Deprem afeti Türkiye’nin bir gerçeği.
Fay hatları üzerine kurulu ülke, her an bu yıkıcı afetin riskiyle yaşıyor.
Ülke birçok sarsıntıyla yüzleşerek izlerini hala taşırken, bu mevzudaki araştırmalar derinleşiyor.
DEPREM RİSKİ TAŞIYAN BÖLGELERDE ARAŞTIRMALAR
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (Van YYÜ) Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, AFAD ve Belediyeler Birliği işbirliğinde 2 yıl evvel başlatılan “Türkiye Canlı Faylarının Paleosismolojik Özelliklerinin Belirlenmesi: Yüksekova-Şemdinli Fay Zonu, Başkale, Erciş ve Tutak Fayı Projesi” tamamlandı.
TÜBİTAK’ın 8,5 milyon lira takviye verdiği proje kapsamında Van YYÜ Afet İdaresi ve Zelzele Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Azad Sağlam Selçuk, Van YYÜ Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Levent Selçuk ve Van YYÜ Güvenlik Meslek Yüksekokulu Acil Durum ve Afet İdaresi Kısmı Dr. Öğr. Üyesi Sacit Memnun’un ortalarında bulunduğu 6 kişilik grup, riskli olduğu bedellendirilen Van’daki Başkale ve Erciş, Hakkari’deki Yüksekova ve Şemdinli, Ağrı’daki Tutak faylarında araştırma yaptı.
BÖLGELERDE HAFRİYAT ÇALIŞMASI YAPILDI
Belirlenen bölgelerde 30 metre uzunluğunda, 3 metre genişliğinde ve 4 metre derinliğinde hendekler kazan araştırma takımı, eski sarsıntı izlerinin belirlenmesi ve tarihlendirilmesi için jeolojik dataları topladı.
Tehlikeli olarak görülen 5 fayın karakteristik özelliklerinin ve sarsıntı tekrarlanma aralıklarının belirlenmesine yönelik çalışmaların yıl sonuna kadar bitirilmesinin hedeflendiği proje kapsamında elde edilen bilgiler, TÜBİTAK, AFAD, Etraf ve Şehircilik Vilayet Müdürlükleri ve belediyeler üzere kurumlarla da paylaşıldı.
Akademisyenler, bu dataları derslerinde öğrencilere anlatarak sarsıntı şuurunun artırılmasına da katkı sunmaya çalışıyor.
“YÜKSEKOVA’NIN YERİ SARSINTIYA DAYANIM AŞISINDAN EPEY ZAYIF”
Dr. Öğr. Üyesi Mutlu, Van’daki Başkale ve Erciş, Hakkari’deki Yüksekova ve Şemdinli, Ağrı’daki Tutak fayları üzerinde hafriyat çalışmalarını tamamladıklarını söyledi.
Van’da 23 Ekim ve 9 Kasım 2011’de meydana gelen sarsıntılardan etkilenen Erciş ilçesinde zelzele üretme potansiyeli olan fayı da araştırdıklarını belirten Keyifli, şu bilgileri verdi:
“Van’daki 7,2 büyüklüğündeki sarsıntı, bindirme fay üzerinde yaşandı. Bölgede tektoniğe bağlı oluşan fayların neredeyse tamamı yıkıcı zelzelelere neden oluyor. Bölgemizde arazi çalışmaları yürüttük. Van’da Başkale ve Erciş, Hakkari’de Yüksekova ve Şemdinli, Ağrı’da ise Tutak faylarını inceledik. Şu an önemli derecede risk teşkil edecek faylardan biri Yüksekova ve Şemdinli fayıdır.
Tarihsel devirde bu fayın yıkıcı bir sarsıntı kaydı görülmüyor. Bununla ilgili elimizde sayısal data bulunmuyor. Yüksekova ve Şemdinli fayının ne tarihi ne de aletsel devirde göremediğimiz zelzele olay düzeylerini hafriyat çalışmalarında net bir halde gördük. Bölge sismik boşluk olarak bedellendiriliyor. Yüksekova’nın tabanı zelzeleye dayanım açısından hayli zayıf. Bölge için önemli risk teşkil edebilecek faylardan biri diyebiliriz.”
“FAYIN GEÇMİŞİNİ ORTAYA KOYMAYA ÇALIŞIYORUZ”
Bunun sonucunda fayın geçmişini ortaya koymaya çalışıyoruz. Örnekleri TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi’ne gönderdik. Sonuçlar elimizde lakin yaşların kalibrasyonları daha yapılmadı. Sonuçları net bir formda değerlendireceğiz.
“ÇALIŞMAMIZ YALNIZCA BİLİMSEL ÇALIŞMA OLARAK RAFLARDA KALMAYACAK”
Afet idaresinin yalnızca bir kurumun yapabileceği iş olmadığını, tüm bölümlerin, toplumun, üniversitelerin buna dahil olması gerektiğini tabir eden Memnun, şunları söyledi:
Afet idaresinin, farkındalığının anaokulundan başlayıp üniversite periyoduna kadar aktarılması gerekiyor. Biz de bu şuurda öğrenciler yetiştirmeye çalışıyoruz. Hazırlanan haritalar imar çalışmalarında kullanılacak. Çalışmamız yalnızca bilimsel çalışma olarak raflarda kalmayacak.
Elde ettiğimiz tüm bilgileri, bilgileri, fayların sarsıntı tekrarlanma aralıklarını ilgili tüm kurumlar, AFAD, Etraf ve Şehircilik Vilayet Müdürlükleri ve belediyelerle paylaşıyoruz. Yapılar inşa edilirken çalışmalarımızdan da faydalanılacak.
“ACILARDAN DERS ÇIKARARAK GELECEĞİ PLANLAMAMIZ GEREKİYOR”
Ülkede meydana gelen yıkıcı sarsıntılarda büyük acıların yaşandığına dikkati çeken Keyifli, şunları kaydetti:
Van’da 2011’de meydana gelen iki büyük zelzelede 644 vatandaşımız hayatını kaybetti. O günden bu yana zelzelenin tesirlerini hem yapısal hem ruhsal hem de sosyolojik manada yaşıyoruz.
Acılardan ders çıkararak geleceği planlamamız gerekiyor. Bunu başarabilmenin tek yolu, afet risk idaresinden geçiyor. Öncelikle herkesin afet idaresini öğrenmesi gerekiyor. AFAD’ın e-Devlet üzerinden afetlerle ilgili eğitimleri var. Herkes bu uygulamalara rahatlıkla ulaşabilir.
