Afet risk idaresi ile mümkün afetlerin makus tesirlerinden kaçınma ve tesirlerin azaltılması hedefleniyor…
Afet risk idaresinin değerine işaret eden uzmanlar, afet risk idaresinin hazırlık, tedbire, azaltma üzere aktiviteler yoluyla afetlerin makûs tesirlerinden kaçınılabileceği ve azaltılabileceğine dikkat çekiyor. Uzmanlar, afet risk idaresi ile toplumsal, ekonomik ve politik faktörler göz önünde bulundurularak risk tahlili, hasar seviyesinin belirlenmesi ve muhtemel hasarın en aza indirilmesinin de alınacak tedbirlerle mümkün olabileceğini kaydediyor.
Üsküdar Üniversitesi Sıhhat Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Etraf Sıhhati – Acil Durum ve Afet İdaresi Kısım Lideri Öğretim Vazifelisi Tuğçe Yılmaz Karan, afet risklerine ait değerlendirmede bulundu.
Afet, olağan hayatı kesintiye uğratıyor
Acil Durum ve Afet İdaresi Uzmanı Tuğçe Yılmaz Karan, afeti “Toplumun yahut toplumun bir kesitinin kendi imkân ve kaynakları ile başa çıkmakta yetersiz kalacağı seviyede fizikî, ekonomik ve toplumsal kayıplara uğramasına yol açarak olağan ömrü ve insan faaliyetlerini durduran yahut kesintiye uğratan doğal, teknolojik yahut insan kaynaklı tehlikelerin yarattığı sonuç” olarak tanımladı.
Afetler doğal etkenlerle ya da insan kaynaklı olarak ortaya çıkıyor
Günümüzde dünyanın farklı bölgelerinde yaşayan insanların farklı tipteki afetlerle karşı karşıya olduğunu kaydeden Tuğçe Yılmaz Karan, “Bu afet cinsleri insanları olumsuz olarak etkilemekte, can ve mal kayıplarına sebep olmaktadır. Afet tipleri doğal etkenlerle ve insan kaynaklı yani beşeri etkenlerle ortaya çıkmaktadır. Afetlerin en büyük özelliği toplumların iş görme kabiliyetlerini etkilemesi ve toplumların maalesef kendi başlarına üstesinden gelememeleridir.” dedi.
Afet öncesinde afet risk idaresi, sonrasında afet kriz idaresi uygulanır
Afetlerin kimilerinin iddia edilemezken kimilerinin çok süratli geliştiğini ve çok tehlikeli olarak nitelendirilebileceğini tabir eden Tuğçe Yılmaz Karan, “Afetlerin olumsuz tesirlerine karşı koyabilmek için yapılacak faaliyetler muhakkak basamaklar ile gerçekleştirilir. Bu faaliyetler afet öncesi ve sonrasında gerçekleştirilebilecek faaliyetlerdir ve afet idare sistemi içerisinde gerçekleştirilirler. Afetlerin gerçekleşmesinden evvelki faaliyetler afet risk idaresi olarak isimlendirilirken, afetler gerçekleştikten sonraki çalışmalar ise afet kriz idaresi olarak isimlendirilmektedir. Afet risk idaresi hazırlık, tedbire, azaltma üzere aktiviteler yoluyla afetlerin makûs tesirlerinden kaçınmayı ve onları azaltmayı hedeflemektedir.” dedi.
Afet risk idaresiyle tehditlerin belirlenip strateji geliştirilmesi hedefleniyor
Afet risk idaresinin tehlikelerden kaynaklanan tehditleri belirlemeyi, insanların ziyan görebilirliğini anlamayı ve gelecekteki risk azalımı için stratejiler geliştirmeyi içerdiğini belirten Tuğçe Yılmaz Karan, şunları söyledi:
“Kentleşme olgusu, tabiatın süratli biçimde değiştirilmesi, süratli nüfus artışı üzere nedenlerle bir bölgede birden çok afet tehlikesi görülebilmektedir. Tehlikelerin bir ortada görülebilmesi afetlerin sonuçlarının iddia edilmesini güçleştirmektedir. Aslında tehlikelerin çoklu olarak ortaya çıkmasının yanında insanların ziyan görebilirlik nitelikleri de afetlerin boyutunu değiştirmektedir. Ziyan görebilirlik, rastgele bir topluluğu yahut mal varlığını afet tehlikelerine karşı maruz bırakan tüm nitelikler olarak söylenebilmektedir. Bu nitelikler zamansal ve mekânsal olarak değişime uğramaktadır.”
