Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, ekonomi dünyasının üst seviye temsilcilerinin sürdürülebilirliğin finansmanını ele aldığı “İklim Ekonomisi-Sürdürülebilirlik Finansmanı Zirvesi”nin kapanış konuşmasını gerçekleştirdi.
İstanbul Finans Merkezi’nde düzenlenen dorukta konuşan Şimşek, finans dünyasındaki yeşil dönüşüm araçlarının son durumunu kıymetlendirdi.
“Türk Lirası mevduat daha cazip hale gelecek”
Şimşek, açıklamaları içinde, “KKM’den çıkış bizim kıymetli bir önceliğimizdi lakin başından söyledik, dedik ki ‘piyasayı bozmadan, piyasada sorun yaratmadan çıkacağız’. Ve sahiden çıkıyoruz. Artık Türk Lirası cinsinden KKM’ye son verdik. Döviz cinsinden de şimdiden haber vereyim ben, temmuzda biz şirketlerin vergi avantajını yenilemeyeceğiz.” diyerek yeni çalışmalara dair ipuçları verdi.
“Kuraklık riski artıyor”
Bakan Şmşek, Türkiye’de uygulanan sürdürülebilir iktisada dair gelişmeleri aktardığı konuşmasında şu sözleri kullandı:
Eğer 2050’ye kadar ortalama sıcaklık 3,2 derece artarsa, dünya bu haliyle güçlü bir reaksiyon vermezse bu durumda global GSYH baz senaryoya nazaran yaklaşık 5’te 1 daha düşük olacak. Ve açlık riski de 5’te 1 oranda yükselecek. Kuraklık riski artıyor. Şu anda içinde Türkiye’nin de olduğu 129 ülke bugünkü haliyle önemli bir formda kuraklık riskiyle karşı karşıya kalacak.
Ne yapılabilir bu saatten sonra? Bütün ülkelerin mevzuat düzenlemesine gitmesi gerekiyor. Bağlayıcı mevzuata muhtaçlık var. Farkındalık eğitimleri çok yararlı olacak. AR-GE yatırımları, iklim değişikliğinde nasıl yaşayacağız? Bu çok kritik bir alan.
“Karbon ayak izinin vergilendirilmesi gerekiyor”
Ciddi formda AR-GE yatırımı gerekiyor. Fosil yakıt sübvansiyonlarının azaltılması ve büsbütün kaldırılması gerekiyor. Bütün dünya için geçerli konular. Karbon salınımının ayak izinin vergilendirilmesi gerekiyor. Ve dolayısı ile önemli bir uğraş gerekiyor. Karbon ayak izini azalmak ve daha çok yenilenebilir güce dönülmesi gerekiyor. Ulaşım alanında elektrifikasyonu tamamlanmış araçların kullanılması gerekecek. İnşaat alanında verimli yeşil binalar yapılmalı.
“Bizim için yeşil dönüşüm aslında bir zaruret”
Bizim için yeşil dönüşüm aslında bir zaruret. Neden? Zira biz fosil yakıtlara ödediğimiz para 893 milyar dolar. Türkiye’nin birincil güç ithalatı ki hala yüzde 70’in üzerinde dışa bağımlılığımız var. Yaklaşık 900 milyar dolar. Bu kümülatif cari açığın 1,5 katı büyüklüğünde. Biz ülke olarak yeşil dönüşümü önceliklendirip burada bir alan kazanabilirsek önemli biçimde Türkiye’nin makro finansman istikrarını güçlendirmiş oluruz.
“2053’e net sıfır amacı koyduk”
Bizim önceliklerimiz neler? Türkiye olarak 2053’e net sıfır gayesi koyduk. Bu süreç rekabet gücümüzü artıracak. Türkiye’nin yeşil eserlerde rekabet gücü potansiyeli çok büyük. O alanda önemli fırsat penceresi var. Hedefimiz dönüşümle birlikte daha kaliteli istihdam ve sürdürülebilir yüksek büyümeyi sağlayabilmek.
“İklim kanunu bu sene içinde çıkartılacak”
Şu anda iklim kanununun ümit ediyorum ki bu sene içerisinde çekecek. Dünya için öngördüğümüzü kendimiz için de öngörmüşüz. Çalışmalar son evrede. Emisyon ticaret sisteminin kurulması, karbon vergilendirme sisteminin altyapısının kurulması. Bütün bunlar ‘önemli gündem maddelerimiz’ diyebilirim.
