette büyük yıkım yaşandı.
Yaklaşık 50 bin kişinin öldüğü zelzelelerin akabinde artçılar ise devam ediyor.
Bir öbür yandan ise yaşanan sarsıntıların akabinde gözler beklenen Marmara zelzelesi için İstanbul’a çevrildi.
Bilim insanlarından mümkün Marmara zelzelesiyle ilgili arka arda açıklama ve ikazlar gelirken, Prof. Dr. Celal Şengör hususa ait sık sık açıklamalarıyla gündeme geliyor.
Fatih Altaylı, ise Celal Şengör’ün epeyce sağlam tabanlı ve yeni bir binada oturmasına karşın İstanbul’dan taşınma planı içinde olduğunu açıkladı.
“Terk etmek değil, zelzeleye hazırlıklı olmak lazım”
Bunun üzerine Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Sarsıntı Araştırma Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Haluk Özener, beklenen Marmara zelzelesi hakkında son gelişmeleri kıymetlendirdi.
Özener, sarsıntı riskine karşı kentleri terk etmenin bir yol olmayacağını vurgulayarak, “Deprem tehlikesi olan bir yerden bahsediyoruz. Bulunduğunuz yeri terk etmek değil, bence zelzeleye hazırlıklı olmak lazım.
Münasebetiyle sağlam binalar, kentsel dönüşümün hızlanması ve sarsıntı inançlı konutlarda oturuyor olmamız, yalnızca konutlar değil olağan ki iş yerlerimizin, kamu binalarımızın çok çok sağlam olması lazım.”
“Marmara’da her yıl ortalama 900 civarı sarsıntı oluyor”
6 Ağustos’ta Marmara Denizi’nde olan 3.6 büyüklüğündeki zelzelesi, Marmara’nın olağan sismik aktivitesi olarak pahalandıran Özener, şunları söyledi:
Ülkemizin bir sarsıntı bölgesi olduğu gerçeği hepimiz tarafından biliniyor. Marmara’ya baktığımız vakit, Kandilli Rasathanesi Sarsıntı Araştırma Enstitüsü kayıtlarına baktığımız vakit, aslında Marmara’da her yıl ortalama 900 civarı sarsıntı oluyor. Bu sarsıntıların bir kısmı da 4’ten büyük zelzeleler.
Şu ana kadar eski yıllara baktığımız vakit, yılda ortalama 4-5 tane 4’ün üzerinde sarsıntı oluyor. Yani Marmara Bölgesini de sarsıntı aktivitesinin olduğu bir yer olarak düşünürsek, olan 3.6’lık zelzelesinde aslında Marmara’nın olağan sismik aktivitesine bağlayabiliriz. Lakin bu şu demek değildir.
‘Bu 3.6’lık zelzele büyük bir sarsıntısı tetikleyecek’ bunu söyleme talihimiz yok lakin bunu söylerken de ‘Marmara’da 7’den büyük sarsıntı olmayacaktır’ demek de gerçek değil. Münasebetiyle olan zelzeleler, Marmara’nın olağan sismik aktivitesi.
Birçok bilim beşerinin kabul ettiği üzere Marmara Denizi içerisinde olabilecek büyük bir zelzele beklentisi bütün bilim insanlarında var ancak her vakit olduğu üzere şunu belirtmek istiyorum. Bunula ilgili bir vakit söyleme bahtımız yok.
“İstanbul’a 15-18 kilometre uzaklıktan geçen fay çizgileri var”
Siyaset üstü bir hareket olması gereken kentsel dönüşümün, öncelik sırasına nazaran süratlice tamamlanması gerektiğini vurgulayan Haluk Özener, şöyle dedi:
İstanbul’a 15-18 kilometre uzaklıktan geçen fay çizgileri var. Bu da bilinmeyen bir şey değil, bir avantaj olarak nitelendirilebilir. Yani Türkiye’nin birçok yerinden, kentlerin içinden fay geçerken Marmara Denizinin içinden geçen bir faydan bahsediyoruz.
