TANRI’ YA DAVA AÇAN ADAM…
İslam inancında yaratıcı için “Tanrı” kelimesinin kullanılmasının tercih edilmediğini hepimiz biliriz. Ancak, “Tanrı” kelimesi tamamen yasak veya haram değildir. İslam alimleri, “Allah” isminin tercih edilmesini gerekli görmüşlerdir ki bunun da birkaç nedeni bulunmaktadır.
İslam alimlerine göre Allah (lafza-i celal) yaratıcının özel ismidir ve tek olanı, eşi benzeri bulunmayanı ifade eder. Oysa Tanrı Özbekçe “Tengri” kökünden gelir ve cins isimdir. Arapça karşılığı “İlah” olan kelime İngilizcede “God” diye telaffuz edilir.
Hal böyle olunca tapınılan her varlık için Tanrı kelimesini kullanabilirsiniz. Örneğin: Yunan Tanrıları, Mısır Tanrıları gibi. Kaldı ki Tanrı kelimesi çoğul (Tanrılar) olarak kullanılabilir. Dişil hale getirilebilir (Tanrıça). Ama Allahlar veya dişili olan Allahe kelimesi yoktur. Bu nedenle İslam’ ın Tevhid (Allah’ın birliği) inancı kendiliğinden korunmuş olur.
Bir başka önemli husus da Esma-i Hüsna (En Güzel İsimler) Kuralıdır. Yaratıcıya Kur’an-ı Kerim’de veya hadislerde geçen isimlerle hitap edilmelidir. Ayette belirtildiği gibi: “En güzel isimler Allah’ındır. O’na o güzel isimleriyle dua edin.” (A’râf, 180). “Tanrı” ismi Kur’an-ı Kerim’de geçen 99 isimden (Esma-i Hüsna) biri olmadığı için tercih edilmemektedir.
Özetle,
“Allah her şeyi bilir” yerine “Tanrı her şeyi bilir” demek inancı bozmaz, günah veya haram sayılmaz. Çünkü burada kastedilen varlık yine tek olan Yaratıcıdır. Kelime, Arapça “İlah” anlamında kullanılmış olur. Ancak, ibadet alanlarında “Tanrı” kelimesini kullanmak caiz kabul edilmez. İbadetin aslına ve lafzına sadık kalmak eylemin failini daha da rahatlatıyor sanki…
Ama benim bugün anlatacağım hikâye 2007 yılının Amerika’sında geçtiği ve hikayemizin kahramanı bu isimle bilindiği için TANRI kelimesini kullanmaya devam edeceğim.
ABD’li eski Nebraska Senatörü Ernie Chambers 2007 yılında dünyadaki doğa kaynaklı afetlerin, terör olaylarının ve salgın hastalıklar gibi olağanüstü durumların faili olarak gördüğü Tanrı’yı “korku yaymak ve kalıcı yıkıma yol açmakla” suçladı.
Senatörün amacı tabi ki teolojik bir kargaşa yaratmak değildi. Asıl amacı, Amerikan hukuk sisteminde usul (başvuru şekli) esastan önce geldiği için “gereksiz, akla aykırı, mantıksız ve hayatın olağan akışına ters düşen davaların” ne kadar kolay açılabildiğini protesto ederek adalet sistemindeki usul açıklarına dikkat çekmekti.
Mahkeme tabi ki davayı kabul etti. Ancak yargıç, “Sanığın (Tanrı’nın) ikametgâh adresinin bulunamaması nedeniyle tebligat yapılamadığından” mütevellit davayı düşürdü. Kaldı ki sanığın yasal ehliyeti de bulunmamaktaydı.
Teolojik açıdan derin çelişkiler barındıran bu mantık tabi ki eşyanın tabiatına aykırı bir durumdur. Doğru ya da tutarlı kabul edilemez. Çünkü semavi veya İbrahim’i diye adlandırdığımız dinler (Yahudilik, Hristiyanlık, İslam) ile insanların oluşturduğu hukuk sisteminin doğası arasında köklü uyumsuzluklar mevcuttur.
İnsanların kendi oluşturdukları hukuk çerçevesindeki “yargı yetkisi” ile otorite alanı, inanç gereği iman edilen Tanrı’yı kapsayamaz. İnsanların oluşturduğu hukuk, yaratıcı için değil diğer insanlar için yazılmıştır. Oysa, Tanrı Evren ile var olan tüm varlığın tabi olduğu Sünnetullah kanunlarının yaratıcısıdır ve fani kurallara tabi değildir. Çünkü Tanrı, “Mutlak Yargıç” (El-Hakem, El-Adl) konumundadır. Bu nedenle insanların Tanrı’yı yargılamaya çalışması teolojik hiyerarşiye terstir ve kul Tanrı’yı değil Tanrı kulu yargılar.
