SEL VE KORUNMA YOLLARI

Sel ve Korunma Yolları

Sel; genellikle bahar ve yaz mevsimlerinde, ani ve şiddetli yağışlar sonucu meydana gelen, can ve mal kayıplarına yol açabilen ciddi bir doğal afettir. Özellikle altyapısı yetersiz ve plansız yapılaşmanın olduğu yerleşim alanlarında büyük zararlara neden olur.

Kırsal bölgelerde yaşayanlar, sel riski taşıyan dere ve kuru dere yataklarını iyi bilir; yağışlı dönemlerde bu alanlardan uzak durarak daha yüksek ve güvenli bölgelerde faaliyetlerine devam ederler. Buna karşın şehir, kasaba ve köylerde selin etkisi daha yıkıcı olmaktadır. Bunun başlıca nedeni; yoğun göçle birlikte ortaya çıkan kontrolsüz ve plansız yapılaşma sonucu afetlere karşı direnci düşük yerleşim alanlarının oluşmasıdır.

Sel;

• Ani ve aşırı yağışlar,

• Dolu ve fırtına ile birlikte gelen yoğun yağmur,

• Ani kar erimeleri,

• Su debisinin kısa sürede yükselmesi gibi nedenlerle meydana gelir.

En az %5 eğime sahip arazilerde, aşırı su birikmesi ani sellere yol açabilir. Yerçekimi etkisiyle hareket eden su, en kısa yolu takip ederek büyük bir kütle basıncı oluşturur ve önüne çıkan her şeye ciddi zarar verir.

Örnek Olay

7 Ağustos 1998 tarihinde Trabzon Beşköy’de meydana gelen sel felaketinde; aşırı yağışlar sonucu dağlık bölgelerde oluşan toprak kayması doğal bir set meydana getirmiş, bu setin yıkılmasıyla biriken sular ani sele dönüşmüştür. Selin taşıdığı, yaklaşık 25 m² bir oda büyüklüğündeki kayalar, 5 katlı binaların dahi yıkılmasına neden olmuş; olayda 47 vatandaşımız hayatını kaybetmiştir.

Doğa kökenli afetlerden olan Selden Korunma Yollarını üçe ayırıyoruz;

Selden Önce

• Sel riski bulunan alanlar için Sel Risk Haritaları hazırlanmalıdır.

• Dere yataklarında ve çevresinde ağaçlandırma, set, teraslama, çit ve savak gibi önleyici çalışmalar yapılmalıdır.

• Kurumuş olsa dahi dere yataklarına yerleşime izin verilmemelidir.

• Sel riski bulunan bölgelerde dereler ıslah edilmelidir.

• Su basma riski olan alanlarda bodrum kat yapılmamalı, binalar su basmanlı inşa edilmelidir.

• Meteorolojik uyarılar takip edilmeli, gerekli durumlarda önceden güvenli ve yüksek alanlara çıkılmalıdır.

• Maddi kayıplara karşı sel sigortası yaptırılmalıdır.

Sel Esnasında

• Sakin olun ve hemen yüksek yerlere çıkın.

• Hızla akan sel sularından uzak durun; geçmeye çalışmayın. (10 cm derinlikte ve %5’ten fazla eğimde akan su bir insanı sürükleyebilir.)

• Evinizi su basıyorsa, mümkünse üst katlara çıkın. Çıkamıyorsanız pencereden çıkın veya yardım isteyin.

• Araç içindeyken sele kapıldıysanız, araç tamamen durana kadar emniyet kemerini çıkarmayın.

• Araç su birikintisi içinde hareketsiz kaldıysa, araç üzerine çıkarak daha görünür bir konum alın.

Selden Sonra

• Sel ve su baskını yaşanan alanlarda gereksiz yere dolaşmayın. Mecbur kalırsanız bir kılavuz çubukla zemini kontrol ederek ilerleyin.

• Suya kapılan birini gördüğünüzde, kendi güvenliğinizi sağladıktan sonra ip, sopa veya dal uzatarak yardım edin.

• Evinize, yalnızca yetkililer güvenli olduğunu bildirdiğinde dönün.

• Gaz sızıntılarına karşı dikkatli olun, kopmuş veya devrilmiş elektrik hatlarından uzak durun.

 • Sel suları; çamur, lağım ve kimyasal maddeler içerebilir. Sel sularıyla temas etmekten kaçının.

• Kirli suyla temas eden yiyecek ve eşyaları kesinlikle imha edin.

• Hasar görmüş yollar ve zeminler çökme riski taşıyabilir; güvenli görünse bile dikkatli olun.

Afetsiz günler dilerim.