1992 Erzincan Depremi;
1992 yılında Erzincan’da meydana gelen 6.8 büyüklüğündeki depremde 28.000 konuttan 8.700’ü çeşitli hasar aldı ve bu hasar alan evlerden 1400’ü ağır hasar aldı veya tamamen yıkıldı. Deprem neticesinde 653 kişi de hayatını kaybetti.
Bu depremi bende Erzurum’a 30 km uzaklıkta köyümde yaşadım. Deprem esnasında biz köy evimizde aile efradıyla beraber teravih namazındaydık. İmamlık eden eniştem, müezzin olan bir küçük erkek kardeşim ve ben hariç tüm cemaatimiz depremle birlikte namazı bozarak kendini dışarı attı. Erzincan’la aramızda 200 km fazla mesafe olmasına rağmen, hissettiğimiz deprem bizi de çok korkuttu. Düşünün, bizi bu kadar korkuttuysa ya deprem merkezindekiler?
1992 Erzincan Depremini ‘Gelecek ve Depremle İlgili Beklentiler’ başlıklı araştırma yapan Orta Doğu Teknik Üniversitesi psikoloji bölümü öğrencilerinden 11 öğrenci tarafından bir anket ve değerlendirme raporu gerçekleştirilmiş.
Depremden 16 ay sonra deprem bölgesinde ’Aket’ çalışması yapan Araştırma Grubu, Erzincan’da yaşayan yetişkin kişilerden seçilen 205 erkek ve 286 kadın katılmıştır. Bu kişiler tesadüfi örneklem yöntemiyle seçilmiştir ve erkeklerin yaş ortalaması 38.94, kadınların ise 34.08 bulmuştur. Grubun %75.6’sı Erzincan doğumludur.
Bu ankettin verilerini hiç değişiklik yapmadan sizlere aktarıyorum;
GELECEK VE DEPREMLE İLGİLİ BEKLENTİLER (Son Bölüm)
Erzincanlıların büyük çoğunluğu, yani %88.9’u yakında yeni bir deprem olması kaygısını yaşamaktadır. Erzincanlıların bu kaygıyla birlikte bir de çelişki yaşamaktadırlar. Erzincan, yaşayanları tarafından sevilen bir kenttir. Nitekim, Erzincan doğumlular arasında Erzincan’da yaşamanın temel nedeni olarak bu kenti çok seviyorum‘a bağlayanlar %67’dir. Bununla birlikte bu grup içinde imkanları olsa başka bir yere göç etmek isteyenlerin oranı %72, çocuklarının Erzincan dışında bir yerde yaşamasını isteyenlerin oranı ise %82’dir.
Büyük kayıpları ve kaygıyı yaşayan ve yakın gelecekte tekrar deprem olacağına inanan Erzincan halkı, yeni bir depreme karşı önlem alıyor mu?
Bu soruya verilen olumlu yanıtların oranı düşük olmuştur. %90’ı depreme karşı önlem alınabileceğine inanan Erzincanlılardan, yaklaşık %30’u depreme hazırlık anlamında bir şeyler yaptıklarını belirtmişlerdir. Evde çadır bulundurmak, evini sağlamlaştırmak veya sağlam eve taşınmak, araba satın almak depreme hazırlık anlamında alınan önlemlerdir. Ancak önlem alınabilecek görüşünde olup da henüz herhangi bir hazırlığı olmayandan (%53) bir şeyler yapma niyetinde olduklarını söylemişlerdir.
SONUÇ
Depremden 16 ay sonra topladığımız veriler, Erzincanlılar için deprem olayının henüz tam olarak batmadığını, duygusal sorunların belli ölçüde hâlâ rahatsızlık yarattığını ve bu sorunların kadınlarda daha belirgin olduğunu, Erzincanlıların olabilecek yeni bir depremden kaygı duyduklarını, böyle bir durumda can ve mal kayıpları olacağı düşüncesini paylaştıklarını, olabilecek yeni bir depremde yapılması gereken işler için yetkililere pek güven olmadığını göstermektedir. Öte yandan Erzincanlılar arasında tek katlı konut yönünde bir tercihin yaygın olduğu, oturulan kat sayısı büyüdükçe konutlara olan güvenin azaldığı, bunun da geçmiş depremlerdeki hasar derecesi ile ilgili olduğu söylenebilir.
