BİR zelzele ülkesi olan Türkiye’de bilim insanları kıymetli bir malzeme geliştirdi. Çelik, alüminyum, plastik üzere materyallerden elde edilen özel geometrik formlara sahip gerecin inşaatlarda kullanılması, binalarda zelzelenin hissedilmemesini sağlayacak. Boğaziçi Üniversitesi Makine Mühendisliği Kısım Lider Yardımcısı Prof. Dr. Çetin Yılmaz tarafından geliştirilen teknik, sarsıntı dalgasını binadan geri döndürerek sarsıntının yıkıcı tesirinin yanı sıra sarsıntı hissini de azaltacak.
MALİYETİ MAKUL
Prof. Dr. Yılmaz, Boğaziçi Üniversitesi’ndeki laboratuvarda geliştirdiği prototiplerin sırrının kullanılan materyalde değil, tasarım ve geometride olduğunu lisana getirirken yaptığı çalışmayı şöyle anlattı: “Piyasada kolay bulunan çelik, alüminyum, plastik üzere materyallerle çalışıyoruz, özel gereçler kullanmıyoruz. Bu nedenle makul bütçelerle yapılabiliyor. Materyalleri işleyerek özgün geometride yapılar elde ediyoruz. Bu yapıların bir tarafından verilen titreşim dalgası, prototipin öbür yanında neredeyse hiç hissedilmiyor. Buradaki titreşim büyüklüğü 1000 üniteden 1’e düşüyor. Yani yapı boyunca titreşim, geliştirdiğimiz özel dizilim ve geometrik formlar sayesinde neredeyse yok ediliyor. Bu mevzuda tüm dünyadaki misal örneklerin çok ötesine geçmeyi başardığımızı söyleyebilirim.”
LİTERATÜRE GİRDİ
Prof. Dr. Çetin Yılmaz titreşim ve dalgaların iletimi konusunun fizik ve mühendislikte uzun yıllardır çalışıldığına dikkat çekti: “Doktora sonrası çalışmalarım sırasında klâsik usullere alternatif olarak materyallerin efektif kütlesini yahut ataletini arttırarak daha ağırmış üzere davranmalarını sağlayıp, titreşimleri iletmeyeceğini gösterdik. Elinize alıp tarttığınızda 1 kilogram gelen bir gerecin sarsmaya çalıştığınızda 10 yahut 100 kilogram üzere davranmasını sağlayabiliyoruz. Ağır yapıları sarsmak sıkıntı olduğu için titreşimler de iletilmiyor. Böylelikle geliştirdiğimiz bu ‘atalet arttırımı’ sistemini dünya literatürüne sokmayı başardık.”
