Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Arkeoloji Kısmı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Cevdet Merih Erek, Onikişubat ilçesine bağlı Döngel Mahallesi’ndeki Direkli Mağarası’nın Kahramanmaraş’ın kültürel zenginlikler içerisinde önde gelen yerleşim yerlerinden biri olduğunu söz etti.
Kültürel transfer sürecinin 13 bin yıl öncesinden bugüne kadar geldiğini düşündüklerini aktaran Erek, şunları kaydetti:
“Bu yılki kazılarla milattan evvel 11 bin 500’lü yıllara kadar tarihlenen periyoda rastladık. Bunlardan biri ve en değerlisi, bugün Kahramanmaraş’ta dokuma ve konfeksiyona yönelik epeyce ağır bir ekonomik yapı var. Bu yapının temellerini bölgedeki bu cins arkeolojik yerleşim yerlerinde de görmek mümkün. Direkli Mağarası bunlardan bir tanesi. Mağarada hayvan kemiklerinden yapılmış delikli iğne yani bugün dikiş iğnesi dediğimiz bir iğnenin ve bunun gibisi kırık kesimlerin bulunduğu ve bir de kemikten yapılmış başlı iğne (toplu iğne) bulundu. Bunlar konfeksiyonun olmazsa olmazı olan aletler.
Dönemin insanı doğal burada yaşarken sanayisini de aletini de yarattığı kültüre ve kültürel gereçlere nazaran belirleme durumunda. Ayrıyeten mağarada yabani koyun, keçinin tüketildiğine dair kıymetli kanıtlarımız var. Şayet bu hayvanlar tüketilmişse dokumanın olmazsa olmazı olan ip yahut buna emsal ögelerin da bu hayvanlar üzerinden kullanıldığını söylemek mümkün. Natürel bu periyoda ilişkin elimizde görsel olacak bir ikonografi (resmedilmiş) bir sahne ya da imgeyi şimdi ele geçirmiş değiliz. Bu türlü bir kaydımız yok. Lakin bu dolaylı yoldan Maraş’taki dokumanın ve konfeksiyonunun varlığını bize kanıtlayan kıymetli belirteçlerden bir tanesi.”
“BÖLGELER ORTASI KÜLTÜREL ALIŞKANLIKLAR AKTARILMIŞ”
Kültürel transferlerin ekseriyetle tarih boyunca hiç değişmediğine işaret eden Erek, “Biz bugün Kahramanmaraş’ta pek çok alanda dokumacılığın çok öne çıktığını dünya çapında birtakım ekonomik yapılanmalara gidildiğini, çok büyük firmalarca dünyaya ihracat yapıldığını biliyoruz. Bunun bizim mağaramızdaki ihracat olmasa bile bölgeler ortasındaki gidiş gelişler sırasında bu bölgenin kültürel alışkanlıklarının da gerek Doğu Akdeniz’e gerek İç Anadolu Bölgesi’ne yanlışsız yayıldığını söylememiz mümkündür.” diye konuştu
Erek, mağaradaki öbür insanın varlığını gösteren süslenme nesneleri ile iğnelerden yapılmış birtakım dokuma ve konfeksiyon materyallerinin insanların kültürünü, geleneklerini ya da alışkanlıklarını kesintisiz devam ettirdiğinin bir göstergesi olduğunu belirtti.
İnsanların mağarada yılın muhakkak vakitlerinde yaşamış olmalarının ve hayvan kalıntılarının bulunmasından yola çıkarak bilhassa erişkin hayvanların derisi ve kıllarının giyinme ve konfeksiyonla ilgili alanlarda kullanıldığını düşündüklerine işaret eden Erek, şunları anlattı:
“Tunç Çağı’nın daha geç periyotlara kadar, Roma’ya Selçuklu’ya kadar bu bölgede dokumayla ilgili işlerin yapıldığından haberimiz var biliniyor yani bunlar. Birtakım seramiklerin üzerinde görülen motiflerin bu cins bir dokumacılığın, bir örgünün delillerinin varlığını da gösteriyor. Süslenme zati geometrik motifleri kullanma birtakım dekorların bilhassa seçilip yapılıyor olması bunların hepsi bir ortaya geldiğinde geçmişten günümüzde Kahramanmaraş’ın etrafında bir dokumacılığın ya da konfeksiyonun kültürel bir alışkanlığı olduğunun göstergesi sayılabilir. Burada yani Kahramanmaraş’ın kültürel kökeni bu topraklara aitse bugün bu ehemmiyet veriliyorsa, geçmişte de tıpkı ehemmiyet verilerek yaşanmış olması kuvvetle olasıdır.”
