Yeni Zelandalı yetkililere nazaran adaya yardım ve erzak sağlamak için gönderilen askeri gemilerin varması da günler sürecek.
Cumartesi günü gerçekleşen volkanik patlamanın Tonga’da insani bir krize yol açmış olabileceği düşünülüyor.
Patlamanın akabinde yaşanan tsunami ise denizin altından geçen kabloların hasar almasına ve ülkenin milletlerarası telefon çizgileri ve internetinin kesilmesine neden oldu.
Yeni Zelanda ve Avustralya, ülkedeki hasarın boyutunu tespit etmek için keşif uçuşları yapıyor. Meyyit ve yaralı sayısı şimdi bilinmiyor.
Yeni Zelanda Dışişleri Bakanı Nanaia Mahuta, Salı günü yaptığı açıklamada, Tonga’daki su kaynaklarının volkanik toz ve tsunamiden ötürü kirlenmiş olduğunu, “yardım örgütlerine nazaran şu noktada su tedariğinin ülke için öncelikli olduğunu” söyledi.
Mahuta, Yeni Zelanda’dan Nuku’alofa’ya katlanabilir su kapları, jeneratör ve hijyen kitleri üzere yardımlar göndermek için C-130 Hercules uçaklarının hazır olduğunu, lakin “Uçakarın iniş yapabilmesi için iniş pistinde biriken kül yığınlarının temizlenmesi gerektiğini” belirtti.
Yeni Zelanda haber kanalı 1News muhabiri Barbara Dreaver, Pazartesi günü Tonga’da yaklaşık 200 kişinin iniş pistinin 100 metresini başarılı bir halde temizlediğini lakin daha temizlenmesi gereken çok alan olduğunu söyedi.
Mahuta; Tonga’ya su, afet yardım gereçleri ve bir kurtarma helikopteri taşıyan iki askeri geminin gönderileceğini lakin adaya ulaşmalarının üç gün sürebileceğini ekledi.
Yeni Zelanda’nın Tonga Yüksek Temsilcisi Vekili Peter Lund, lokal idarenin harikulâde hal ilan ettiğini ve yaşanan yıkımın yavaş yavaş açığa çıktığını söyledi.
Lund, 1News’a yaptığı açıklamada başşehri kaplayan ağır kül katmanını temizlemek için çalışmaların devam ettiğini söyledi ve ekledi:
“Binalar çok hasar gördü ve her yerde kaya modülleri ve moloz birikintileri var ancak başkentte beşerler olağan hayata dönmeye çalışıyor.”
Lund, üç kişinin hayatını kaybettiğinin belirtildiğini fakat bu bilginin şimdi katılaşmadığını de söyledi.
Köpeklerini kurtarmaya çalışırken dalgalara kapılarak hayatını kaybeden 50 yaşındaki İngiliz Angela Glover’ın bu sayıya dahil edilip edilmediği şimdi bilinmiyor.
Birleşmiş Milletler (BM) iki küçük Tonga adasından tehike sinyallerinin algılandığını açıkladı.
Ancak geçtiğimiz günlerde tsunamiden 80 bine kadar insanın etkilenmiş olabileceğini söyleyen Milletlerarası Kızılhaç Komitesi, bölgeden edinilen bilgiye nazaran hasarın zannedildiğinden az olabileceği tarafında yorum yaptı.
Komitenin Fiji temsilcisi Katie Greenwood, “Edindiğimiz bilgiler bize nüfusun daha ağır olduğu bölgelerde durumun sandığımız kadar berbat olmayabileceğini gösteriyor, bu da çok güzel haber” dedi.
170 adadan oluşan ve toplam nüfusu 100 bin olan Tonga ile irtibat kanalları şimdi çok sonlu ve bu yüzden hasarın boyutu kesin olarak bilinmiyor. Telefon çizgilerinin ve internetin tekrar çalışmasının en az iki hafta sürecebileceği düşünülüyor.
Yurtdışında yaşayan Tongalılar arkadaşları ve aileleriyle irtibata geçemedikleri için güvenliklerinden kaygı ediyor.
Bazı yetkililer de, birinci hadisesini geçen Ekim ayında tespit eden adada, dış yardım faaliyetleri sonucu Covid’in yayılmasından tasa duyduklarını söyledi.
