İnsanoğlu, binlerce yıldır Dünya diye tanımladığı arz kabuğu üzerinde bulunuyor. Aynı doğayı paylaşıyor, aynı Ay’a bakıyor. Görünen durum bu lakin bilişsel olarak bir gerçek var ki; hepimiz farklı dünyalarda yaşıyoruz. Aynı genetik bilgiye sahip tek yumurta ikizlerinin parmak izleri bile birbirinden farklı olup, biyolojik yönümüz, bilişsel ve duygusal tepkilerimiz de dahil, hepsi bize özeldir. Yani benzersiziz…
Peki, bu kadar benzemezken nasıl anlaşabiliyoruz? Bu kadar farklılığa rağmen nasıl uyuşabiliyoruz? Kelimelerden oluşan cümleler ve cümlelerin şekillendirdiği kavramlara manasını neye göre veriyoruz?
Bu sorulara cevap vermek için yine “kendimizce” bir takım yargılarda bulunuyoruz. “Bence” diyerek başlıyor ve kelimelere giydirilmiş ortak kabülleri “dil” dediğimiz araçla simgeleştirip çevremize iletiyoruz. Telaffuz ettiğimiz bu kelimelere mana verip, anlam yüklüyoruz. Yani duygu, düşünce ve ifadelerimizi farkılıklarına rağmen ortak potada eritip bizleştirerek “bence” kavramının içerisine hapsediyoruz.
MESELA…
Bu yazıyı okuduğum cep telefonu benimdir desem, görmediğiniz benim telefonumla zihninizde beliren telefonun aynı olma olasılığı ne kadardır? Veya zihninizde nasıl bir telefon belirecektir? Emin olduğum bir şey var ki fiziki olarak elimde tuttuğum telefonumla sizin zihninizde beliren telefon aynı olmayacaktır. Çünkü gözümüzle görmediğimiz şeyler soyuttur ve soyut simgelerden oluşan ifadeler her kişiye göre değişiklik arzeder. Misafiri olduğumuz doğada bulunan, duyularımızla algıladığımız her nesneye kendimizce bir anlam yükleriz. Bunun yanında güzel-çirkin, iyi-kötü, yararlı-yararsız gibi göreceli kavramları bize göre belirleriz.
Yaşayarak ve öğrenerek oluşturduğumuz bu kavramları inanca çeviririz ve inanç penceresinden bakarız dünyaya. Bilgi dediğimiz bütün enformasyonu inanç haline getiririz. Önce inanırız, sonra da gerekçelendiririz. O yüzden “bilgi gerekçelendirilmiş inançtır” deriz. Böylece gerekçesini bulduğumuz inançlarımızdan ayrılmak istemeyiz ve hatta sıkı sıkı sarılırız. Beynimize hükmeden bu inançlar, bizim değer yargılarımızı oluşturur ve belirler. İyi nedir, kötü nedir, güzel nedir, çirkin nedir gibi kavramların temellenmesi ve belirlenmesi inançlar ekseninde gerçekleşir.
Bu eksende çalışmaya başlayan bir beyin için düşünmenin önemi ve gereği kalmaz. Çünkü inanç bilincin yerini almıştır ve çok çabuk çalışır. Ne demek istediğimi anlamak için; herhangi bir durum ya da konuda tarafsız düşünmenin ve kalmanın ne kadar zor olduğunu, inançlarımıza aykırı söylemlere “iftira”, “alçaklık” gibi yakıştırmaları ne kadar kolay yapıştırdığımızı aklınıza getirmeye çalışın lütfen…
CEHALET ÖĞRENMEYİ REDDETMEKTİR…
Her insan ayrı bir dünyadır dedik. Ancak anlaşabilmek için dil kullanırız ve ortak potada erittiğimiz kelimelere elbise giydirerek duygu ve düşüncelerimizi tanımlarız diye devam ettik. İnancın, bilincimizi nasıl “bence”leştirdiğini ve düşünceyi engellediğini ifade etmeye çalıştık. Hemen aklınıza gelen soruyu ben sorayım. İyi güzel de nasıl değişip, dönüşeceğiz? Gerekçelendirdiğimiz bu inanç çemberini nasıl kıracağız? Uzatmadan düşüncemi hemen söyleyeyim. Bunun tek yolu bilgilenmektir. Öğrendiğimiz bilgiler inançlarımız üzerinde etkili olur ve halinden memnun olmayan, sorgulayan zihne sinyal gönderir. Eğer zihin bu sinyali olumlu karşılayıp içselleştirirse değişim ve dönüşüm başlamış olur. Aksi durum cehalet devam ediyor, öğrenmeye kapalı zihin ve istençsiz beden cehaletin esiri kalmaya gönüllü oluyor demektir. Bu bilince göre öğrendiği ve duyduğu inancına ters her bilgi, doğal olarak“yalan” veya “iftira” olarak değerlendirilecektir.
