Olay Bölgesi
Sedat Ergani-Acil Gündem Gazetesi
Olay bölgesi, bir olayın gerçekleştiği ve müdahalenin yapıldığı yerdir. Bu bölgeyi iki ana başlıkta değerlendirmek mümkündür: Afet Yönetimi ve Olay Yeri Yönetimi. Bu ayrım, sürecin daha sağlıklı ve etkin yönetilebilmesi açısından oldukça önemlidir.
Afet Yönetimi Nedir?
Afet Yönetimi; olayın meydana geldiği bölgede mahsur kalanların kurtarılması ve zararların azaltılması için tüm müdahale ve lojistik ekiplerinin sevk ve idare edildiği yönetim biçimidir. Ne kadar planlı ve organize bir yapı kurulursa, müdahale o kadar etkin, yardımlar da zamanında ve doğru noktalarda yapılabilir.
Ülkemizde bu sorumluluk, AFAD koordinasyonunda yürütülmekte olup, tüm kamu kurumlarının kaynakları planlar doğrultusunda seferber edilir. Burada unutulmaması gereken kritik nokta, paydaş kurumların bu yönetimin eli ve ayağı olduğudur. Kamu kurumlarının afet sürecine bütüncül katılımı, olay yeri yönetiminin işini kolaylaştırır ve en üst düzeyde müdahale performansı sağlar.
Herkes Görevli, Herkes Sorumlu
Afet yönetimi ve müdahale çalışmalarında sadece belirli kurumların değil, tüm kamu kuruluşlarının görevidir. Her bir birim, afet anında kendi alan ve kapasitesi oranında en üst düzeyde müdahaleden sorumludur.
Yakın dönemde yaşadığımız insan kaynaklı afetlerden biri olan orman yangınları, bu iş birliğinin en somut örneklerinden biridir. Bu afetlerde kamu ve özel sektörün yanı sıra gönüllüler, yerel ve ulusal basın, köylüler ve vatanı için mücadele etmek isteyen vatandaşlarımız da sahada yer almıştır. Vatandaşlarımızın bu kıymetli yardımseverliği kuşkusuz gurur verici bir tablo ortaya koymaktadır.
İyi Niyet Yeterli mi?
Ne var ki, afet ve acil durumlar birbirinden farklı dinamiklere sahiptir ve her müdahale aynı şekilde yürütülemez. Operasyonların ilk saatlerinde yaşanan karmaşa, kontrolsüz gönüllü akını, sosyal medya etkisi ve medyanın abartılı haberleri organizasyonun dengesini bozabilmektedir.
Örneğin; yangın bölgesine motosikletlerle içme suyu taşıyan gruplar, kendi imkânlarıyla eldiven, kazma, kürek getiren kişiler ya da sadece görüntü vermek isteyenler, yolları tıkayarak haberleşmeyi ve ulaşımı engellemekte ve çalışan ekiplerin verimliliğini düşürmektedir. Bu durum, niyet iyi olsa bile müdahale sürecine zarar vermektedir.
Müdahalede Yetki ve Sıralama Önemlidir
Orman yangınlarında ilk etapta inisiyatifin, olayın ana çözüm ortağı olan Orman Genel Müdürlüğü, Orman Bölge Müdürlükleri veya ilgili şefliklerde olması en doğrusudur. Onlar duruma hâkim olduktan ve gerekli planlamayı yaptıktan sonra, ihtiyaç doğrultusunda AFAD aracılığıyla diğer kamu kurumları ve gönüllüler devreye alınmalıdır.
Kurumlar kendi personelinin ihtiyaçlarını karşılayabilecek kapasitededir. Özellikle ilk saatlerde müdahaleci sayısı sınırlıdır. Bu nedenle, gereksiz ve kontrolsüz yardım yerine, ihtiyaç duyulduğunda planlı destek sağlanması, olayın yönetilmesini kolaylaştırır ve müdahale sürecini hızlandırır.
Kahramanlık Görüntüsü Müdahalenin Önüne Geçmemeli
Basında sıkça karşılaştığımız “motosikletle su taşıyan gönüllü”, “lastiği patlak tankerle köyden gelen vatandaş” ya da “küçük bir dal parçasıyla yangınla mücadele eden sivil” gibi görüntüler ilk bakışta gurur verici gibi görünse de, aslında profesyonel müdahale sürecinin gölgelenmesine neden olabilmektedir.
Yangın ekipleri, kimi zaman stratejik olarak bir bölgeyi gözden çıkararak alevlerin sınırlandırılabileceği alanlar oluşturabilir. Ancak kamuoyunun “yandık, bittik, kül olduk” feryatları, ekiplerin karar almasını ve uygulamasını zorlaştırmakta, müdahaleyi sekteye uğratmaktadır.
Sonuç:
İşi Ehline Bırakalım
Bu yüzden sıkça tekrar edilen şu sözü hatırlamak gerekir: “İşi ehline bırakalım.”
Afet veya kaza sonrasında ilk olarak ana çözüm ortağının planlar dahlindeki müdahalesine fırsat verilerek, basın baskı unsuru gibi plan dışı stratejilere yön vermeden ihtiyaç duyulursa tüm kamu kaynakları devreye girmeli.
Aksi takdirde, işin uzmanı yönetim sürecini kontrol edemezse; can kaybı olur, müdahale süresi uzar ve maddi zarar büyür. Bu da hem yöneticilerin hem de halkın sabrını zorlar.
Unutmayalım ki, sabır ve kontrollü ilerleyiş selameti getirir.
Kalın sağlıcakla.
