Sivas kent merkezindeki kliniğinde yaklaşık 12 yıldır kedilerde görülen hastalıkların tedavisiyle ilgilenen Özmen, acil durumlarda uygun kan gereksiniminin süratli biçimde karşılanmasına yönelik çevrim içi bilgi tabanı oluşturmak için proje geliştirdi.
Özmen, kliniğe getirilen ve süratli test kitleriyle kan kümelerini belirlediği yaklaşık 100 kedinin bilgilerini “online kan bankası”na işledi.
Kedilerin kan kümelerinin yanı sıra yaş, ırk, kilo ve aşı durumlarını sisteme giren Özmen, hayvanlar için ulusal bir kan bankası bulunmayışının kıymetli bir eksiklik olduğunu söyledi.
Hayvanların kan kümeleri, süratli ve pratik belirlenemiyordu
Özmen, bu durum yalnızca fiziki kaidelerin yetersizliğinden değil, evcil hayvanlarda kan kümelerinin süratli ve pratik biçimde belirlenemiyor olmasından da kaynaklandığına dikkati çekti.
Evcil hayvanların kan kümesi tayininde daha çok “cross match (çapraz eşleme)” denilen bir prosedürün kullanıldığını anlatan Özmen,
“Fakat bu formülle A, B kan kümesi formunda değil de şu kedinin kanı bu kediye uyuyor mu biçiminde uygunluk koşulu aranıyordu. Bunu birinci eşleştirmede de bulabiliyorsunuz, beşinci altıncı eşleştirmede de. Münasebetiyle çok önemli bir vakit kaybına yol açıyor.”
diye konuştu.
Proje sayesinde uygun kan 5-10 dakika içinde bulunacak
Özmen, süratli kitlerle kan kümesinin anında belirleyip bilgileri “online kan bankası”na aktardıklarını belirterek, şunları kaydetti:
“Kan nakli birçok durumda gereksinim olabiliyor. Ekseriyetle travma, trafik kazası, yüksekten düşme ve enfeksiyon hastalıklarında acil kan nakline muhtaçlık olabiliyor. Bu sistemle online kan bankasında, daha evvel kan kümelerini tayin ettiğimiz kediler listesi hazır bulunacak. Çapraz eşleştirme dediğimiz testin müddeti 3 saat sürüyor lakin online kan bankası sayesinde bu müddet 5-10 dakikaya iniyor.”
Kedilerde kan kümelerinin genel olarak A, B ve AB formunda olduğunu aktaran Özmen, fakat birçok kişinin, bu kitlerin kliniklerde yaygın olarak kullanılmaması nedeniyle kedisinin aşı programını, enzim, hormon ve enfeksiyon bedellerini bildiği halde kan kümesini bilmediğine dikkati çekti.
Özmen, projenin köpeklerde de uygulanabileceğini ama köpeklerde kan kümelerinin alt parametrelerinin biraz daha yaygın olduğunu söyledi.
Uygulama, Türkiye’de bir ilk
Sivas Veteriner Tabipler Odası Lideri Ahmet Koçak ise Özmen’in geliştirdiği projeyi desteklediklerini ve kent geneline yayacaklarını tabir ederek,
“Veteriner doktorlarımız, bu proje sayesinde acil durumlarda sistemin bilgi tabanına işleyeceğimiz bilgilere bakarak en yakın donöre ulaşabilecek. Bu uygulamanın Türkiye’de bir birinci olduğunu hatırlatmak isterim. İnşallah bundan sonra örnek bir proje olarak Türkiye’nin her yerinde kullanılır.”
dedi.
Klinikte kedisinin kan kümesini belirleyen Melike Dur da acil durumlarda gerekli kan muhtaçlığına anında ulaştıracak projeyi çok faydalı bulduğunu kaydetti.
