Afetler meydana geldikten sonra, müdahalenin en meşakkatli işi; Arama kurtarma hizmetleridir.
Arama kurtarma faaliyetleri öyle hafife alınacak bir konu değildir. Afetler de görev alan birisi olarak şunu rahatlıkla söyleyebilirim ki; can güvenliği açısından herkesin kaçtığı yüksek risk altındaki çalışma alanına gidiyorsun ve bir süre şaşkınlık, ümitsizlik ve korkuya kapılıyorsun.
Bir taraftan afetin olumsuz sonucunun ilk ve acı etkisi, bir taraftan afetzede ve yakınlarının baskısı. Hatta vicdanı sorumluluğun verdiği stresli duyguları baskılanmanın ilk şokunu yaşıyorsun. Çünkü kurtarmacı ve ekibinin yapacağı müdahalenin hayati öneme sahip bir faaliyet olduğunu iyice anlıyorsun.
Bu duygular içinde başarılı olmak için arama kurtarma faaliyetlerinin çok önemli gereklilikleri vardır;
Mesela;
. İyi bir tecrübenin yanında üretken ve cesur olmanız gerekiyor.
. Güvenli bir çalışma ortamında en üst seviyede performansla 3-4 adım sonrasını planlayabilecek kapasitenizin olması gerekiyor.
. Doğru stratejiyle afetzede yakınlarının yanında olduğunuzu, yapılan faaliyetleri en iyi şekilde sonuçlandıracağınızı hareketlerinizle hissettirmeniz gerekiyor.
. Yapabilecekleriniz sözünü verip, zor olanlar için azami gayret göstererek en iyisini yapabilmeniz gerekiyor.
. Sabırlı, anlayışlı ve iyi bir empati gücüne sahip olmanız gerekiyor.
. Kimseyle sürtüşmeden öfke ve incinmiş duygu kontrolü yapabilmeniz gerekiyor.
. Ekip ruhuna uygun, çalışma temposu içinde dayanıklı olmanız gerekiyor vb.
Yani, Arama ve Kurtarma faaliyeti hem ruhen hem de bedenen yorucu olmasına karşın faal olmayı gerektiren ve bir o kadarda popülaritesi yüksekbir çalışma süreci olduğu görülüyor.
Bununla beraber bir kurtarmacının can kurtarma veya kurtarılma faaliyetine iştirak etmesi, unutulmaz pozitif duygu hatırası olarak hafızalardan hiç silinmeyecek bir anı olarak kalacak ve tarif edilemez tatmin düzeyi olacaktır.
Tabi bu tatmin düzeyi sizin bu faaliyetleri ne kadar istekli yani gönüllü yapmanızla yakından ilişkilidir. Yani, arama kurtarma faaliyeti bir gönüllülük işidir, zorla yapılacak ya da yaptırılacak bir faaliyet değildir.
Müdahale çalışmalarını severek ve isteyerek yapan kişilere; ‘Sabaha kadar çadır kurulacak!’ deseniz hiç tereddütsüz talimatı sorgulamadan yerine getirirler. İhtiyacı olan afetzedeler için sabaha kadar çadır kurar ve vatandaşın bu çadırlarda barınmasından çok büyük haz duyarlar. Çünkü gönül veren insan bu tür faaliyetlerin vatandaşın en çok ihtiyaç duyduğu anda yapılması gerektiği için orda olduğunu unutmaz.
Diğer yandan, arama ve kurtarma çalışmalarının ekip üyelerine sevdirilmesi, yöneticilerin tavır ve davranışlarıyla da yakından ilişkilidir.
Yöneticinin rol model olduğu ve liderlik yaptığı ekibinin aynası olduğunu unutmaması gerekiyor. Dolayısıyla, gönüllüyü küstüren değil, güdüleme becerisini kullanarak bilgi ve tecrübesiyle ekiplere yön veren yöneticiler, müdahale çalışmalarından büyük başarı elde edeceklerini çok iyi bilirler.
Eğer müdahale hizmetlerini severek yapıyorsanız, bu güzel duygu tüm hayatınıza yansıyacak ve bu pozitif kazanç size bir ömür boyu mutluluk olarak tekraren geri dönecektir.
Öyleyse afet ve acil durumları yaşayanların bulundukları o güç durumda yanlarına koşmak, afetzede ve yakınlarına da büyük moral ve dayanışma gücü vereceğini unutmamak gerekir.
Gelişmiş ülkelerde her vatandaş en az bir tane kamu yararına çalışan örgütlerde gönüllü olarak görev alıyor.
Örneğin; gönüllü itfaiyeci, ilkyardımcı, kurtarmacı, yeme içme ve barınma hizmetleri gibi.
Varsayalım ki; kendi mahallesinde meydana gelebilecek bir yangın durumunda varsa iş yerini kapatıp yangınla mücadele eden ekiplerin yanında gönüllü olarak görev alıyor. Bu tür acil durumlarda görev alan gönüllü, bu durumu vicdani bir sorumluluk olarak açıklıyor.
Afetlerden hemen sonra lazım gelen müdahale çalışmalarının yerine getirilmesi için resmi ekiplerin sayısını arttırmamız, müdahale çalışmaları esnasında karlı görünebilir ama verimli olmadığını net olarak biliyoruz. Örneğin; AFAD Başkanlığı’nın yapmış olduğu bir istatistiğe göre; ülkemizde az üç yılda bir 5 ve 5’ten büyük bir depremin olma olasılığının var olduğunu tespit etmiştir. Demek ki kitlelere zarar veren afetler her ay ve her yıl olmuyor. Bu da bize yüzlerce Arama Kurtarma Teknisyeninin fazlaca istihdam edilmesinin karlı olmayacağını gösteriyor. Fakat bir gerçekte var ki; afet ve acil durumlara müdahale çalışmalarında ne kadar ekip ve personel sayısı çok olursa, müdahale çalışmaları da o kadar güçlü ve başarılı oluyor.
Belki de müdahaleci bakımından orta yolu bulmak için; afetlerden önce afetlere müdahale hazırlığı için gönüllülere eğitim vermek, müdahale çalışmalarını koordine etmek ve gönüllülere kılavuzluk edecek miktarda resmi arama kurtarma ekibi bulundurmak daha karlı olacaktır.
Bu resmi ekipler, afetlere hızlı ve güçlü müdahale çalışmaları yapabilecek özel, tüzel ve gönüllülerden oluşan ekiplerin ‘Yetiştirilmesi ve sahiplenilmesi’ faaliyetlerini kendilerine en önemli konu olarak tevdi edilmesi yeterli olacaktır.
Sonuç olarak şunu rahatlıkla söyleyebilirim ki; müdahale çalışmalarında gönüllüler, gönüllü oldukları için daha iyi hizmet sunabiliyorlar.
Öyleyse birincil olarak yatırımı afetler olmadan afet zararlarının ortadan kaldırılmasına, ikincil olarak da meydana gelebilecek afetlerin sonucunda zarar görebilecek kişilere müdahale için gönüllülere yatırım yapmak daha mantıklı olacaktır.
