Gürpınar ilçesinde her yıl tarihe ışık tutacak değerli buluntuların gün yüzüne çıkarıldığı Çavuştepe Kalesi’nde bu yıl başlatılan hafriyat çalışmaları sırasında Urartuların meyyit gömme geleneğine ışık tutacak bir birinci yaşandı.
Urartu Hükümdarı II. Sarduri tarafından yaptırılan Çavuştepe Kalesi ve kuzey kısmındaki nekropol (mezarlık) alanında başlatılan hafriyat çalışmalarıyla tarihin gizemli sırları çözülüyor.
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (Van YYÜ) Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Kısım Lideri Prof. Dr. Rafet Çavuşoğlu başkanlığında, Kültür ve Turizm Bakanlığının müsaadesiyle yapılan hafriyatlarda bu yılın birinci döneminde bir birinci yaşandı.
Farklı halde meyyit gömme adetinin bir ortada olduğu nekropolde, daha evvel 4 farklı meyyit gömme prosedürüne rastlanmıştı. Bu yıl yürütülen hafriyatlarda daha evvel benzerine rastlanmamış halde yakılan cesedin külleri direkt olarak sanduka mezarına bırakılmış halde bulundu.
Van YYÜ Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Kısım Lideri Prof. Dr. Rafet Çavuşoğlu, Çavuştepe Kalesi ve nekropoldeki kazıların bu yıl Kültür ve Turizm Bakanlığının müsaadesiyle 16 Temmuz 2024 tarihi itibariyle başladığını belirtti.
Kazı alanının iki kısımdan oluştuğunu söz eden Prof. Dr. Çavuşoğlu, “Nekropolde iki çeşit gömü var. Bunlardan biri ölülerini yakarak gömme dediğimiz ‘kremasyon’, öbür ise ceset gömü formundadır. Cesetleri yaktıktan sonra küllerini küplerin içerisine gömüyorlar. Ceset gömme ise direkt toprağa gömme biçimindedir. Lakin 4 çeşit tiple karşılaştık. Bunlardan birincisi taş sırasına dizilmiş olan gömü halleri, ikincisi direkt cesedin toprağa gömülüşü var, üçüncü sanduka halinde dediğimiz dört bir tarafını sandık biçiminde düzenleyerek gömdükleri var, bir oburu ise urne mezar tipiyle karşılaşmış bulunmaktayız” dedi.
“MEZAR GELENEĞİ İÇERİSİNDE BİR İLK”
Yeni periyot hafriyatlarda şaşırtan en kıymetli bulguya ulaştıklarını lisana getiren Çavuşoğlu, “Daha evvel sanduka denilen mezar tipinin içerisine birinci kez ceset yakılarak küpün içerisinde bulunmuştu. Fakat bu kere, ceset yakılarak sanduka tipi dediğimiz mezar içerisine meyyitin küllerinin bırakılmış olmasıyla karşılaştık. Bu mezar geleneği içerisinde birinci uygulama olarak karşımıza çıktı. Arkeolojik data olarak bizim için kıymetli bir bulguydu” diye konuştu.
“OVAL SURLAR GİZEMİNİ KORUYOR”
Nekropolün etrafında devam eden surun sırrını şimdi çözemediklerini söz eden Çavuşoğlu, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Alanın etrafında sur halinde taş dizileri devam ediyor. Arkeolojik olarak bunun ne ihtiva ettiğiyle ilgili en büyük çalışmalarımızdan biri de bu surun sırrını çözmek. Sur oval bir formda devam ediyor. Mezarlık alanında bu sura neden gereksinim duyuldu? Bu hafriyatlarda bunun yanıtını da arıyoruz.
Diğer taraftan Çavuştepe Kalesi, Urartu’nun tepe noktasını oluşturuyor. Buradaki gömüler tepe noktasını oluşturan krallık devrinde başlıyor. Nekropoldeki gömü de 250-300 yıl devam ettiğini varsayım ediyoruz. Zira Urartu Devleti yıkıldıktan sonra da bu devam etmiş gözüküyor. Urartu Devleti yıkılınca halk yok olmuyor, burada ömrünü devam ettiriyor.”
