Çığda kayıp kişi ve malzemelerin aranmasında en çok kullanılan malzeme; Çığ Sondası’dır. Çığ Sondası; 1 cm kalınlığında 2.83 mt uzunluğunda ipli veya 1,4 cm kalınlığında 40 cm boyunda ince çelik halat veya vidalı özel alüminyum alaşımlı çelik çubuklarla yapılır.
Sondalama işleminin çıplak elle yapılması; kişi, malzeme, buz, donmuş toprak, metal eşya, giysi, kayak/baton, taş vb. ayırt edilmesi açısından çok önemlidir. Çünkü çığ arama kurtarmada, çığ altında aranan tüm nesneler atlanmadan yapılması temel kuraldır. Tekrar yapılan aramalar arama ekibinin yılgınlığına sebep olur. Fakat dağ/kar/çığ ortamları çok soğuk ortamlar olduğu da inkâr edilemez. Arama, hava çok soğuk ise eldivenle sondalama acele etmeden ve şüpheli yerler eldiven çıkarılarak çıplak elle yapılması şartı ile yapılabilir.
Arama yapacak olan personel, aranacak bölgenin en alt sınırından yani Çığ Topuğundan başlamak üzere bir veya birkaç ekip sorumlusu gözetiminde yan yana veya omuz omuza gelerek hep beraber sondalamaya başlamalıdır. Her sonda yapan ekip 10 kişi ve bir ekip sorumlusundan oluşur. Kesin Arama yapacak birkaç ekip yan yana sondalamaya başlayabilir ve sondalanan yer sınırı mutlaka ham bırakılmadan işaret bayrağıyla işaretlenir (Sarı Dikdörtgen Bayrak: Kesin arama yapılmış alanı gösterir).
Sondalama yapan ekip personeli, yanındaki diğer personeli gözetleyerek, bir ahenk ve düzen içinde beraber ilerlenmesini sağlar. Arama Ekibi, sondalama esnasında şüpheli bir durum tespit etmesi halinde o yeri işaret bayrağı ile işaretleyerek, şüpheli yer kurtarma ekibine kazdırılır.
Sondalama iki yöntemle yapılır;
1. Üçgen Sondalama,
2. Kare Sondalama,
Şekil 1. Üçgen Sondalama
1. Üçgen Sondalama: Yan yana saf tutan Sondalama Ekibi, ilk sondasını kendi sağ ayağı önüne saplar. İkinci sondalamayı 25-30 cm açık olan sol ayak önüne, son sondayı ise iki ayağı ortalayacak şekilde ve 25-30 cm öne saplayarak üçgen şekli tamamlar. Ardından 25-30 cm ilerleyerek yeniden aynı şekli yapmaya devam eder.
Şekil 2. Kare Sondalama
2. Kare Sondalama: Yan yana saf tutan Sondalama Ekibi, hep beraber önce sağ ayak önüne sonra sol ayak önüne sondalama yapar. 25-30 cm ilerleyerek yine sağ ayak ve akabinde sol ayak önü sondalanarak kare şekli oluşturularak ilerlenir.
Not: Sondalama yapan personel, yanındaki arkadaşlarıyla Üçgen veya Kare sondalama yaparken aralarındaki mesafenin 25-30 cm’den fazla olmamasına özen göstermelidir.
Çığ altında kalan kişi veya malzemeler sondalara, değişik ses ve titreşim verir. Örneğin; sonda metal bir malzemeye denk geldiğinde daha tiz ses ve titreşim, giysi/kıyafete rast geldiğinde daha yumuşak ve esnek, toprağa denk geldiğinde daha tok bir ses ve titreşim verir. Bu titreşimlerin hangi malzemeye ait olduğunun anlaşılması için, personelin evvelce bol kar üzerinde çokça pratik yapması şarttır.
Kesin Arama (Sondalama) faaliyeti acele ve dikkatsiz bir şekilde yapılır ise; arada atlanılan/ulaşılamayan yerler olur. Bu durumda tüm kayıplara ulaşılamazsa ekip, tüm alanı en baştan tekrar sondalayarak tarama yapmak zorunda kalınır. Bu da zaman ve emeğin tekrar edilmesi demektir. Onun için son arama personelinin yavaş ve acele etmeden, titiz ve hiçbir yeri atlamadan sondalama yapması çok önemlidir.
Çığda yapılan arama çalışmalarında görülmüştür ki, az da olsa bazı afetzedeler hiç umulmadık yerde ve mesafede bulunmuştur.
Çığda Arama Ekibinde görev alan personelde aranan özellikler ve tecrübeleri, ulaşım ve nakil vb. konularını da gelecek hafta yine bu köşeden yayınlayacağım.
Sağlıcakla ve Hoşça Kalın
Editör: End. Müh. Dursun YILMAZ
Not: Yazılarımızın tümünü veya bir kısmını sahiplik göstererek alıntı yapabilir veya yayınlayabilirsiniz.