ZİHİNSEL KONFOR!
Rahatını bozmak istemeyen zihin, bencesi sayesinde tanımladığı yalan ve iftiralara karşı kendini koruma refleksiyle öğrenmeyi reddeder. Yaşamın karmaşıklığı içerisinde karşılaştığı onlarca şeyi sorgulayıp anlam yüklemek, araştırma yapmak, analiz etmek zahmetli iştir. Oysa elinde bir anahtar, hazır paket proğram mevcuttur. Bu anahtar ya da proğram gerekçelendirdiği inancıdır. Bu inanç penceresinden baktığında her şey yerli yerine oturmuş, çaba gösterip yorulmayacağı, kafa patlatmayı gerektirmeyecek durumdadır. Üstelik varlığınıza duyduğunuz değersizlik hissi her tarafınızı sardığından çok düşünmeye değecek kadar önemli olmayan bir yaşam için mevcut durumu değiştirmeye gerek duymayacaktır. Ancak şunu unutmamak gerekiyor ki insan sahip olduğu zihinsel konforunu devam ettirecek bilgiye her zaman açık ve kendisi gibi düşünen ortak zihinlere entegre bir şekilde yaşar.
BENCE Mİ SENCE Mİ?
Dünyanın içinde ve arz kabuğu üzerinde yaşıyoruz ancak bu dünyanın büyüklüğü veya sınırı zihniniz kadardır. Ve zihninizin boş rol oyuncusu “BENCE”dir. Bence dediğiniz her şey sizin dünyayı algılama ve anlama şeklinizdir. Bu benceler başkalarının benceleriyle çarpışır ve biri diğerine kendisini kabul ettirmek için yarışır. O yüzden hiç bir tartışmanın kazananı yoktur! Çünkü hakikat hiç bir “bence”nin içerisine sığamayacak kadar büyük ve gerçektir. Düşünün ki Adolf Hitler kendi “bence”si ile milyonları katlederken, Albert Einstein “ben atomu insanlığa hizmet etmeki için parçaladım. Onlar bomba yapıp birbirlerini yok ettiler”diyordu.
VELHASIL…
Sokrates’ in iki sözünü paylaşarak bu yazıyı bitireceğim.
Birincisi “Gerçek mi; iyi mi; faydalı mı?” Öğrendiğiniz her şeyi bu sorulara göre değerlendirin. Sabit inançlarınızın ördüğü “bence”duvarını yıkıp “sence” leri dinleyerek yeni duvarlar örmeyi deneyin. İyiyi ve güzeli talep edin.Çünkü talebin neyse, o’sundur. İyi ve güzeli nasıl belirleyeceğiz derseniz kıstasınız ortak faydamızla birlikte doğaya uygun olan olsun.
İkinci sözü ise “sorgulanmamış hayat yaşanmaya değmez” sözüdür. İçinde bulunduğumuz dünyayı, yaşamınızı ve yaşadıklarınızı, özellikle her meydana geldiğinde maddi ve manevi kayıplarını yaşadığımız afetler özelinde hayatınızı sorgulayın! Yalan ve yanlışları ayıklayın, dürüst ve samimi olun! “Sadece benimle ne olur, demeyin. Seninle çok şey olur ve çok, az’ dan olur unutmayın!
Eminim ki hiç kimsenin benim öğütlerime ihtiyacı yoktur. Böyle değerlendirilsin de istemiyorum. Çünkü böyle bir niyetim hiç olmadı. Ayrıca biliyorum ki bunları yapmazsanız da hiç bir şey olmaz! Hayat her durumda normal akışı içerisinde, hareket diye tanımladığımız zaman ölçüsünde kendisini tamamlayıp akışına devam eder. Canlı olan her şeyin bir başlangıcı ve bir sonu olduğu üzere, vaktine gebe her şeye açık bir biçimde. Aniden, apansız ve maalesef ki amansız bir biçimde.
Afetsiz günler dileğiyle…
