3. Çelik Konstrüksiyon Yapı Sistemleri;
Evvelce de üzerinde çokça durmuştuk, özellikle deprem meydana geldiğinde insanlar en çok yapısal hasarlar (Binanın yıkılıp zarar vermesi) nedeniyle zarar görürler diye.
İşte bu nedenle bu araştırma yazılarımızla ülkemizde hangi yapı sistemlerinin afetler bakımında daha dayanıklı olduğunu bulmaya çalışıyoruz.
Bu haftaki inceleyeceğimiz yapı tekniği; Çelik Konstrüksiyon Yapı Sistemleri olacak.
Çelik Yapılar, uzun ömürlü olması nedeni ve betonarme yapılara göre 4-5 kat daha fazla yük taşıma kapasitesine sahip olmasından dolayı çok tercih edilen bir yapı sistemidir.
Bu yapı sistemlerinin sadece su basmanında beton kullanılmaktadır. Geri kalan tüm dik yük taşıma, esneme ve yanal hareket yüklerini taşıyan sistem çelik yapı iskeleti tarafından sağlanır.
Çelik yapılar, birçok yapı sistemine göre ön hazırlık aşamasında birçok elemanı hazırlandığından çok kısa zamanda inşa edilir. Bu da maliyet ve yapının daha kısa sürede kullanıma açılmasını sağlayarak tasarruf edilmesini sağlar.
Büyüklüğüne göre çelik yapılar en fazla iki ayda tamamlanır ve işçilik, iklim zararları ve hesap değerleri bakımından hata payı neredeyse sıfırdır.
Çelik Konstrüksiyon Yapı Sistemlerine afetler bakımından bakıldığında; çevre ve rüzgâr sesi ve sıcak/soğuk yalıtımı daha zayıf yapılar olması, yangına karşı daha zayıf olmasına rağmen depremde diğer yapı sitemlerine göre esneme ve yıkılma bakımından daha dayanıklı yapı sistemidir. Yani elemanları verimli kullanıldığında bu yapı sistemi yüksek dayanıklılık, esnekliği ve hafifliği sayesinde depreme daha dayanıklı yapılardır.
Bu yapı sisteminde çeliğin esnek bir malzeme olması, deprem sarsıntılarını tolere etmesini sağlar. Yani olası bir depremin sarsıcı etkisi, çelik evin sağa-sola, öne-arkaya yıkılmadan esnemesini temin eder.
Hafif bir yapı malzemesi olan çelik, depremin meydana getirdiği yükü esnemesi (Süneklik) sayesinde 5 kat azaltır. Kısaca; depremde betonarme binalara göre esnekliği sayesinde şekil değişikliğine uğrasa bile kolay kolay yıkılmaz.
Dolayısıyla betonarme yapılarda olmayan yüksek sarsıntı dayanıklılığı çelik yapılarda standart bir kazanımdır.
Maliyet bakımından daha elverişli ve deprem zararlarına karşı betonarme binalardan daha dayanıklı olduğundan dolayı daha çok tercih edilen bir yapı sistemi olduğu söylenebilir.
Afetlere maruz kaldığında meydana gelebilecek yapısal hasarların onarımı veya güçlendirilmesi daha az maliyetle ve kolaylıkla yapılabilir.
Çelik yapıların afetlerde zarar görmesi gerçekleşirse bu yapı malzemeleri diğer yapı sistemlerine göre çevreye daha az zarar verir ve geri dönüşümü daha kolaydır.
Her türlü güçlendirilmiş zemine yeniden inşa veya afetlerden zarar görmesi gerçekleşirse her mevsim ve koşulda bu tür yapıların güçlendirilmesi, tamiri ve imal edilmesi mümkündür.
Depreme dayanıklı bir yapı sistemi olması nedeniyle ülkemizin tüm bölgelerinde, esneklik ve dayanıklılığından dolayı istenildiği kadar yüksek yapılabilir.
Çelik Yapı Sistemiyle; ev, tek ya da çok katlı apartman, prefabrik yapı, depo, spor tesisi, uçak hangarı, fabrika, ofis ve atölye gibi birçok yapı yapılabilir.
Kısaca demem o ki, ülkemizin deprem ve diğer afetler bakımından yapı stokunun Ahşap ve Çelik Yapı Sistemine geçilmesi sağlanması durumunda afetler nedeniyle meydana gelen can kayıplarının sıfıra yakın düşmesini sağlayabilir.
Gelecek hafta, Afetler Bakımında Yığma Yapıları inceleyeceğiz.
Not: Yazılarımızın tamamını veya bir kısmını sahiplik göstererek yayınlayabilirsiniz.
