Akut periyotta insanlara ruhsal müdahale yapılmamalı…

0
3

Son günlerde meydana gelen orman yangınları ve sel felaketleri, maruz kalan insanlarda ruhsal travmaya yol açma riski taşıyor. Bu cins olaylara maruz kalmış olan bireylerin birinci olarak kendisi ve sevdiklerine ziyan gelip gelmediğini denetim ettiklerini belirten uzmanlar, birinci yansıdan sonra farklı ruhsal evreler yaşandığını söz ediyor. Uzmanlar, travma habercisi olabileceği için olayın akabinde açlık ve iştahsızlık üzere belirtilerin dikkate alınması gerektiğine dikkat çekerken akut devirde ruhsal müdahale yapmanın da uygun olmayacağını vurguluyor.

Üsküdar Üniversitesi NP Etiler Tıp Merkezi Uzman Klinik Psikolog Serkan Elçi, ansızın ve öngörülemeyecek halde gelişen olayların insan hayatında yol açtığı travma süreçlerine değindi ve kıymetli tavsiyelerde bulundu.

Travma yaşayan şahısta öfke ve inkar görülebiliyor

Psikolojik travma kavramını ‘yaşama, beden bütünlüğüne, sevdiklerimize ve inanç sistemimize dair tehdit oluşturarak ansızın gelişen ve kısmen öngörülemeyen, ruhsal olarak hasar bırakan hayat olayları olarak tanımlayan Uzman Klinik Psikolog Serkan Elçi, “Bu tıp olaylara maruz kalmış olan bireylerde de öfkenin ve inkarın görülmesi muhtemel davranışlardır. Geleceğe dair hayalleri ve maksatları geçmiş tecrübelerimize nazaran belirleriz. Ancak beklenmedik bir anda gelişen tabiat olayları, tüm hayal ve amaçlarımızı de yanan ormanlar, yıkılan meskenler, sele kapılan eşyalar üzere alıp götürür.” dedi.

Travmalar çocuklarda daha büyük tesir yaratabiliyor

‘İyi şeyler uygunların, makus şeyler berbatların başına gelir’ öğretisiyle büyütülen bir toplumda, başımıza gelen bu çeşit makus olayların bilhassa çocukların gözünde oluşturduğu travmanın çok daha büyük olduğunu vurgulayan Elçi, “Olaylarda kendilerinin de bir katkısı olduğu niyetine kapılabilirler. Örneğin ‘annemi üzmeseydim konutumuz yanmayacaktı’ üzere bir algıya kapılması olasıdır. Zira o yeterli biri ve başına makus bir şey geldi. Adil dünya inancı denilen bu sistem üzere tüm toplumsal mitlerin aslında inanç sistemimize bir atak olduğunu söyleyebiliriz. İnanç sistemi dediğimizde yalnızca dini değil, hayatı algılama sistemimiz de devreye giriyor.” diye konuştu.

Kişiler olaylardan sonra farklı evreler yaşıyor

Uzman Klinik Psikolog Serkan Elçi, ‘Yaşanan tabiat olaylarının akabinde ortaya çıkan birinci tesir, kendisi ve sevdiklerinin fizikî bütünlüğüne bir ziyan gelip gelmediğinin denetimidir.’ dedi ve kelamlarına şöyle devam etti:

“Burada sorun görülmeyen bireylerde ‘kahramanlık’ devri devreye giriyor. Bu periyot de canla başla çalışıldığı, yalnızca kendi toprağı için değil muhtaçlık duyan herkese yardım elininin uzatıldığı, yükselen hormonal seviyelerle de yorgunluğun hissedilmediği bir devirdir. Akabinde farkındalık periyodu başlar ve aslında yüzleşmede tam bu devirde gerçekleşiyor. Olayın yaratmış olduğu ruhsal tesir, farkındalık devrinde açığa çıkıyor. Farkındalık devrinden yaklaşık 1 ay sonra gelişen çöküş devri, ruh sıhhati çalışanlarının etkin rol alması gerektiği bir periyottur. Kimi şahıslar farkındalık devrinde ruhsal yeterli oluşu sağlayıp, ruhsal yaraları sarabiliyorken, kimi bireylerin ise takviye alarak üstesinden gelmesi mümkün hale geliyor. Bunu yastan çıkma ve hayatı kurma eforu takip ediyor. Lakin hatırlatıcı olaylar olunca, örneğin küçük yangın manzaraları ile karşılaşıldıysa, selden etkilenildiyse yağmur yağması ya da olayın yıldönümleri üzere periyotlarda bireyler düşüşler yaşıyorlar. En son tekrar yapılanma gerçekleşiyor ve bu küme başa çıkanlar diye tanımlanıyor. Lakin herkes travmaya maruz kalmayabiliyor.”