Dünyadaki afetleri ve kötülükleri gerekçe göstererek Tanrı’yı suçlama konusuna gelelim. İnsanlık tarihinde bu konu sürekli tartışılagelmiştir. Felsefe ve teolojide buna “Teodise” (Kötülük Problemi) denir. Teodise, her şeye gücü yeten ve mutlak iyi olan Tanrı inancı ile evrendeki kötülüğün varlığını uzlaştırma çabasıdır. Hristiyanlıkta durum böyleyken, İslam inancında bu durum Kaza ve Kader olarak tanımlanır.
- Epikür’e göre; “Eğer Tanrı kötülüğü durdurmak istiyor ama gücü yetmiyorsa acizdir; gücü yetiyor ama istemiyorsa iyi değildir.”
- Aziz Augustinus’a göre kötülük müstakil bir varlık değil, tıpkı karanlığın ışıksızlık olması gibi iyiliğin eksikliği veya yoksunluğudur.
- Özgür İrade Savunmasını ortaya koyan düşünürler ise; ahlaki kötülüklerin ortaya çıkmasına sebep kişinin kötüyü tercih etmesidir. İnsanın, sahip olduğu seçme iradesinin kaçınılamayacak bir risk oluşturduğunu savunurlar.
- Dünya bir imtihan alanıdır. Acı ve zorluklar insan ruhunu olgunlaştırarak ilahi düzene uyumlu hale getirirler.
- Evren zıtlıklarla mümkündür. Gece-Gündüz, Sıcak-Soğuk, Güzel-Çirkin, gibi. İyi-Kötü de bu zıtlıklardan birisidir ve iyinin ve kötünün anlaşılabilmesi için bir kontrast gereklidir.
İnsanın yaşamı esnasında karşılaştığı her türlü olumsuz olay Tanrı’nın bir “suçu” olarak değil; insanın özgür iradesinin bir sonucu, bir imtihan, doğa yasalarının işleyişi veya insanların idrak edemediği ilahi bir hikmet olarak açıklanır. Böylece, maddi/manevi zarar gördüğümüz bir afeti Tanrı’nın “kusurlu/kasıtlı eylemi” (hukuktaki haksız fiil) olarak nitelendirmek, teolojik imtihan ve irade inancıyla doğrudan çelişir.
Hukuk davalarının yaptırımları vardır. Tazminat, hapis veya cezai yaptırım söz konusudur. Tanrı bütün bunlardan, zaman, mekân ile maddi ihtiyaçlardan münezzehtir ve insani mahkemelerin kararları teolojik olarak Tanrı’ya uygulanamaz.
Özetle; bu dava hukuki anlamda başarılıdır ancak teolojik açıdan hükümsüz ve hatalıdır.
Değerli okuyucu…
Yaşamımız süresince birçok acıyla karşı karşıya kalıyoruz. Hemen her an yaşam kendisini tekrarlarken ya yakın çevremizden ya da uzak mekanlardan ölüm haberleri geliyor. Doğumlar sevindirirken kayıplarımız bizi hüzün deryasına yelken açtırıyor. Yaşamın içerisinde, doğa yasalarının kaçınılmaz sonuçlarıyla yüz yüze kalırken, ölümün aslında ne kadar yakın olduğunu tekrar tekrar tecrübe ediyoruz.
Böyle bir ortamda dahi hiç ölmeyecekmiş gibi dünya malına sarılıyor, ahlaksızlıklara, yetim hakkı yemeye, kamu malı çalmaya, güç ve iktidar savaşlarıyla birbirimize kötülük yapmakta yarışıyoruz.
Dünyada kazandığı gücü, makamı, parayı ve her türlü maddeyi fani olduğunu unutarak yanında tutmaya, sahte yaşamına sarılmaya, öleceğini bildiği halde hiç ölmeyecekmiş gibi yaşamaya devam ediyoruz. Baki’nin “Âvâzeyi bu ‘âleme Dâvûd gibi sal / Bâkî kalan bu kubbede bir hoş sadâ imiş” sözünü unutuyoruz.
Velhasıl, başımıza gelen her türlü doğa, insan ve teknolojik kaynaklı afetleri anlamlandırırken TANRI’yı sorumlu tutmayı bırakalım. O’nu yargılamayı, suçlamayı ve mahkeme etmeyi bırakalım. Kendi özgür irademizi gözden geçirelim. Sorgulanacak, dava edilecek bir kişi ya da durum varsa kendi özelimizde arayalım.
Siz yine de Senatör Ernie Chambers gibi Tanrı’ya dava açmak mı istiyorsunuz? Durmayın, açın hemen. Ama bilin ki mahkemenin muhatabı O değil, her zaman siz olacaksınız, hüküm giyen tek taraf siz kalacaksınızdır.
Afetsiz günler dileğiyle…