“Türkiye’de yenilenebilir gücün hissesi artıyor”
Son yıllarda yenilenebilir gücün hissesi artıyor Türkiye’de. Bugün prestijiyle artışın büyük kısmı güneş, rüzgâr ve jeotermal üzere alanlar. Münasebetiyle yeterli bir noktadayız ama toplam kurulu kapasitede yüzde 55 civarındayız. Kurulu kapasiteyi nükleer dahil önümüzdeki 10-15 yıl içerisinde yüzde 65-70’lerin üzerine taşıyacağız.
“Enerji verimliliğinde Güç Bakanlığı’nın öngördüğü yatırımlar 20 milyar doların üzerinde”
Enerji verimliliği ön plana çıkıyor. Şu anda yapacağımız yatırımlarla, 2030’a kadarki devirde Güç Bakanlığı’nın öngördüğü yatırımlar 20 milyar doların üzerinde. Sürdürülebilir finans alanına bakarsanız piyasa büyüklüğü 2022 prestijiyle 4 trilyon doların biraz üzerinde. 2032 yılında 31 trilyon dolara ulaşması öngörülüyor. Şimdi biz bu alandan arzuladığımız hissesi alamıyoruz.
“Önümüzdeki üç yıllık süreçte 60 milyar dolarlık bir kaynak kelam konusu”
Geçen sen bu kapsam ihraç edilen tahvillerimize bakarsanız, özel kesim ve kamu, global fonlardan devşirdiğimiz alan, Türkiye’ye kanalize ettiğimiz alan sonlu. Bu alanda hızlanmamız gerekecek.
Dünya Bankası’ndan, EBRD’den, Asya Altyapı Yatırım Bankası’ndan, İstanbul Kalkınma Bankası’ndan bahsediyorum ve benzeri üye olduğumuz, faal olduğumuz bir sürü çok taraflı bankalar var. Bunlarla olan diyaloglarımıza ki bunlarla olan diyaloglarımız son aylarda sahiden çok ivme kazandı. Dünya Bankası hatırlarsanız geçen sene biz Orta Vadeli Programı açıkladıktan çabucak sonra 3 yıllık Türkiye’nin programlarının yani taahhütlerini 17 dolardan 35 milyar dolara çıkardılar.
Yakın devirde tahminen dikkatinizi çekmiştir. İstanbul Kalkınma Bankası’yla bir 3 yıllık perspektifi ortaya koyduk. O da yaklaşık 6 milyar dolar. Yakında muhtemelen Asya Altyapı Yatırım Bankasıyla bir misal çerçeve. Bu çerçevede bakarsanız önümüzdeki 3 yıllık süreçte muhtemelen 60 milyar dolarlık bir kaynak kelam konusu. Bu 60 milyar dolarlık kaynağın giderek artan boyuttaki kısmının bu alan ve bu çerçevede olmasını biz önemsiyoruz ve odaklanmış durumdayız, önceliklendireceğiz.
“Daire Başkanlığı kurmayı öngörüyoruz”
Bakanlık olarak biz sürdürülebilir finansman noktasında büsbütün dedik; Daire Başkanlığı kurmayı öngörüyoruz. ‘Niye genel müdürlük değil’ diyebilirsiniz. Tasarruf devrindeyiz. Ümit ediyorum ki ileride Türkiye bir COP konferansına konut sahipliği yapacak.
Bakan Şimşek, Orta Vadeli Program’ı anlattı
Bakan Şimşek, yeşil iktisat ile ilgili sunumunu bitirdikten sonra “Bu kadar nitelikli bir kalabalık varken müsaadenizle biraz da bizim istikrar ve ıslahat programından bahsetmek için bu fırsatı kaçıramam.” diyerek, OVP’ye değinerek şu sözleri kullandı:
-Programımızın özü fiyat istikrarı, yani enflasyonun tek haneye indirilmesi. Mali disiplin, sürdürülebilir cari açık. Bu iki ana gayenin yan eseri diyebiliriz; yapısal dönüşüm. Yani bütün bu kazanımları kalıcı hale getirecek adımlar.
“Enflasyonda temmuz-ağustos aylarında keskin düşüşler olacak”
-Kalıcı şeklide enflasyonun düştüğünü göreceğiz. Başından beri dedik ki birinci yıl geçiş yıldır. Geçiş yılında enflasyon yıllık bazda yükselecek dedik. 8-9 aydır alanda daima söyledim. O nedenle en berbatı geri kaldı dedik. Temmuz-ağustos aylarında keskin düşüşler olacak. Sonra da düşüş devam edecek. Zira bu baz tesiriyle sonlu değil. Para siyaseti güçlü biçimde inşa edildi.