Bedenin verdiği ikazlar dikkate alınmalı

Sel, yangın, zelzele üzere büyük bir toplumu etkileyen afetlere maruz kalmış olan şahısların sıcağı sıcağına hiçbir ruhsal tepki göstermeyebildiklerini söz eden Elçi, “Onlara ufak tefek gelen iştahsızlık ve uykusuzluk üzere birtakım fizikî belirtilerin ruhsal travmanın habercileri olduğunu söyleyebiliriz. Vücudun vermiş olduğu bu tıp ikazlar dikkate alınmadığı taktirde, beyin devreye girerek niyet sisteminin de sıhhatsiz çalışmasına neden oluyor. Bazen saklı olarak geçmişte yaşanmış olan travmatik olaylar kendisini gösterebiliyor. Şuur unutsa da bilinçaltı her şeyi depoluyor ve çağrıştırıcı ufak ikazlarla da kendisini maskeli biçimde gösterebiliyor. Örneğin son günlerde yaşanan yangın ve sel felaketlerine şahit olan çocuklarda ve gençlerde ilerleyen yıllarda anksiyete dediğimiz telaş bozuklukları yahut belli bir nedene bağlanamayan depresif atakların yaşanması olasıdır.” dedi.

Akut devirde ruhsal müdahale yapılmamalı

Akut periyotta yani olaya dair tesirlerin ve fizikî yaraların şimdi ortadan kalmadığı devirde ruhsal bir müdahale yapmanın uygun olmadığını vurgulayan Uzman Klinik Psikolog Serkan Elçi, “Fiziksel şartlar uygun hale geldikten sonra, yani herkes çekildikten sonra ruhsal yaranın boyutu açığa çıkacaktır. Toplumsal şuuru yüksek olan bir kültüre sahip olmak büyük zenginliğimizdir. Bu periyotta de herkes elinden geldiğince birbirine yardımcı olmak için uğraş içerisindeler. Nasıl ki bir cenazenin akabinde taziye konutları ve çadırları kurulur, orada yad edilir, acılar paylaşılır, bu cins afetlerden sonra da yakında olanlar fiziken, uzakta olanlar toplumsal medya üzerinden acıları paylaştıklarını lisana getiriyorlar.” sözlerini kullandı.

Koruyucu faktör kaynakları önemli

Bir kişinin hayatında hami faktör kaynakları ne kadar fazlaysa, travmatik olayları algılamasının bir o kadar hafif seviyede olacağını belirten Elçi, “Kaynaklar şahsa yeterli gelen, yaptığında yahut birlikte olduğunda keyif aldığı bireyler, yerler, eşyalar yahut hobi pahası taşıyan aktivitelerdir. Örneğin deniz kenarına gidip müzik dinleyerek rahatladığını keşfeden bir kişi bu kaynağı etkin tutarak yaşamış olduğu stresörlerin seviyesini daha aşağıda tutacaktır. Ailesinden sohbet etmeyi sevdiği yahut birlikte hoş vakit geçirdiği arkadaşlarıyla sevdikleri bir şeyleri yapıyor olmak, tekrar tıpkı halde travmanın tesirini daha da azaltacaktır. Lakin bu cins kaynaklar olaydan çabucak sonra çıkarılamaz, geçmişte var olan ve âlâ geldiğini bildiğimiz davranışlarla devam edilebilir.” diye konuştu.

Topluluk halinde vakit geçirmek daha doğru

Bir öteki değerli noktanın yalnız kalmaktan çok topluluk halinde vakit geçirmek olduğunu belirten Uzman Klinik Psikolog Serkan Elçi kelamlarını şöyle tamamladı: “Çünkü bu acı kişisel değil, bir köyü yahut bir kentin tamamını etkiledi. Tıpkı acıyı yaşayan beşerlerle bir ortada olmak, olaylar anında hissettikleri endişeyi, üzüntüyü, tasayı ve öfkeyi paylaşmaları ruhsal açıdan yeniden gözetici bir faktör olacaktır.”

Kaynak: (BHA) – Beyaz Haber Ajansı

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz