Ülkemizde geniş bir alanı etkileyen sarsıntının çocuklardaki tesirleri ve çocuklara zelzelenin nasıl anlatılması gerektiği konusunda, Konya Ticaret Odası (KTO) Karatay Üniversitesi Sıhhat Bilimleri Yüksekokulu Çocuk Gelişimi Kısım Lideri Doç. Dr. Hatice Yalçın açıklama yaptı.
KTO Karatay Üniversitesi Sıhhat Bilimleri Yüksekokulu Çocuk Gelişimi Kısım Lideri Doç. Dr. Hatice Yalçın; “Depremi yaşayan ya da en sevdiği insanların zelzele bölgesinde sıkıntı durumda olduğunu öğrenen bir çocukta inanç duygusu ziyan görür ve çabucak fark edilemeyen lakin sonuçları ağır olan travma sonrası gerilim bozukluğu belirtileri oluşabilir. Çocuklar en çok ‘deprem sonrası belirsizliklerden’ korkar. Birtakım çocuklarda zelzele sonrası duygusal tesirler kalıcı olur ve yetişkinlik hayatına kadar panik atak belirtileriyle sürebilir, çocuğu gözlemlemek önemlidir” dedi.
“Küçük Yaştaki Çocuklar Sarsıntısı Kavrayamazlar”
Özellikle küçük yaştaki çocukların şimdi sarsıntısı kavrayamadıkları için etraflarındaki yetişkinlerin yansılarını izleyip taklit edeceklerini hatırlatan Yalçın; “Çocuklar, etrafta çok gerginlik ve ağır telaşlı reaksiyonlar görürse ya da zelzele nedeniyle anne-baba karamsar bir hale bürünürse, sarsıntıdan daha fazla etkilenirler. Çocuklar anne babalarının vücut dilini çok âlâ okurlar; şayet onlar sakin ve tahlil odaklı davranıyorlarsa çocuk sarsıntı endişeleriyle daha kolay baş edebilir” sözlerini kullandı.
Yalçın, çocuklar için inanç hissinin en temel duygusal muhtaçlık olduğunu da vurguladı. “Çocuklara zelzele ile ilgili yanlış bilgiler verildiğinde çocuklarda suçluluk, içe kapanma ve itimat hissinde zedelenme olacaktır” biçiminde konuştu.
Çocuklara Zelzele ile İlgili Neler Söylenebilir?
Yalçın “Çocuğun göz hizasına inerek, elleri tutularak yahut sırtı sıvazlanarak ‘senin yanındayız, birlikteyiz, yanımızda güvendesin, seni seviyoruz, sarsıntısı yaşayan yakınlarımız için elimizden geleni yapacağız’ üzere cümleler söylenmelidir. Ayrıyeten ‘haklısın, hepimiz çok korktuk lakin biz inançtayız ve sarsıntı bölgesindeki tanıdıklarımız da inançta olacaklar, tüm tedbirler alınıyor’ demek, çocukta inanç hissini pekiştirecektir” dedi.
Deprem sonrasında çocuğun, en çok birlikte oynadığı şahısların vücut lisanının ve samimi sevincinin de farkına vardığını, çocuk kaç yaşında olursa olsun sarsıntıdan sonra farkındalığının ve dikkatinin arttığını hatırlatan Yalçın; “Eğer çocuk isterse fotoğraf çizmesi ve zelzeleyle ilgili hislerini yazması istenebilir” teklifinde bulundu.
Depremden sonraki birinci birkaç hafta çocukların gelecekle ilgili ağır telaşlar yaşayacağını da vurgulayan Yalçın; “Deprem sonrasında yakın toplumsal etrafının ilgisi çocuğu rahatlatır. Fakat kimi tasa belirtileri daima devam edebileceğinden, makul aralıklarla çocuğun desteklenmeye devam edilmesi epey değerlidir. Hislerini anlatmasını sağlamak, çocuk için rahatlatıcı olacaktır. Sarsıntı üzere bir afetten sonra küçük çocuklar daima soru sorarlar. Aslında bu yaşadıkları kayıplara mana verme gayreti ve bir nevi baş çalışmasıdır. Her sorusuna karşılık verilmeli, karşılık bilinmiyorsa öğrenip ona anlatılacağı söylenmelidir. Geçiştirilmemelidir” diye konuştu.
Deprem ile İlgili Çocuğa Neler Asla Söylenmemelidir?
Yalçın, çocuğa inanç veren bir tavır sergilemenin çocuğun yaşayabileceği olumsuz hisleri ortadan kaldıracağını belirterek; “Deprem nedeniyle aslında ağır korku yaşayan çocuğa ‘İnsanlar berbat olduğu için sarsıntıyla cezalandırılıyor’ yahut ‘Dünyanın sonu geldi’ üzere dertleri artıran cümleler söylenmemelidir. Bu durumda çocuk kendisinin de makûs bir davranış yaptığında cezalandırılacağına dair ağır inanç yaşar. Birebir formda ‘Bak işte, burada da zelzele olabilir, biz ölebiliriz, söylediklerimi yap, bizi üzme’ diye konuşulmamalıdır. Çocuğu gereksiz yere kaygılandıran bu tavır, çocuğun endişelerini artırır ve yetişkinlik periyoduna kadar devam eden takıntılara yol açar. Çocuğun özyeterliliğini azaltacağından ötürü, ‘Şunu hissedeceksin, şunu yap’ biçiminde ne yapacağını söyleyen emrivaki cümleler söylenmemelidir” dedi.
Deprem Sonrası Duygusal Takviye İçin Ne Yapılabilir?
Yalçın; “Depremde onlarca insan evsiz kalır ya da vefat eder. Lakin binlerce kişi ve en çok çocuklar da onlar kadar etkilenir. Her bireye bir uzman yardımının götürülebilmesi zordur fakat travmatik gerilimle ilgili bilgi veren, tedavi rasyonelini anlatan, kendi kendini değerlendirmesi için de minik ölçekler içeren teklifler sunan dokümanlar hazırlanabilir. Diğer çocuklarla oyun oynayabileceği oyun alanlarına götürülmeli, oyun için vakit oluşturulmalıdır. Zelzele öncesindeki evvelce var olan ömür nizamı nasıl ise uyku saati ve rutinleri, yemek alışkanlıkları üzere sarsıntı sonrasında emsal bir tertip oluşturulmalıdır. Böylelikle çocuğun baş etmesi ve ahengi kolaylaşır” diyerek deprem ile ilgili uzmanların yapabileceği takviye konusuna da dikkat çekti.
Kaynak: (BYZHA) – Beyaz Haber Ajansı