O da en yakın yerleşim alanına 15-18 kilometre uzaklık var. Olağan ki bu bir avantaj olarak kabul edilebilir. Faya ne kadar yakınsanız, yeriniz ne kadar makus bir yerse daha fazla etkileniyorsunuz.
Binanızın yapısı, binanızın kalitesi burada çok etkiliyor. Münasebetiyle birçok farklı parametreye bağlı. Tabanınız sağlamsa, faydan uzaktaysanız, binanız sağlamsa doğal olarak daha az etkileneceksiniz.
“Kentsel dönüşümün hızlanması ve zelzele inançlı konutlarda oturuyor olmamız,lazım”
Türkiye’de zelzele kaygısıyla kent değiştirmenin anlamsız olduğunu söyleyen Özener, şu halde konuştu:
Tabii herkesin ferdî görüşü, şahsî değerlendirmesi farklı bu mevzuda yorum yapmak çok gerçek olmaz. Lakin her insanın dehşet eşiği yahut korku eşiği farklı olabiliyor.
Fakat şu gerçeği bilmek lazım, ülkemizin neredeyse tamamına yakını zelzele kırılganlığı taşıyor. Yani sarsıntıdan etkilenebilecek, sarsıntı tehlikesi olan bir yerden bahsediyoruz.
Kimine nazaran yüzde 80’i, kimine nazaran yüzde 90’ı fakat dediğim üzere Türkiye’de 500’e yakın canlı fay bulunmakta. Herkesin çok sağlam olarak gözlediği, Anadolu’nun ortası Konya’da bile, sarsıntı olmaz denilen yerlerde bile zelzele oluyor.
Aktif canlı faylar, haritada gözüken faylar olduğu üzere örtülü fay dediğimiz fizikî olarak yerde tespit edilemeyen ama zelzele üretebilen faylar var. Bulunduğunuz yeri terk etmek değil, bence sarsıntıya hazırlıklı olmak lazım.
Münasebetiyle sağlam binalar, kentsel dönüşümün hızlanması ve sarsıntı inançlı konutlarda oturuyor olmamız, yalnızca konutlar değil olağan ki iş yerlerimizin, kamu binalarımızın çok çok sağlam olması lazım.
“Ümit ediyorum ders çıkarabiliyoruzdur”
Prof. Dr. Celal Şengör’ün sarsıntı sonrası İstanbul’da bir kaos ortamı oluşacağı savlarının sorulması üzerine Özener, şunları söz etti:
Kişiler üzerinden gitmeyelim lakin edindiğimiz deneyimlerden gideyim. 6 Şubat zelzeleleri, 17 Ağustos sarsıntısı bizim için çok kıymetli bir göstergeydi. 6 Şubat sarsıntılarında aslında 11 farklı ili etkileyen sarsıntılardan bahsediyoruz.
Aslında peş peşe olan iki tane 7’nin üzerinde sarsıntılar, bunun bir deneyim olduğunu düşünüyorum. Bu deneyimlerden de ders çıkarılması gerektiğini düşünüyorum. Münasebetiyle yaşadıklarımızdan ders çıkarırsak geleceğe daha düzgün bakabiliriz. Ümit ediyorum ders çıkarabiliyoruzdur.
Türkiye Afet Müdahale Planı’ndan (TAMP), Vilayet Risk Azaltma Planı’na (İRAP) ve Türkiye Afet Risk Azaltma Planı’na (TARAP) geçtik. Yani zelzele olduktan sonra müdahale etmektense sarsıntıdan evvel riskleri azaltma istikametinde teşebbüslerimiz var. Tüm Türkiye, 81 vilayet için, İçişleri Bakanlığı AFAD tarafından yapılan çalışmalar var.
Yapılacak işler aşikâr aslında. Kıymetli olan yetkili ve sorumlu kuruluşların yapılacak planlamaları harfiyen uygulayıp riskleri azaltması gerekiyor. Riskler azaltıldığı vakit zelzeleden sonraki süreçlerde çok çok rahat edebilecek duruma geleceğiz.
