MERT İNAN İstanbul – Kentte zelzele riskine yönelik hazırlanan en değerli proje kabul edilen Türk ve Alman bilim insanlarının ortak çalışması Sarsıntı Tehlikesine Hazırlık, Hasar Görebilirlik ve Ziyan Azaltma Master Planı (SERAMAR) dikkate alınmaması felaketin göz nazaran göre geldiğini bir sefer daha göz önüne serdi.
Risk haritasını da hazır
Antakya’da muhtemel sarsıntı felaketinin neden olacağı hasarların azaltılması için Türk ve Alman bilim insanları tarafından 2005’te başlattıkları SERAMAR projesi 6 yıl sürdü. Proje, 2011’de tamamlanan proje çerçevesinde Antakya’nın İnşaat Mühendisleri Odası Hatay Şubesi öncülüğünde Almanya Bauhaus Üniversitesi, Mustafa Kemal Üniversitesi ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden bilim adamlarının denetimleri ile gerçekleştirilen proje kapsamında 2 profesör, 3 yardımcı doçent, 4 doktora öğrencisi, 6 araştırma vazifelisi ve 100 yakın lisans öğrencisinin iştirakiyle risk haritası çıkarıldı. Projede kent merkezindeki tüm binalar Avrupa Makro Sismik Ölçeği’ne nazaran incelendi, döküm çalışması hazırlandı. Antakya’da sokak taraması tekniği ile elde edilen datalar coğrafik bilgi sistemlerine aktarıldı.
Hasar biliniyordu
Proje kapsamında ortalarında o devir SGK hastanesi ile okulların da olduğu 22 binaya yapay titreşim verilirken, bu binaların dinamik parametreleri belirlendi. Elde edilen datalar ışığında Antakya’daki binaların performans tahlilleri yapılarak master plan hazırlandı. Senaryoya nazaran Antakya kentinde gerçekleşebilecek 7.5 büyüklüğündeki sarsıntıda SERAMAR kapsamında tek tek incelenen 12 bin 117 yapının 2962’sinin (yüzde 24.4) ağır, 9135’inin (yüzde 75.4) orta ve az hasar göreceği, hasarsız bina sayısının ise yalnızca 20 (yüzde 0.2) olacağı belirlendi. Plan 2011-2014 ortasında hem Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı hem Antakya Belediyesi hem mahallî belediyeler hem de Valiliğe sunuldu fakat dikkate alınmadı. Araştırma kapsamında titreşim testi yapılan binalardan 5’i zelzelede çöktü. Sıhhat Bakanlığı’nın eski SGK binası da ağır hasar aldı.
‘Riskli yapıları dönüştürelim’
Proje koordinatörü Doğu Akdeniz Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü’nden Doç. Dr. Mehmet Cemal Geneş, günlerce inceleme yaparak binalarla ilgili sınıflandırma yaptıklarını belirterek, şunları dedi:
“Eski SGK hastanesi, bir okul ve 2 de konut yapısına sarsıntı ölçme sistemleri kurduk. Bu binalardaki mikro titreşim ve zelzele kayıtlarını alıp tahliller yaptık. Bilim insanları olarak yapı stoğunun ne kadar kırılgan ve zayıf olduğunu tespit etmiştik. Hatay Büyükşehir Belediye liderine ‘Master plan hazırlayalım, riskli bölgeleri söyleyelim, kentsel dönüşüm uygulayalım’ diyerek teklif hazırladık lakin sonuç alamadık. Proje ve master plan dikkate alınıp uygulansa bu derece bir felaket yaşanmazdı. Maalesef riskli bulduğumuz bölgelerde yapıların büyük kısmı büyük zelzelede göçtü.”
