Tarihin en büyük zelzele felaketlerinden biri ile sarsılan Türkiye’de Kahramanmaraş merkezli iki sarsıntı 10 vilayette yüzelerce binayı yıktı, birçoklarında hasar bıraktı. Depreme karşı en güçlü finansal tedbirlerden biri ‘Zorunlu Zelzele Sigortası’ olarak biliniyor. Doğal Afet Sigortaları Kurumu (DASK) bilgilerinde zelzeleden yara alan 10 kentin toplam konut sayısı 2 milyon 175 bin. Kahramanmaraş’ta yüzde 54, Malatya’da yüzde 53, Gaziantep’te yüzde 63, Hatay’da yüzde 40, Adana’da yüzde 46, Kilis’te yüzde 60, Adıyaman’da yüzde 45, Diyarbakır’da yüzde 34, Şanlıurfa’da yüzde 53, Osmaniye’de yüzde 43 sigortalılık oranı bulunuyor. Bu kentlerde yaşayan vatandaşların hasar konusunda ‘ihbar’ mühleti tasasını ise DASK giderdi. DASK’tan yapılan yazılı açıklamada “Evleri sarsıntıda hasar gören Zarurî Sarsıntı Sigortası (ZDS) poliçesi sahiplerinin DASK’a hasar bildirimi yapması ile ilgili bir vakit sınırlaması bugüne kadar hiç uygulanmamış ve uygulanmayacaktır” denildi.
Sigortalı lehine
DASK’ın genel kurallar kararlarında “Rizikonun gerçekleştiğini öğrendiği tarihten itibaren en geç on beş iş günü içinde DASK’a bildirme yükümlülüğü” hususu hatırlatılarak ele alınan dertli duruma açıklama getiren kurum, “Kurumumuz, sigortalıların haberdar olma vaktini tam olarak tespit edemeyeceğinden ilgili maddeyi sigortalı lehine kıymetlendirmektedir. Dolayısıyla sigortalılarımız rastgele bir sınırlama olmaksızın hasar bildiriminde bulunabilirler. Hatta kurumumuz, evvelki sarsıntılarda olduğu üzere bu zelzelede de yıkıldığı tespit edilmiş binalarda sigortalı ihbarını dahi beklemeksizin sigortalılarımıza hasar ödemelerini gerçekleştirmektedir” tabirlerini kullandı.
Prim artışına açıklama
Zorunlu sarsıntı sigortası için 7 risk bölgesi ve bunlara nazaran farklı fiyat tarifesi bulunuyor. 2023 yılı sigorta bedelinin belirlenmesine temel metrekare bedelleri betonarme yapılar için 1.508 TL’den 3 bin 16 TL’ye, öteki yapılar için 2 bin 80 TL’ye çıkmıştı.
En yüksek teminat meblağı ise 640 bin lira olmuştu. Bu açıdan prim bedelleri konusuna da açıklama getiren kurum tarafından, teminat ölçüsü arttıkça prim ölçüsünün da arttığı, bunun zorunlu bir sigorta olması sebebiyle, primlerin ödenebilir bir düzeyde tutulmasının amaçlandığı söz edildi.
‘Bir vergi değildir’
Zorunlu Zelzele Sigortası bazen kamunun ‘deprem vergisi’ uygulamasıyla karıştırılıyor.
Bu kavram karmaşasına karşı da bilgi veren açıklamada, “1999 yılında meydana gelen büyük Kocaeli zelzelesi sonrasına denk gelen tarihte kanunlaşmış ve kamu kaynaklarından bağımsız bir sigorta fonu oluşturmak maksadıyla 2000 yılında kurulmuştur. DASK, Mecburî Zelzele Sigortası ile sigortalılara verilen teminat karşılığında aldığı primler ile bir zelzele teminat havuzu oluşturmaktadır. Bu havuz devlet kaynaklarından büsbütün bağımsızdır… Sonuç olarak DASK, finansal açıdan kamu kaynaklarından büsbütün bağımsızdır ve sunduğu Zarurî Zelzele Sigortası bir sigorta ürünüdür” denildi.
