ELİF ALTIN İstanbul – Kahramanmaraş merkezli ikiz sarsıntının akabinde binlerce binanın yıkılması ve binlercesinin de hasar almasının akabinde İnşaat Yüksek Mühendisi ve Medipol Üniversitesi Öğretim Vazifelisi Başak Boduroğlu Yazıcı, teknik inceleme ve araştırma yapmak için 5 kişilik takımla zelzele bölgesine gitti. Sarsıntının 4. günü bölgeye gittiklerini belirten Yazıcı, tespitlerini Milliyet’le şöyle paylaştı: “Amacımız hasarların nedenlerini araştırmaktı. Bu yıkımların elbette tek bir nedeni yok. Birçok sorunlu durum var. Materyal kalitesizliği, imalattaki düşünceler, kontrollerin eksik olması, projelendirme kusurları, yeni yapılarda bile yer etütlerinin yapılmadığı binaların olduğunu düşünüyorum.
Göçmelerde demir etkisi
“Her gördüğümüz hasarı fotoğrafladık. Kimi inşaat demirlerinin olması gerektiği üzere kopmadığını fark ettik. Zira inşaat demirlerinin akmasını isteriz yani bu şu demektir; inşaat demirleri yüke geldikten sonra incelir ardından kopar, bu sünek kopmadır ve yönetmeliklerimizde de belirtilen, kullanılması gereken B420C inşaat demirinin mekanik bir özelliğidir. Lakin birtakım enkazlarda ve hasarlarda gördük ki, demirlerde bu mekanik kabiliyeti olmayan, sünek davranmayan, gevrek davranış gösteren yani bir çubuk kraker üzere kırılıp kopmalar vardı. Biz inşaat demirinin sünek davranışına güveniriz. Bu bize yıkımlarda vakit kazandırır. Bir insanın oradan kaçabilmesi için vakit kazandıran bir süreçtir o akma süreci. Ancak gevrek davranan bir gereç var ortada ve ani göçmeye neden olan bir durum bu.”

İade eden bile olmuş
“Bölgede kimi müteahhit firmalarla ve oradaki personellerle görüştük. Bu şekil demirlerin diğer ülkelerden gelen demirler olduğunu yahut hurdadan geri dönüşümle kazandırıldığını söylediler. Olağanda inşaat demirlerinin kopma sistemi muhakkaktır. Çalışanlara, ‘Bu inşaat demirlerinin sertliğini, kırılgan yapısını fark etmediniz mi? üzere sorular yöneltti. Bze etriye yaparken bile kırılan gereçler olduğunu, ani kopmadan ötürü demiri döndüremediklerini söylediler. Hatta bu nedenlerle bu demirleri iade eden müteahitler bile olmuş.”
Numuneler testleri geçemedi
Yazıcı, bölgeden toplanan numuneleri test ettiklerini de belirterek şöyle devam etti:
“Uludağ Üniversitesi İnşaat Mühendisliği öğretim üyesi Prof. Dr. Ramazan Livaoğlu hoca da demirleri getirip teste tabi tuttu. Test sonuçlarına nazaran; standartlarımıza nazaran en az yüzde 12 ünite uzama yapması gereken numunelerin yüzde 7.5 uzama yaptığı, çekme dayanımı/akma dayanımı oranının olağanda 1.15 ile 1.35 aralığında olması gerekirken 1.12 olduğu tespit edildi. Bu pahaların daha da altında demirler de vardır enkazda. Kullanılan materyallerin kalitesine dair öbür araştırmalar da yapılmalı. Bu gereç aşikâr ki bölgede ucuz ve kâr emeli güden şahıslar tarafından tercih edilmiş. Asıl kullanılması gereken demir, yönetmeliklerimize nazaran B420C sınıfında, nervürlü, sünek dizayna uygun olan, akma kabiliyeti olan, çekme dayanımı/akma dayanımı oranı 1.15-1.35 aralığında olan, karbon oranı, direnç özellikleri ve mekanik özellikleri TSE de belirtilmiş, Türkiye Bina Sarsıntı Yönetmeliği’nde de vurgulanmış malzemeydi.”