Çoklu risk durumları ortaya çıkabilir
Afet riskinin, afet tehlikesinin gelecekte gerçekleşmesi ile insanlara ve insanların etrafına ziyan verme durumuna bağlı ortaya çıkabilecek kayıp mümkünlüğü olduğunu kaydeden Tuğçe Yılmaz Karan, “Teknolojik gelişmelerle de birlikte artık doğal afetler yanında teknolojik afetler görülebilmekte ve bir afet öbür afeti tetikleyebilmektedir. Bu durum çoklu risk durumunun ortaya çıkmasına neden olmaktadır. 1980’lerin sonlarında milletlerarası toplumda, afet öncesi faaliyetleri daha yeterli yerine getirmek için sistematik prosedürlerin geliştirilmesi yaklaşımı genel kabul görmüş ve bu anlayış afet öncesi faaliyetlere de gerekli değerin verilmesini sağlayarak bütüncül afet idaresi kavramının ortaya çıkmasına yol açmıştır.” Sözlerini kullandı.
Afet risk idaresi yaklaşımı nedir?
Acil Durum ve Afet İdaresi Uzmanı Tuğçe Yılmaz Karan, afet risk yönemini de değinerek “Afet idaresinde risk azaltma bileşeninin öne çıktığı bu periyotta, afetlerin olumsuz tesirlerinin azaltılmasına yönelik siyaset ve stratejileri uygulamak üzere, bireylerin, toplumun ve kurumların afetlerle başa çıkma kapasitelerinin güzelleştirilmesi ile kurumsal, idari ve mali önlemlerin geliştirilmesi gayesiyle ‘afet risk yönetimi’ yaklaşımı benimsenmiştir.” dedi.
Risklerin belirlenmesi değer taşıyor
Afet risk idaresinin, “Sosyal, ekonomik ve politik faktörler göz önünde bulundurularak riskin tahlili, meydana gelecek olaydan ötürü kabul edilebilir hasar seviyesinin belirlenmesi ve muhtemel hasarın en aza indirilmesi için alınacak tedbirlere karar verilmesi süreci” olduğunu kaydeden Tuğçe Yılmaz Karan, “Afet risk idaresi sürecinde risk, doğal ve insan kaynaklı tehlikeler ile ziyan görebilirlik şartlarının etkileşimi sonucunda ortaya çıkması mümkün can ve mal kaybı, yaralanma, ekonomik faaliyetlerin durması ve çevresel hasar üzere ziyanlar yahut beklenen kayıplar olarak tanımlanmaktadır.” diye konuştu.
Baş etme kapasitesi yükseldikçe risk azalıyor
Riskin ekseriyetle insanların özel bir durum karşısında baş etmedeki yetersizlikleri ile ilgili olduğunu tabir eden Tuğçe Yılmaz Karan, “Risk, tehlikelere karşı açıklığı/savunmasızlığı, beklenilmeyen yahut istenmeyen sonuçları ve tehlikenin meydana gelmesinde katkı sağlayan durumları kapsamaktadır. Bunun yanı sıra risk, olayın gerçekleşme ihtimalinin bir sonucu olup ziyan görebilirlik nedeniyle beklenen kayıptır. Farklı ziyan görebilirlik düzeyleri ve farklı baş etme kapasitelerine sahip topluluklar için birebir düzeydeki tehlikelerin toplumlar üzerindeki tesirleri de farklı olmaktadır. Afetlerin yol açabileceği olumsuz sonuçlara katlanmak için kullanılabilecek mevcut imkan ve kaynakların tümü olan baş etme kapasitesi, az gelişmiş ve gelişmekte olan toplumlarda daha az olduğundan, bu toplumlar gelişmiş toplumlara nazaran daha fazla risk altındadırlar ve tehlikelere karşı daha az sağlamdırlar.
Kaynak: (BYZHA) – Beyaz Haber Ajansı
