Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, TRT canlı yayınında kendisine yöneltilen iktisada dair soruları yanıtladı.
Bakan Şimşek, büyümenin güçlü olduğunu ve her ne kadar önümüzdeki devirde yavaşlama ihtimali varsa da 2023’e ait OVP’deki öngörülere paralel gittiğini belirti.
Daha sürüdürülebilir büyüme patikasına girmiş bulunduğunu belirten Şimşek, bir taraftan fiyat istikrarı yani enflasyonun tek haneye düşmesi ile sağlanacağını anlattı. Şimşek, bu fiyat istikrarını oluşturmak için KDV, ÖTV üzere enflasyonu artıran artışlarının tekrarlanmayacağını lisana getirdi.
Enflasyonu düşürecek adımlar
Bakan Şimşek, enflasyonun düşürülmesi için kamuda tasarruf kararı alındığını, KDV ve ÖTV üzere enflasyonu artıran vergi artışlarının bir daha olamayacağını, global ekonomilerde de olağanlaşma adımlarının gelerek merkez bankalarının faiz artışına gitmeyeceğinin değerlendirildiğinin altını çizdi.
Şimşek’e nazaran, aylık şimdiden gerilemeye başladı; yıllık enflasyondaki düşüş 2024’ün mayıs ayında hissedilecek ve süreç içinde tek haneye inecek.
“Vatandaşlar gelişmeyi hissedecek”
Şimşek, soruları yanıtlarken “Enflasyonun biraz sabırla düştüğünü göreceksiniz.” diyerek, vatandaşın enflasyondaki düşüşü hissedeceğini belirtti. Bakan Şimşek, iş beşerlerine tüketimdeki daralmaya karşı yurt dışına açılmalarını önerdi ve kendilerini destekleyeceklerini aktardı.
Şimşek, bu mevzuyla ilgili şu değerlendirmeyi yaptı:
Yatırımcımız bize inanıyor ve güveniyor. Enflasyonun düşüşünü gelecek sene bu vakitler konuşacağız.
“Yeni vergiler gelmeyecek”
“Enflasyonu evvel denetim altına al, çıpala ve düşür” siyasetini anlatan Bakan Şimşek, bu bahiste şöyle bilgi verdi:
OVP ana bileşeni dezenflasyon yani enflasyonun aşağıya indirilmesi. Para siyasetine rağmen enflasyon hala yükseliş trendinde. Para siyaseti gecikmeli olarak çakılıyor. Para siyaseti çalışacak, enflasyon düşecek, yalnızca vakte muhtaçlık var. Etkenlerden birisi Kur Muhafazalı Mevduat (KKM). Birikimlerin kıymetli kısmı döviz cinsinden. Gelecek yılın ikinci yarısından itibaren çok değerli bir dezenflasyona gireceğiz. Bunun birinci nedeni baz tesiri. Yeni vergiler gelmeyecek. Zelzele şubat ayında oldu, enkazın kaldırılması vakit alıyor. İnşaat materyallerinin fiyatı arttı. Temel tesir baz tesirini devreye girmesi. İkinci konu maliye siyaseti. Merkez Bankası ortaya koydu, enflasyon önümüzdeki yılın mayıs ayından sonra çok süratli bir formda düşecek. Yılı yüzde 36 ile bitirmeyi öngörüyoruz. Enflasyonun düşmesi alım gücünün artması demek. Türkiye’ye fon akışının hızlanması demek. Biz kısa vadede büyümedeki yavaşlamayı göze alıp bunu yapmak zorundayız.
Enflasyon düşecek, vatandaşımız bunu takip edebilecek. Enflasyon açıklanırken hem aylık hem yıllık açıklanıyor. Dikkat ederseniz aylık bazda düşüş başladı. Çekirdek enflasyon takip edilerek bizim açıkladığımız enflasyonla uyumlu olup olmadığına bakılabilir.
“Küresel büyümenin 1,5 katı süratli büyüyoruz”
Şimşek, bugün açıklanan üçüncü çeyrek büyüme ile ilgili olarak şu açıklamada bulundu:
Programda biz 4,4’lük bir büyüme öngörmüştük. Bu düşük üzere gelebilir ancak global büyüme yüzde 3 yahut altında olacak. Hasebiyle global büyümenin 1,5 katı süratli büyüyor olacağız. Yani 2023’te Orta Vadeli Program’daki yüzde 4,4’lük amacı gerçekleştirirsek bu sayılar onunla dengeli. Global büyümenin hayli üzerinde bir büyüme sağlamış olacağız. İstihdam artışı çok güçlü. Burada kıymetli olan konu büyümenin tekrar dengelenmesi. Burada da yine dengelenme başladı, hafif bir biçimde üçüncü çeyrekte.
