Artvin’de Karadeniz Kıyı Yolu’nun Arhavi Kıyıcık mevkiinde 8 Aralık’ta gece saatlerinde heyelan meydana geldi.
Heyelan sonucu yamaçtan kopan dev toprak ve kaya kütlesi yola sürüklendi.
Heyelan nedeniyle Karadeniz Kıyı Yolu, çift istikametli ulaşıma kapandı.
4 KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ
Giresun’dan Gürcistan’a giden arabayla toprak altında kalan şoför Murat Turhan ile yanındaki Aykut Tiryaki, Nuri Apaydın ve Görkem Özdemir, hayatını kaybetti.
Heyelandan 33 saat sonra cansız vücutlarına ulaşılan 4 kişi de Giresun’un Bulancak ilçesinde toprağa verildi.
4 BİN KAMYONLA TAŞINABİLECEK KAPASİTEDE
Trabzon Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Heyelan Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Arzu Fırat Ersoy öncülüğünde, Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Hakan Ersoy, Doç. Dr. Ali Erden Babacan, Öğretim Üyesi Dr. Muhammet Oğuz Sünnetci, Öğretim Vazifelisi Dr. Murat Karahan, bölgede heyelana ait teknik rapor hazırlamak için incelemelerde bulundu.
LİDAR teknolojisine sahip insansız hava aracı ile kitle hareketi ölçüm ve incelemelerde; dik yamaçtan kopup kıyı yolunu aşarak denize ulaşan toprak kütlesinin, yaklaşık 100 bin ton olduğu belirlendi.
İncelemelerde 15 Kasım’da Rize’nin Hemşin ilçesinde meydana gelen 4,7 büyüklüğünde sarsıntının heyelanın tetiklenmesinde faal rol oynayabileceğine dikkat çekildi.
Bilim insanlarının saha tahlillerinde belirlenen yamaçtan akan devasa kütlenin, yaklaşık 4 bin kamyonla taşınabilecek kapasitede olması, heyelanın boyutunu da ortaya koydu.
“BU HEYELANI ARTIK EZBER BOZAN BİR HEYELAN OLARAK NİTELENDİRİYORUZ”
KTÜ Heyelan Uygulama ve Araştırma Merkezi üyesi Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Hakan Ersoy, heyelanı bölgede yaşanan sarsıntıyla ilişkilendirerek şunları söyledi:
Son günlerde Doğu Karadeniz’de heyelan olaylarında artış görmeye başladık. Kimi şeyler başımızda soru işareti de bırakmaya başladı. Geçen ay Rize’de meydana gelen zelzeleden sonra enteresandır ki, Rize’nin Çayeli ilçesinde, 2 tane heyelanla karşılaştık. En son Arhavi’de bir kütle hareketi meydana geldi. Bu heyelanı artık ezber bozan bir heyelan olarak nitelendiriyoruz. Biz burada bu türlü bir heyelan bekliyorduk. Bu kadar şiddetli yağışlara karşın bu derece büyük bir heyelan meydana gelmedi, hiç yağışlı olmadığı 10 gündür yaklaşık 15-16 derecelerde sıcaklığın seyrettiği, suyun olmadığı, o anda mevcut bir müdahalenin olmadığı bir anda oluşan heyelanla; biz orada yaklaşık 100 bin metreküp materyalin, büsbütün önündeki tamponu ve kıyı yolunu aşarak denize ulaştığını gördük.
“ÖNGÖRÜMÜZ, SARSINTININ TESİRİYLE HEYELANLARIN TETİKLENDİĞİDİR”
Depremin tesiriyle heyelanların tetiklenme mümkünlüğünün olduğunu kaydeden Prof. Dr. Ersoy şöyle devam etti:
Heyelanı hazırlayan ve tetikleyen faktörler vardır. Heyelan orada hazır bekliyor lakin tetikleyici bir titreşim mi vardı? Yağış ve müdahale yoktu. Heyelanın zelzele tesiriyle olup olmayacağı konusu da başımızda soru işaretlerini bıraktı. Şunu bilmek zorundayız ki, Türkiye bir zelzele ülkesi. Zelzelenin ikincil tesirlerini yavaş yavaş kendi bölgemizde de hissetmeye başladık. Kayıtlarda olmayan, hasebiyle örtülü olduğu için bilemediğimiz bir fay Karadeniz’de 4,7 büyüklüğünde bir sarsıntıya neden oldu. Öngörümüz; zelzelenin tesiriyle heyelanların tetiklendiğidir. Çalışmalarımız da bu formda devam ediyor.
