AFETLERE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER–XI

Afetlerden Sonra Yaşam Koşulları ve Uyum

Afetlerden sonra hayatta kalan insanlar ya yaşadıkları bölgeyi geçici olarak terk etmek zorunda kalır ya da ağır yaşam koşullarıyla baş başa kalırlar.

Afet bölgesindeki gerçek sıkıntıları ancak o bölgede yaşayan afetzedeler ile orada görev yapan resmî kurum personeli ve gönüllü kuruluşlar bilir. Dışarıdan bakıldığında birkaç çadırdan ibaret görünen bir barınma alanında, aslında binlerce insanın hayat mücadelesi verdiğini unutmamak gerekir.

Özellikle afetlere karşı duyarsız kalan, hiçbir hazırlık yapmayan insanlar, afet sonrasında en temel ihtiyaçlarını bile karşılayamaz hâle gelebilirler. İlk günlerde yaşanacak çaresizlik ve sıkıntılar, ders almak isteyenler için bir ömür unutulmayacak izler bırakabilir.

Şunu hiçbir zaman unutmayalım: En çok ihtiyaç duyduğumuz anda, devlet dâhil hiçbir kurumun veya yardım kuruluşunun birkaç gün boyunca yanımızda olamayabileceği ihtimalini göz ardı etmemeliyiz. Çünkü hiçbir yardım kuruluşu afetin hemen ardından bütün afetzedelere ulaşamaz. Haberleşme, ulaşım, doğru bilgiye erişim, yönetim ve organizasyon, müdahale ve barınma hizmetlerinin oluşturulması zaman alır. Bu gecikmeler, dünyanın en gelişmiş ülkelerinde bile büyük afetlerin ardından karşılaşılabilen olağan durumlardır.

İşte tam da bu nedenle yıllardır söylüyoruz:

Afetlerden önce kendi kendinize yetebilecek kadar en az 72 saatlik, yani üç günlük hazırlığınızı mutlaka yapın.

Çünkü ilk 72 saat, yalnızca yardım beklediğimiz değil, kendi imkânlarımızla hayatta kalmayı başarmamız gereken en kritik dönemlerden biridir.

Afetlerden sonra kurum, kuruluş ve gönüllü teşkilatların sunduğu yaşam koşulları, afet öncesindeki konforumuzun çok uzağında kalacaktır. İlk günlerde hava koşullarına bağlı olarak kurulan çadır kentler bir kurtuluş gibi görünebilir. Ancak zaman geçtikçe geçici barınmanın kendine özgü zorlukları ortaya çıkmaya başlar.

Yetersiz izolasyona sahip çadırlarda; soğuk ve sıcak hava, ses, mahremiyet, dar yaşam alanları, beslenme, lavabo ve banyo ihtiyaçları, ulaşım ve haberleşme sorunları günlük hayatın bir parçası hâline gelir. Bunlara çevresel ve psikolojik baskılar, su baskını ihtimali, gelir kaybı, işsizlik, can sıkıntısı ve geleceğe ilişkin belirsizlikler de eklendiğinde yaşam giderek zorlaşır.

Üstelik bu sorunlar yalnızca çadır kentlerde yaşanmaz. Konteyner veya prefabrik yapılarda barınmak da bütün sorunların ortadan kalktığı anlamına gelmez. Barınacak bir yer bulmak önemlidir ancak insanca yaşamın bütün ihtiyaçlarını karşılamak çok daha kapsamlı bir meseledir.

İlk günlerde ilgili kurumlar, kuruluşlar ve gönüllüler afetzedelerin ihtiyaçlarını karşılamak için büyük çaba gösterirler. Barınmadan beslenmeye, giyimden sağlık hizmetlerine kadar pek çok konuda destek sunulur. Ancak zaman geçtikçe bazı hizmetler azalır, yardımların niteliği ve sıklığı değişir. İşte o zaman birbiriyle bağlantılı sorunların giderek büyüdüğünü daha iyi fark ederiz.

Her şeyin ücretsiz karşılandığı ilk günlerde kendimizi güvende hissedebiliriz. Fakat bu destekler azaldığında ve kendi yaşamımızı yeniden kurmak zorunda kaldığımızda, daha önce farkında olmadığımız birçok eksiklikle yüzleşiriz.

Çünkü afet sonrası yaşam, yalnızca bir çadırda veya konteynerde barınmaktan ibaret değildir. İnsanların geçimini sağlaması, çocukların eğitimine devam etmesi, sağlık hizmetlerine ulaşması, sosyal ilişkilerini koruması ve geleceğe yeniden umutla bakabilmesi gerekir.

Geçici barınma imkânları, afetin büyüklüğüne ve yol açtığı yıkıma göre değişebilir. Örneğin Kahramanmaraş merkezli depremlerden sonra bazı afetzedelerimiz bir buçuk ila iki yıl arasında geçici barınma imkânlarından yararlanmak zorunda kalmıştır.

Bu kadar uzun süre geçici barınma alanlarında yaşamak, ilk bakışta imkânsızlıklar içerisinde bir kurtuluş gibi görülebilir. Ancak bu koşulları yaşayan insanların tamamının memnun olduğunu söylemek mümkün değildir. Yine de böyle bir barınma imkânına mecbur kaldığımızda, değişen yaşam koşullarına uyum sağlamaktan başka çaremizin olmadığını bilmeliyiz.

Peki, böyle bir durumda nasıl hareket etmeliyiz?

Öncelikle sorunların büyümesine değil, çözülmesine katkı sağlamalıyız. Bizlere sunulan imkânları korumalı, ortak yaşam kurallarına uymalı, dayanışmayı güçlendirmeli ve hizmet sunan görevlilerle gönüllülerin emeklerini takdir etmeliyiz. Yapılan yardımların bir lütuf değil, zor zamanlarda insan dayanışmasının bir parçası olduğunu unutmamalıyız.

Ancak bütün bunları yaparken yalnızca bugünü kurtarmaya odaklanmamalıyız. Geçici barınma koşullarının bir gün sona ereceğini düşünerek işimizi, geçimimizi, çocuklarımızın eğitimini ve yeniden kuracağımız yaşamı bugünden planlamalıyız.

Unutmayalım ki afet sonrasında hayata yeniden tutunmak, yalnızca barınacak bir yer bulmakla mümkün değildir. Asıl başarı; değişen koşullara uyum sağlamak, dayanışmayı sürdürmek ve kendi ayaklarımız üzerinde yeniden durabilmektir.

HAFTANIN TAVSİYESİ

“Afet sonrasında her şeyinizi yeniden kurmak zorunda kalabilirsiniz. 72 saatlik hazırlığınızı yapın, dayanışmayı elden bırakmayın ve yarınınızı bugünden planlayın”.

Sağlıklı, huzurlu, umutlu ve afetsiz günlerde buluşmak dileğiyle.

Sağlıcakla kalın.