Açıklamalardan satır başları
Bakan Şimşek’in yalnızca yurt içinde değil yatırımcılar tarafından da ilgi ile takip ediler açıklamalarından satır başları şöyle:
Büyümenin yine dengelenme süreci başladı.
Daha sürüdürülebilir büyüme patikasına girmiş bulunuyoruz. Birincisi bir taraftan fiyat istikrarı yani enflasyonun tek haneye düşmesi ile sağlanacak. İkincisi verimlilik artışla sağlayacağız. Verimlilik artışı ıslahatlarla yatırımlarla olacak.
Büyümenin beklenenden yüksek çıkması olumlu, yine dengelenme olumlu.
Ana gaye enflasyonda tek hane
Orta vadeli programda en değerli bileşenimiz fiyat istikrarı. Fiyat istikrarından kasıt enflasyonun düşürülerek tek hanede tutulmasıdır. Enflasyonu gelecek yıl yüzde 34’e ve bir sonraki yıl tek haneye indireceğiz. Bozulan fiyatlama davranışlarını düzelmek için fiyat davranışlarını düzenleyeye gittik. Hazine ve Maliye Bakanlığı gerekenleri yapıyor.
Mali disiplin bizim için çok değerli. OVP’yi yaptıktan sonra olumlu gelişmeler yaşandı. Islahatlarla verimliliği, istihdamı artırmak istiyoruz.
Tek haneli enflasyon kalıcı refahı sağlar. Bütçe açığını ulusal gelir amacı yüzde 3’ün altına düşürme maksadımız var. Büyümeden yine dengelenme lazım. Türkiye’nin memleketler arası rezervlerini yine güçlendireceğiz.
Makro finansal istikrarın sağlandığı bir ortam gerekiyor. Fiyat istikrarı o noktada devreye giriyor.
Türkiye’nin risk algısı azalıyor
Türkiye’nin global risk algısı düşüyor. Buna CDS deniyor. Bir ülkenin iflasına karşı sigortalamanız gerekiyorsa, ödemeniz gereken sigorta primi enstrümanı. Türkiye’de bu sayı 700’den 330’e indi. Türkiye’de 370 baz puan düştü. Türkiye’nin riski daha süratli düşüyor. Türkiye’nin risk algısı azalıyor. Bu sonuç, uygulanan programın eseridir.
Sermaye girişi güçlendi
Türkiye’ye sermaye girişi güçlendi, kur oynaklığında düzgünleşme var. Eylül ayında 14 milyar dolar net sermaye girişi var. Türkiye ayrışıyor. Türkiye’nin kıssası güçlü. Siyasi meçhullüğü geride bıraktı. Kalıcı bir biçimde rekabeti artıracak programa odaklandık.
Rezervler
Rezervlerimizi artırmak için çalışmalarımız sürüyor. Türkiye’nin rezervleri 36 milyar dolar arttı. İnanç olmazsa bu artış mümkün değil.
Kur oynaklığı
Kur oynaklığı mayıs ayından bugüne düştü. Türkiye kur oynaklığı en az olan ülkelerden biri oldu.
Gelecek yılın ikinci yarısında global finansal şartlar daha elverişli hale gelecek. ABD Merkez Bankası (Fed) ve öteki merkez bankaları faiz indirecek. Risk iştahı artacak. Türkiye’ye ilgi daha da artacak.
Yatırımcı ilgisi
Dünya Bankası kaynağı artırdı. Körfez’den büyük ilgi var ve bu kaynak yatırıma dönüşecek. Katar’dan ilgi büyük. Dünya problemli bir süreçten geçiyor. Global büyüme zayıf. Global finansal şartlar çok sıkı. Dünyada gelişmekte olan ülkelere kaynak girişi az. Türkiye bu periyotta kaynak çekiyor.