“DEPREM YÜKÜ DİKKATE ALINMALI”
Bölgedeki heyelanlarda zelzele yükünün dikkate alınması gerektiğini vurgulan Ersoy, “Batum’dan başlayarak Giresun’da, Akçaabat’ta 2-3 büyüklüğünde kıyıda zelzeleler meydana geliyor. Bu zelzeleler, Doğu Karadeniz’de heyelanları tetikliyor mu? Sorusu aklımıza getiriyor. Artık yapacağımız çalışmalarda, Doğu Karadeniz’de meydana gelen heyelanlarda sarsıntı yükünü de dikkate almamız gerektiği ve sarsıntının binalarda oluşturacağı tesirlerden fazla heyelanlarda bir tetiklenme meydana getirip getirmeyeceği de dikkate alınmalı” tabirlerini kullandı.
“DOĞRUDAN HAREKETE GEÇMELİYİZ”
Denize paralel uzanan kıyı yolunda, tedbirlerin yine gözden geçirilip, artırılmasını öneren Ersoy, şöyle devam etti:
Geçmişten günümüze kadar Karadeniz Kıyı Yolu’nda birçok kütle hareketi meydana geliyordu. Lakin artık bunun sıklığı arttı zira kara yolu inşaatından sonra aşikâr bir mühlet geçti. Ortam, atmosferik şartlarla ve yağışlarla da irtibatlı olmasıyla kendini bırakmaya başladı. Doğu Karadeniz kıyı şeridinde, riskli olan tüm bölgelerdeki kaya şevler (eğimli yüzeyler) üzerinde, tüm tünellerin çıkış ve giriş portallarında ayrıyeten çalışılmalı. Kamu kurumları ve üniversiteler olarak bütün halinde ortak bir projeyle çalışılmalı. Biz bu tarafta gayretlerimizi sürdürüyoruz. Arhavi’deki heyelanla ilgili raporumuzu hazırlıyoruz. Birkaç gün içinde heyelanları derinlemesine incelemiş olacağız. Kıyı Yolu’nda son vakitlerde kütle hareketleri artmaya başladı. Zira artık kara yolunun, yükü doldu. ‘Burada bir heyelan öngörüyordum, esasen heyelanlı bölgeydi’ demenin manası yok; direkt harekete geçmeliyiz.
“GÜNÜ GEÇİREN PROJELERLE, LOKAL UYGULAMALARLA BİZ BU İŞİ ÇÖZEMEYECEĞİZ”
Doğu Karadeniz’i kütle hareketleri açısından düzgün günler beklemediği ikazında bulunan Ersoy, “Kamu kurumlarıyla üniversiteler ve gerek sivil toplum örgütleri birleşerek bu olaya bir tahlil üretmeli. Zira Birleşmiş Milletler’in 2020’de yaptığı afet tarifi var. Mahallî ölçekte çözülemeyen sorunlardır. Hatta ulusal ya da milletlerarası yardımlarla çözülebilir afetler. Doğu Karadeniz’i bundan sonra kütle hareketleri açısından çok uygun günler beklemiyor. Biz bu uyarıyı yapmak zorundayız. Çalışmalarımıza süratlice devam etmeliyiz. Günü geçiren projelerle, lokal uygulamalarla biz bu işi çözemeyeceğiz. Bölgesel ve ulusal ölçeklerde bu tıp projelere dikkat çekmeliyiz” diye konuştu.
