TMMOB Etraf Mühendisleri Odası Muğla Vilayet Temsilciliği tarafından Muğla’nın Milas ilçesine bağlı İkizköy ve Akbelen Ormanı bölgelerinde halk ve etraf sıhhatine yönelik yapılan incelemeler sonucunda hazırlanan rapor tamamlandı. Raporda, Akbelen bölgesinde faaliyet gösteren maden ocağının, lokal halk sıhhatini tehdit ettiği belirtilerek, bu işletmenin durdurulması ve maden alanlarının en kısa müddette rehabilite edilmesi gerektiği vurgulandı.
Yeniköy ve Kemerköy Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş.’nin kömür çıkarmak gayesiyle yaptığı patlatmalar sonrası, İkizköy ve Akbelen Ormanı’nda yaşayan halk, Muğla Büyükşehir Belediyesi’ne hava kalitesinin ölçülmesi talebiyle müracaatta bulundu. Müracaat üzerine belediye İkizköy Mahallesi’nde 30 gün müddetle PM10 ölçümü yapmak üzere İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Başkanlığı Avrupa Yakası Etraf Laboratuvarı ile iş birliği yaptı. Rapora ait yazılı açıklama yapan Etraf Mühendisleri Odası Muğla Vilayet Temsilciliği, maden işletmesinin durdurulmasını ve maden alanların en kısa müddette rehabilite edilmesi gerektiğini belirtti. Açıklamada şu sözler kullanıldı:
“Muğla’ya bağlı Milas’ta 1970’li yılların sonundan beri linyit ocağı işletilmekte olup, ilçede Yeniköy ve Kemerköy termik santralleri yer almaktadır. Uzunca mühlet kamu tarafından işletilen termik santraller, 2014 yılında özelleştirilerek Limak-IC İçtaş iştirakine (YK Enerji) devredilmiştir. Devam eden süreçte, 2020 yılında Akbelen Ormanı YK Enerji’ye devredilmiş ve 2023 yılında mevcut maden alanının genişletilmesi için ormandaki ağaçlar kesilmiştir. Bu kesim kamuoyunda büyük yankı uyandırmış ve etraf ve ekoloji örgütleri başta olmak üzere çok sayıda sivil toplum kuruluşu, meslek örgütü ve siyasi partinin reaksiyonuna yol açmıştır. Sentinel 2 uydu dataları üzerinden yapılan NDVI tahlilleri ile Akbelen Ormanı’ndaki değişim incelenmiş ve yaklaşık 80 ha orman örtüsünün büsbütün yok olduğu tespit edilmiştir.
ÖLÇÜMLER, KILAVUZ KIYMETLERİNİN ÜZERİNDE
Ulusal ve ulusalararası kabul gören mevzuat ve uygulamalarda, PM10 kıymetleri günlük ve/veya yıllık ortalamalara nazaran kıymetlendirilmektedir. Bu nedenle bu raporda günlük PM10 ortalamaları incelenmiştir. 16/05/2024 ile 14/06/2024 tarihi aralığında yapılan 30 günlük ölçümlerde 45,6 – 206,4 µg/m3 aralığında ve ortalama 110,8 µg/m3 olarak PM10 tespit edilmiştir. Bu bedel, 15 µg/m3 olan WHO ve 40 µg/m3 olan AB ve Türkiye Cumhuriyeti Mevzuatı yıllık PM10 ortalaması hudut kıymetlerinin epey üzerindedir. Lakin, ölçüm dönemi 1 yılın altında olduğu için direkt bu bilgilerin karşılaştırılması kâfi bir sonuç vermeyecektir. Günlük PM10 ortalamaları incelendiğinde, yapılan tüm ölçümler WHO’nun 45 µg/m3 olan kılavuz bedelinin üzerinde çıkmıştır. Bununla birlikte 30 günlük ölçüm dönemi içinde AB ve Türkiye Cumhuriyeti mevzuatı için 50 µg/m3 olan hudut bedeli 27 defa aşmıştır. AB ve Türkiye Cumhuriyeti mevzuatı için günlük PM10 bedeli yıl içinde en fazla 35 defa aşılabilirken, ölçüm noktasında ölçüm döneminin yüzde 90’ında aşılmıştır.
“EN KISA MÜDDETTE REHABİLİTE EDİLMELİ”
Ölçüm sonuçlarından 30 günlük pahaların ortalaması 110,8 µg/m3 olarak PM10 tespit edilmiş. Ölçüm sonuçlarına nazaran insanlarda oluşturabileceği muhtemel tesirler bilhassa kırılgan gurupların(akciğer rahatsızlığı olan bireyler, çocuklar, yaşlılar, kronik rahatsızlıkları olan bireyler vb.) sıhhatleri üzerinde olumsuz tesirleri görülür. 05/06/2024-06/06/2024 tarihlerinde ölçülen pahaların 200 µg/m3 üzerinde tespit edilmesi ile hava kalitesi indeksi, AQI, sıhhat açısından alarm işaretini gösterir. Yani sağlıklı bir bireyde dahi önemli sıhhat tesirleri görülebileceğinden, beşerler açısından tedavisi sıkıntı olabilecek hastalıklara neden olabilecektir. Son olarak; global ısınma ve iklim değişikliği gerçeği de göz önüne alındığında, lokal halk sıhhatini da tehdit eden bu işletmenin durdurulması ve maden alanların en kısa müddette rehabilite edilmesi gerekmektedir.”