Bankaların yurt dışı borçlarının oranı ocak-mayıs periyodunda yüzde 100’ün altındaydı haziran-eylül periyodunda yüzde 74’e düştü. Kaynak girişi artarak devam edecek. 2024’ün ikinci yarısında daha çok artacak.
Enflasyonu tek haneye düşürme uğraşımız direkt yatırımlar da artacak. Türkiye’ye yatırımcı ilgisi hem içeriden hem dışarıdan artacak. Türkiye’nin büyümesi sürecek. Kısa devirde yavaşlama riski var.
Vergi yetkisi
Faiz gelirlerinde vergi oranlarının artırılması yetkisi tahminen hiçbir vakit uygulamaya konulmayacak. Cumhurbaşkanı’na verilen yüzde 40’lık yetki, mutlaak kullanacağı manasına gelmiyor. Bu yalnızca bir yetki. Gelişmelere nazaran kararlar alınacak. Bu yetki tahminen hiç bir vakit uygulamaya konulmayacak.
Tasarruf
Tasarruf harcamamak değil kaynakların yanlışsız yönlendirilmesi manasını taşıyor. Türkiye’nin altyapısı, beşeri sermaye ve sıhhatine yatırım yapılacak.
Kamuda çok önemli tasarrufa gidiyoruz. Taşıt isteyene ‘yerli, ulusal ve elektrikli olan TOGG’u alabilirsin, mevcut aracı elinden çıkartacaksın’ diyoruz. Yurt dışı seyahatlerine bakıyoruz, bu seyahat gerekli mi? Bir kişi gitse olur mu? diye inceliyoruz. Kıymetli olan kaynağın verimli olarak kullanılması.
Piyasa şartlarına bakılacak. Şartlar elverdikçe vergi dayanağımız sürecek. Verginin tabana yayılması konusuda çok önemli çalışmalarımız olacak. Beklentiler çıpalanarak uygulamalar devam edecek.
Kira artışlarında normalleşme
Türkiye’de zelzele yaşandı. Konuta arzı birden teğe artış yaşadı. Biz bir konut seferberliği içindeyiz. Vatandaşların tekrar sağlıklı konutlara ulaşmasını sağlamaya çalışıyoruz. 200 bin konut sunmaya çalışıyoruz. Konut sundukça kiralar düşecek. Konut fiyatı artınca kira beklentisi ona nazaran şekillendi. Bir taraftan konut arzını arttıracağız. Tüm konular bir ortaya gelince inanıyorum ki kira artışlarında da olağanlaşmaya gideceğiz.
İş beşerlerine seslenmek istiyorum. OVP’yi kendilerine baz almalarını öneriyorum.
KKM’de çok önemli bir düşüş var
KKM ağustosta 3,4 trilyon lira ile tepeyi buldu. Kasım ayı ortasında 2,8 trilyona kadar indi. Çok önemli düşüş var. Konvansiyonel yani olağan TL mevduatı cazip hale geldi. Biz rezerv biriktiriyoruz. Rezervlerin birikmesi dış kırılganlıklarını artırıyor. Şirketler KKM’den elde ettikleri kârdan vergi teşviği alıyor. Biz onu kaldırabiliriz.
Bir amacımız kur korumalıdan çıkış. Kur muhafazalı şartlı bir amaçtı. Azaltılması noktasında ilerleme sağlıyoruz. Önümüzdeki periyotta yeni adımlar atabiliriz.
Bütçe hedefi
Amacımız OVP’nin sonunda bütçe açığını yüzde 6’ın altında tutmak, önümüzdeki periyotta ise zelzele harcamaları hariç yüzde 3’nin altına düşürmek. Cari açığı, yüzde 2 ve altına düşürmek istiyoruz.
İş insanlarının dış pazara girmesi
Gümrük Birliği’ne girmekle birlikte Türkiye’ye çok önemli yatırımlar geldi. Önümüzdeki devirde iç talep yavaşlayacak. İş insanları kesinlikle dış pazara girsinler. Her türlü takviyesi vereceğiz. Faize üst limit getirdik. Hizmet ihracatına mevzu olan alanlarda yüzde 80 vergi indimi sağlıyoruz. Sembolik bir yere getirdik. Fakat yetmez. Yakın periyotta Eximbank’a sermaye gibisi bir kredi tanımlayacağız. Düşük vergi, düşük faiz, vergi indirimi ve krediye erişim sağlanacak. Biz pazar hissesini büyütelim.
