Türkiye’de yaşanan sarsıntıların “Anadolu levhasını 3 metre kaydırdığı” teziyle dikkati çeken, İtalya’nın sarsıntılar konusunda otorite kurumunun başındaki isim Prof. Carlo Doglioni, İtalya Ulusal Jeofizik ve Volkanoloji Enstitüsü’nün (INGV) Roma’daki merkezinde değerlendirmelerde bulundu.
“Her gün ilerliyor”
Kahramanmaraş’taki iki büyük sarsıntının, Anadolu levhasının Arap levhasıyla karşılaştığı alanda gerçekleştiğini lisana getiren Doglioni, “Anadolu levhası, hem yer kabuğuna nazaran hem de Avrasya levhası ve Arap levhasına nazaran güneybatı istikametinde ilerliyor. Aslında her gün ilerliyor. Birkaç mikron ilerliyor fakat yıl sonunda bu birkaç santimetreyi bulabiliyor.” tabirlerini kullandı.
3 metre kaydı
Doglioni, zelzelelerin yaşandığı noktaya işaret ederek, “Dolayısıyla bu noktada onlarca yıldır süren bir güç birikimi kelam konusu. Bu nokta, daha fazla bu enerjiyi tutabilecek durumda olmadığı için ve Anadolu levhası güneybatı istikametinde ilerlerken bu taraf bloke olunca buradaki güç bir noktada açığa çıkıyor.” diye konuştu.
Anadolu levhasının bu sarsıntılarla 3 metre kaydığı değerlendirmesi hatırlatılan Doglioni, bunun birinci iddiaları olduğunu ve artabileceğini vurguladı.
Metre sayısı artacak
Doglioni, şöyle devam etti:
Uydu bilgilerini elde ettiğimizde daha net göstergelere sahip olacağız. Hasebiyle şu anda sismik bilgileri bilakis çevirebilir ve bunlar üzerinden hareketi hesaplayabiliriz. Bizim hesaplarımız ve Amerikan Jeolojik Servisi’nin hesapladığı birinci kestirimlere nazaran, bu segment boyunca kaymanın 3 metre uzunluğunda olduğuydu lakin daha sonra bu kırılma yayıldı, böylelikle sistemin de hareketi devam etti. Bu kırılma ile ikincisi ortasında metre sayısı da muhakkak artacaktır.
“130 kat daha büyük enerji”
İtalya’da 2016’da yaşanan Amatrice zelzelesini hatırlatan Doglioni, “O zelzelede kayma 2 metrenin üzerindeydi lakin büyüklük 6,5 idi. Burada çok daha güçlü bir güçten kelam ediyoruz. 2016’da İtalya’da meydana gelen zelzeleye nazaran 130 kat daha büyük bir güç var burada.” yorumunu yaptı.
Kahramanmaraş merkezli zelzelelerle bölgede büyük bir güç salınımı olmasının akabinde tıpkı yerde tekrar büyük bir zelzelenin gerçekleşme ihtimaliyle ilgili soru üzerine Doglioni, şunları söyledi:
“Bizim için her sarsıntı deney niteliğinde”
Buna karşılık vermemiz mümkün değil zira bizim için her sarsıntı, bir deney niteliğindedir. Zelzeleleri ölçmek ve derecelendirmekte kullandığımız mevcut vakit aralığı, olup biteni anlamamıza yardımcı olacak sismometrik bir ağa ve GPS bilgilerine sahip olduğumuz son 80 hatta tahminen sadece 40 yıldır yararlandığımız bir araç diyebilirim. Ve bu hareketler bağlamında yeryüzünün bu güç salınımı ve bunun sonucunda meydana gelen gerek yatay gerekse dikey deformasyon hakkında kesin bilgi sahibi olmamızı sağlayan uydu bilgilerini fakat son 15-20 yıldır elde edebiliyoruz.
“Olağanüstü büyüklükte bir ivme”
İtalyan uzman, Kahramanmaraş’ta gerçekleşen ve kendilerinin 7,8 olarak kaydettiği birinci sarsıntıda neredeyse 2G’ye varan bir ivme ölçüldüğüne dikkati çekerek, “2G, yer çekimi ivmesinin 2 katı manasına geliyor ve bu harika büyüklükte bir ivme. Her şeyden evvel 7,8 neredeyse karada kaydettiğimiz en büyük sarsıntıya yakın bir kıymet. Denizde ise 1960’ta Şili’de kaydedilen en büyük sarsıntı olan 9-9,5 şiddetine ulaşan zelzeleler yaşandı.” diye konuştu.
“Can kayıpları artabilir”
Büyük Marmara sarsıntısını hatırlatan Doglioni, “Depremler, etrafı epey açık ve aslında kırılgan nitelikteki bölgelerin yakınında meydana geldiklerinde, bugünlerde şahit olduğumuz ve geçmişte öbür bölgelerde de meydana gelenlere emsal trajik olaylara yol açabilir. 1999 İzmit sarsıntısında yaklaşık 17 bin kişi hayatını kaybetmişti. Hasebiyle bu son olayda da hayatını kaybedenlerin sayısının ne yazık ki artacağı kaçınılmaz bir gerçek.” yorumunu yaptı.
‘Sarsıntılara dayanacak konutlar inşa edilsin’
Araştırmacıların bir sonraki sarsıntıya hazır olmak için sarsıntı sırasında neler olduğunu incelemelerine ve anlamalarına yardımcı olacak fazla araca sahip bulunmaları gerektiğinin altını çizen Doglioni, zelzelelerin merkezinde sarsıntılara dayanacak konutların de inşasının gerektiğini vurguladı.
INGV Lideri Doglioni, şunları kaydetti:
“Deprem yokken çalışmak zorundayız”
Türkiye’de sarsıntıya karşı gerçek bir bina yenileme kampanyası başladı. İtalya’da da buna gereksinimimiz var ve maalesef bu, onlarca yıl alıyor zira bu hususta bir kültür eksikliği var. Yalnızca sarsıntı olduğu vakit bunun hakkında konuşuluyor, sonra unutuluyor. Bunun yerine bir sonraki zelzele olduğunda hazır olmak için sarsıntı yokken çalışmak zorundayız. Artık burada iki zelzele oldu, biri 7,8 ve oburu 7,5. Öteki bir zelzele olur mu bilemeyiz, genelde 2 tane olur ancak tabiat bazen bizi şaşırtıyor. Bu nedenle öteki bir sarsıntı olabileceğini göz gerisi edemeyiz.
