Her yıl 1-7 Nisan tarihleri arasında düzenlenen Ulusal Kanser Haftası, halkı bilgilendirme-bilinçlendirme etkinlikleri ile kanserle savaşta oldukça önemli bir yer tutmaktadır. Bizde bu önemli sağlık sorununu değişik bir boyutta ele alarak Kanserde İlk Yardım başlığıyla hem dikkatleri çekmek hem de merak uyandırmak istedik. Kanser akut gelişen bir hastalık olmadığı için pek ilk yardıma ihtiyaç duyulacak bir hastalık olarak elbette görülmemektedir. Ancak kanser hastalarının da ilk yardıma ihtiyaç duyabilecekleri bazı komplikasyonlarla karşı karşıya kalmaları olası bir durum. Bu tür durumlarda bilinçli bir ilk yardım müdahalesi, hastanın hayatını kurtarabilir ya da ciddi komplikasyonları önleyebilir.
Kanser Hastalarında Görülebilecek Acil Durumlar ve İlk Yardım Önerileri
1. Solunum Yetmezliği ve Nefes Darlığı
Kanser hastalarında, özellikle akciğer ve gırtlak kanseri olanlarda solunum problemleri sık görülebilir.
- Hastayı sakinleştirin ve rahat bir pozisyona getirin (genellikle yarı oturur pozisyon önerilir).
- Ortamın iyi havalandırıldığından emin olun.
- Dar giysileri gevşetin.
- Eğer oksijen kullanıyorsa, maskesini veya burun kanülünü doğru şekilde taktığından emin olun.
- Hemen 112 Acil Servis’i arayın.
2. Şiddetli Ağrı ve Ağrı Krizi
Kanser, bazen kontrolsüz ve aniden ortaya çıkan şiddetli ağrılara neden olabilir.
- Hastanın doktoru tarafından reçete edilen ağrı kesici ilaçları varsa, kullanımına yardımcı olun.
- Hastayı sakin ve rahat bir ortama alın.
- Uygun bir pozisyon vererek ağrının hafiflemesine yardımcı olun.
- Ağrı çok şiddetliyse ve ilaçlarla geçmiyorsa, acil sağlık hizmetlerine haber verin.
3. Kanama
Kanser, bazı hastalarda pıhtılaşma sorunlarına veya damarların zayıflamasına neden olabilir. Bu da ani kanamalara yol açabilir.
Dış kanama varsa:
- Kanayan bölgeye temiz bir bezle baskı uygulayın.
- Kanayan uzvu, mümkünse kalp seviyesinden yukarıda tutun.
İç kanama şüphesi varsa (aşırı halsizlik, baygınlık, soluk cilt, kan kusma, koyu renkli dışkılama gibi belirtiler):
- Hastayı sırt üstü yatırın ve ayaklarını hafifçe kaldırın.
- Bilinci açıksa su veya yiyecek vermeyin.
- 112’yi arayarak acil destek çağırın.
4. Bilincin Kapanması ve Bayılma
Kanser hastalarında kan şekeri düşmesi, tansiyon problemleri veya nörolojik nedenlerle bilinç kaybı yaşanabilir.
- Hastayı sırt üstü yatırın ve hava yolunu açık tutmak için başını hafifçe arkaya eğin.
- Solunumu kontrol edin. Eğer nefes almıyorsa, temel yaşam desteğine başlayın.
- Bilinci kapalı ama nefes alıyorsa, hastayı yan pozisyona çevirin (kurtarma pozisyonu).
- Acil sağlık ekiplerini çağırın.
5. Alerjik Reaksiyonlar (Anafilaksi)
Kanser tedavisi gören hastalar, bazı ilaçlara veya tedavi yöntemlerine karşı şiddetli alerjik reaksiyonlar gösterebilir.
- Hastanın nefes almasını zorlaştıran bir durum varsa, hava yolu açıklığını sağlayan (başını hafifçe arkaya eğin)
- Eğer hastanın yanında epinefrin oto-enjektörü (adrenalin iğnesi) varsa ve kullanabiliyorsanız, uygulayın.
- Hemen acil servisi arayın.
6. Tansiyon Düşüklüğü veya Şok
Kanser hastaları, vücutlarının zayıf düşmesi veya iç kanamalar nedeniyle şok belirtileri gösterebilir.
- Hastayı sırt üstü yatırarak ayaklarını yukarı kaldırın.
- Üzerini örtün ve sıcak kalmasını sağlayın.
- Bilinç kaybı ve solunum durması durumunda temel yaşam desteği uygulayın.
- 112’yi arayarak acil yardım isteyin.
Sonuç
Kanser hastalarının acil durumlarında yapılacak ilk yardım, genellikle bilinçli ve sakin bir yaklaşım sergilemeyi, hastayı rahatlatmayı ve en kısa sürede profesyonel tıbbi yardım almasını sağlamayı içerir. Çevrenizde bir kanser hastası varsa, onun özel durumunu ve olası riskleri bilmek, gerektiğinde doğru müdahaleyi yapabilmek açısından önemlidir.
Unutmayın, ilk yardım hayat kurtarır! Vakit kaybetmeden ilk yardım öğrenin.