Bir deprem yöresi olan Erzincan’da, ileride meydana gelebilecek depremlerde hasar ve kayıpların ve psikolojik sarsıntılarını en az da tutulabilmesi için depreme hazırlıklı bulunmanın gereği ortadadır. Mart 1992 depremine hazırlıksız yakalanan Erzincan halkının, Temmuz 1994 itibarıyla gelecek için hazırlıklı olduğunu söylemek mümkün değildir. Ancak bunun için gerekli psikolojik altyapının motivasyonun var olduğu söylenebilir. Nitekim, Erzincanlıların tamamına yakını yerel deprem komitelerinin oluşturulmasının yararlı görmekte ve bu tür komitelerde gönüllü olarak görev alabileceklerini ifade etmektedirler. Bu bağlamda, deprem olayının en çok depremden etkilenenler için önemli olduğu anımsayarak ‘Gönüllü’ kavramı üzerinde durmanın yararlı olacağı inancındayız. Yörenin sayılan, sevilen ve sözü dinlenen lider nitelikli kişilerinin yönetim ve inisiyatifinde oluşturulacak gönüllü afet birimleri ile halka ulaşarak onlara eğitim ve inisiyatif oluşturulacak, onlara eğitim ve duygusal destek programları uygulamak mümkün görünmektedir
…….
Stres tepkilerinin kadınlarda erkeklerden daha yoğun olduğu tespit edilen ankette, afetlerden sonra komşuluk ilişkilerinin daha da arttığı da tespit edilmiştir.
Merak edenler için anket çalışmasının tamamını aşağıdaki linkten bulabilirsiniz.
https://eski.imo.org.tr/resimler/ekutuphane/pdf/11617.pdf
Erzincan ili ülkemizde cumhuriyet döneminden sonra resmi kayıtlara göre en büyük depremin (1939 Depremi, 7.9 büyüklüğünde olmuş ve 33.000 kişi hayatını kaybetmiştir.) yaşandığı bir ilimizdir. Belirli tarih aralığında büyük depremler yaşanmış ve yaşanmaya da devam edeceği kaçınılmazdır. Hatta Erzincan il merkezi, depremler nedeniyle 3 kez yer değiştirdiği de önemli bilgiler arasında yer almaktadır.
Yukardaki ankette göz önüne alınarak depremi bizzat yaşamış Erzincanlılara, Marmara Bölgesi Halkına, Bingöllülere, İzmirlilere, Elazığlılara, Vanlılara ve en son Kahramanmaraş merkezli olan depremde zarar gören 11 il vatandaşlarına soralım?
1. Yeniden olması muhtemel bir deprem için ne tür önlem aldınız ya da alıyorsunuz?
2. Eğer yakın zamanda yeni bir deprem olursa aile üyelerinizin hayatlarını kaybedeceklerini düşünüyor musuz?
3. Yakın zamanda henüz büyük deprem yaşamamış ama tehlikeli fay hatları barındıran Bursa, İstanbul, Balıkesir, Çanakkale, Amasya, Tokat, Tunceli, Erzurum, Ardahan, Hakkari vb. iller, sizler ne tür hazırlık yaptınız olası depremler için?
Yoksa, bütün çabanız deprem olduktan sonrası için mi?
Çünkü ‘Ölen ölür kalan sağlar bizimdir’ felsefesi halen işlerliğini koruyor.
Sonuç:
Deprem; dil, din, mezhep, cinsiyet, mali durum, mevki-makam, yaş dinlemiyor aynı derece de zarar veriyor. Yakınını kaybetmenin ne olduğunu en son deprem yaşayan illerden olan Kahramanmaraşlıya, Hataylıya, Adıyamanlı bir yakınını kaybeden birine sorun o size anlatsın.
Afetsiz günler dileğimle.