-Enflasyon beklentilerinde güzelleşme var. Enflasyon yıllık bazda yüksek seyretti. Tepeyi mayıs ayında buldu. Lakin piyasaya sorarsanız önümüzdeki 12 ayda enflasyon yüzde 33’e inecek diyorlar. Önümüzdeki 24 ayda da yüzde 21’e inecek diyorlar. Biz bu sayıların bizim gayelere önümüzdeki aylardan itibaren yakınsayacağını düşünüyoruz
“Bütçe açığını sarsıntı dahil yüzde 3’ün altına çekeceğiz”
-Geçen sene bütçe açığı önlem almasaydık, zelzele tesiriyle, genel manada genişleyici maliye siyaseti nedeniyle geçen sene Haziran başında piyasa yüzde 10 açık bekliyordu. Biz bunu yüzde 5,2 ile sınırladık. Bunun yalnızca 1,6 puanı zelzele dışı. Bu sene açık yüksek seyredecek. Amacımız yüzde 5’in altına çekmek. Fakat gelecek sene asıl belirleyici olacak. Bugün aldığımız önlemler, önümüzdeki periyotta açıklayacağımız ek önlemler, bütçe açığını sarsıntı dahil yüzde 3’ün altına çekmiş olacak.
“Cari açığın ulusal gelire oranı yüzde 2,5’in altına gelmiş olacak”
-Bugün prestijiyle cari açık çok büyük ihtimalle cari açık ulusal gelire oran olarak yüzde 2,5’in altına gelmiş olacak. İşimiz bitti diyemeyiz. Zira bu konjektürel. Bizim asıl yapısal dönüşümü sağlamamız lazım. Program saat üzere çalışıyor. Sağlıklı siyasetler, rasyonel siyasetler, kurala dayalı siyasetler, yeni bir kıssa oluşturdu Türkiye için.
“Bizim öngörümüz istikrar”
-Carry-Trade ve gibisi kısa vadeli girişlerin toplam girişe oranı 3’te 1 seviyesinde bile değil. Burada gerçek manada bir portföy tercihi var. Bizim için yapan tenkitler çok değerli. Ancak aşikâr çevreler nedense bu programa ait daima bardağın yarı kısmına bakmayı tercih ediyorlar. Enflasyon düşmez diyorlar. Baz tesirinden sonra düşmez diyecekler. Ancak daima birlikte göreceğiz. Zira bu program sahiden credible, iç tutarlılığı olan bir program. Gerçek kurda bir pahalanma var. Bizim öngörümüz istikrar. Ve dezenflasyon hızlanacak.
“İç talep yavaşlayacak”
-İç talep yavaşlayacak. Dış talep daha destekleyici hale gelecek. Ana ticaret ortaklarımızda büyüme hızlanacak. AB’de faiz indirimi başladı. Avrupa geçen seneye nazaran daha süratli büyüyecek. Ortadoğu, Kuzey Afrika, Orta Afrika daha süratli büyüyecek.
“Net ihracatın katkısı artı kalmaya devam edecek”
-Net ihracatın katkısı artı kalmaya devam edecek lakin iç talep yılın üçüncü çeyreğinden itibaren bir ölçü daha yavaşlamış olacak.
-Bugün swaplar konusunda kısa vadeli dışarıdan gelen para konusunda kıssa üreten arkadaşlarımıza başından beri söylüyorum. Biz sırtımızı sıcak paraya dayamayacağız. Ancak gitmeyecekler, vadeyi uzatacaklar. Lakin gitseler de sorun değil. Biz programı onun üzerine inşa etmedik. Bizim hiç kimseye ne örtük ne açık kur garantimiz olmadı, olmayacak.
“Temmuzda biz şirketlerin vergi avantajını yenilemeyeceğiz’
-KKM’den çıkış bizim değerli bir önceliğimizdi lakin başından söyledik, dedik ki ‘piyasayı bozmadan, piyasada sorun yaratmadan çıkacağız’. Ve hakikaten çıkıyoruz. Artık Türk lirası cinsinden KKM’ye son verdik. Döviz cinsinden de şimdiden haber vereyim ben temmuzda biz şirketlerin vergi avantajını yenilemeyeceğiz. Artı şu anda mevduat faiz gelirlerine hudutlu bir vergi koyduk. Hasebiyle o hususu da çalışıyoruz. Hasebiyle olağan Türk Lirası mevduat daha cazip hale gelecek diye düşünüyoruz.
