Afet ve acil durumlara müdahalenin hızlı ve etkin yapılabilmesi için planlamanın önemi çok büyüktür.
En iyi ve gerçekçi müdahale planları, afetlere müdahale ve koordinasyon yapmış, eksik/noksanlıkları yerinde görmüş ve acil durumu yaşamış kişiler tarafından yapılır.
Planlar, afetler meydana gelmeden, afetler meydana geldikten hemen sonra ve acil gelişen durumlarda yapılır.
Bugün bu önemli planlardan olan, afetler olduğu andan itibaren uygulamaya geçen ve Arama Kurtarma Koordinasyon uygulamalarına kılavuzluk edecek olan Sektörlemeyi köşemize taşıyacağız.
Çok büyük sahaları etkileyen afetler meydana geldikten hemen sonra afet nedeniyle mahsur kalan vatandaşların kurtarılması için müdahale hizmetleri devreye girer.
Özellikle merkezi yönetimin, afetten etkilenen bölgeye ne ölçüde arama kurtarma ekibi sevk ederek müdahale edeceği planlarını yapar.
Örneğin;
Seviye 1- Yerel müdahale güçleriyle,
Seviye 2- Yerel ve Bölgesel Yardım İllerle beraber müdahale,
Seviye 3 Yerel, Bölgesel Yardım İller ve Ülke Düzeyi ekiplerle müdahale,
Seviye 4- Yerel, Bölgesel, Ülke Düzeyi ve Yurtdışı ekipleri ile beraber müdahale gücü devreye girer.
Fakat etkilenen bölgenin Etki Sınırından haberdar değilseniz müdahale gücünüzün ilgisiz alanlarda yığılmalara sebebiyet verebilir. Bu yığılmayı önlemek ve ilgili Müdahale Seviyesi ilanı için afetten etkilenen yerleşim yerleri çeşitli bölümlere ayrılır ve adil bir müdahale gücü sevki yapılır.
İşte bu bölümlemeye Sektörleme denir.
Etki alanı büyük afetler meydana geldiğinde yapılacak ilk işlerden birisi en hızlı ve güvenilir kaynaklardan bölgenin fotoğraf veya filmi çekilerek görüntüler Merkezi Komuta Kontrol Merkezine gönderilmesidir. Bu görüntüleri inceleyen komuta merkezi zararın en çok olduğu merkezi tespit ederek, merkezden dışa doğru genişleyen müdahale seviyesi belirlemeye çalışılır.
Hatay Antakya’nın depremden önceki hali.
Hatay Antakya’nın depremden sonraki hali.
Burada önemli olan etkilenen bölgenin tamamı veya bir kısmına ait hemen ulaşılabilecek öncesi, anı ve sonrasının görülebileceği uydu görüntüleridir. Anlık alınan fotoğraflar, afetten hemen öncesiyle alınan resimle karşılaştırılarak afetin zarar haritası ortaya çıkarılabilir.
Bu fotoğraflama gece, bulutlu ve sisli günlerde gecikmeli alınabileceği gibi daha dar bölgeden ve yakından görüntü almak için helikopter, iha veya dronlar da bölgesel sınırlı görüntü almak için kullanılabilir.
Afetten hemen sonra bu fotoğraflarla çalışacak koordinasyon birimleri, müdahale planlarını devam ettirirken, bölgeye ulaşan görevlilerden birebir inceleme raporları alınarak koordinasyon planları zenginleştirilmeye başlanır.
Alınan görüntü, bilgi raporları ve müdahale sevk işlemlerini Komuta Kontrol Merkezi yapar. Müdahale bölgesinde görev yapan Arama Kurtarma Komuta Kontrol Merkezi çok iyi bir kayıt, sevk ve geri bildirimlerin alınıp arşivlendiği altyapıya (Personel ve program vb) sahip olmalıdır.
Şekil 1’de Aşağıda normal bir harita üzerinde bir ilin nasıl sektörleme yapılacağı örneği yer almaktadır.
Şekil 1. Bir İlin örnek Sektörleme Planı,
Burada;
Mevcut ilin her bir ilçesine alfabenin büyük harfle (A, B, C…) 1; Geniş bölge değerlendirilmesi (ASR-1),
Her ilçeyi de büyüklüğü ve zarar görebilirliğine göre ayırarak mevcut harf ve sayı numarası ile (B1, B2, B3…) Bölüm değerlendirmesi, (ASR-2),
Her çalışma bölgesinin de müdahale için mevcut büyük harf kodu, sayı ve yine küçük harfli alfabenin harfleriyle (B1a, B1b, B1c …) Alt Çalışma Alanı adres belirleme işlemi yapılır.
Geniş bölge değerlendirilmesi için afetten etkilenen yere giden gözlemci/kurtarma personeli Bölüm Değerlendirmesi ve Alt Çalışma alanlarını sektörlemeye dâhil ederek Arama Kurtarma Komuta Kontrol Masasına raporlar. Sektörlemeyi tamamlayan Kurtarma ekibi Bölüm Değerlendirmesi ve Alt Çalışma Alanları’nda Enkazda İşaretlemeyi de başlatmış olur.
Bu Çalışmalar büyük afetlerde iki gün içerisinde nihayete erecek çalışmalar olması gerekir. Tabi sonradan gelişen ikincil olaylar yeni planlamaları gerektirebilir.
Diğer bir sektörleme de AK Ekipleri tarafından müdahale edilen enkazda, enkazın Arama faaliyeti için bölümlere ayrılmasıyla yapılır. Bu çalışma da büyük ve birbirine geçmiş enkazların dikdörtgen şekille ( Şekil 2) A,B, C, D ve orta bölümde E (Asansör, merdiven boşluğu, havalandırma bacaları vb) yapılır.
Şekil 2
Arama Kurtarma işlemlerine; Alt Çalışma Alanına Yapı (İnşaat) Mühendisi ve akabinde Haz-Mat Ekibi tarafından ‘Güvenli Alan’ Raporu verildikten sonra başlanır.
