KBRN Olaylarında; Halkın, Hafif ve Orta Ölçekli Arama ve Kurtarma Ekiplerinin Hareket Tarzı;
Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer bir tehlike esnasında tesadüfi olarak olay bölgesinde bulunan vatandaşlar, acil olarak olay yerine terk ederek mümkünse rüzgâra doğru koşup, kapalı ve korunaklı bir yere girmeleri çok daha güvenli olacaktır.
Yani bir kaza veya olaya rastladığımızda hemen telefonlara sarılıp video çekmek yerine derhal olay yerini terk etmemiz daha akıllıca olur. Aksi halde ortamda bulunan gaz ve radyasyon akut ya da kronik hastalığa ve belki de anında hayatınızı kaybetmenize sebep olabilir.
Bura da kısaca; bu işin şakası yok, savaş, saldırı, terör eylemi, sanayi tesislerinde meydana gelen kaza veya trafikte karşılaşılması olası bir durumdan bahsediyoruz.
Vatandaş olarak ortamı terk etmekten başka çaremiz yok, müdahale ekipleri olarak ise olay bölgesine kontrollü olarak ulaşmak ve müdahaleyi çeşitli donanıma sahip olarak kuralına göre yapmak durumundadır.
Bir KBRN olayı haber alındığında müdahale ekipleri olarak öncelikle vakalara müdahale edebilmek için bilgi, beceri, eğitim ve gerekli donanıma sahip olmamız gerektiğini başta belirtelim.
Eğer yukarıda saydığımız özelliklere haiz değilse ekibiniz, bu tür olaylara müdahale edemezsiniz. Ama belirli bir eğitim ve donanıma sahipseniz müdahale edebilir ve hatta olay yerine gelen ilk ekipseniz (Esas müdahale ekipleri gelinceye kadar) Olay Yeri Yönetimini de ele alabilirsiniz.
Hafif veya Orta Derece Arama Kurtarma seviyesinde bir ekip iseniz, biliyorsunuz ki olay bölgesine ilk varılacağında rüzgârı arkamıza alarak ilk güvenli yaklaşımımızı yapmamız gerekir.
Ve yine olay bölgesine yaklaştığımızda uzaktan da olsa olay bölgesini gözle, dronla, AFAD haber merkezinden olay yerinden alınan bilgiler ve haberlerle vb. uzaktan kontrol yöntemiyle ilk kaba incelemeye başvurmalıyız.
Bu incele esnasında olay yerinde ‘Kusan, boğazını tutarak kaçan, yerde hareketsiz yatan, olay bölgesinde yükselen çeşitli renklerde bulut vb.’ durumları bize olay yeri tehlikeleri hakkında ipucu verecektir.
Tabi her halükarda olay bölgesine girilecek ise en kötü senaryoya göre personelin A Tipi Koruyucu Elbise ve diğer donanımları kuşanması şarttır. Söz konusu en kötü senaryoya göre hazırlığınız yok ise daha profesyonel ekiplere gerekli bilgileri aktararak güvenli bölgede bulunmanız daha güvenli olacaktır.

Şekil 1.1 A Tipi Elbise
Daha ileri düzey KBRN ekipleri olay bölgesinde; kirlenmenin sınırları, kirletici ile ilgili bir miktar numune alma ve kurtarma faaliyetlerini yaparlar.
Olay bölgesi tehlike durumuna göre iki aşamalı bölgeye ayrılır. Esas olayın olduğu yer Sıcak Bölge, kirli alanın dışı ise Soğuk Bölge olarak adlandırılır.
Tam donanımlı KBRN Ekiplerinden bir ekip Sıcak Bölgeden numune alırken, ekibin diğer üyeleri olaya maruz kalanların kurtarma faaliyetini yapılarak, olay bölgesinden tahliyesini gerçekleştirir.
Yürüyerek veya sedyeyle soğuk bölge sınırına getirilen kazazedeler, olay bölgesindeki zararlı madde ile kirlendiklerinden AFAD ekipleri tarafından kurulan Dekontaminasyon (Temizlenme) Ünitesinden geçirilerek temizlenir ve daha sonra soğuk bölgeye sevkleri sağlanır.

Şekil 1.2 AFAD tarafından oluşturulan dekontaminasyona arındırma ünitesi-(AFAD fotoğraf arşivi-2020)

Şekil 1.3 Sıcak bölgeden sedyeyle alınan kişilerin dekontaminasyon çalışması-(AFAD fotoğraf arşivi-2020)
Dekontaminasyon (Arındırma/Temizlenme) Ünitelerinde; kazazede, personel ve tüm araç/gereç temizlenmeden kesinlikle kirli bölgeden çıkılmaz.
Olay bölgesinde bulunan Sivil Vatandaşlar, Emniyet, Çevre Şehircilik ve Sağlık vb. ekipler, diğer gerekli donanıma sahip olmayan müdahale ekipleri, lojistik ekipler, Soğuk Bölge de görev yapar.
Olay bölgesinde kazaya uğrayanların vatandaş/görevli ekiplerin bilgi ve denetimi dışında ambülans veya şahsi araçlarla hastaneye götürülürken hasta nakli yapan görevli veya vatandaş kaza yeri ve biliniyorsa kirletici veya şüpheli madde hakkında, ileri sağlık birimlerine önceden (İntikal ederken) mutlaka haber vermelidir.
Bu şekilde denetimsiz hastaneye gelen kazazede, hastanede yetkisiz ve tedbirsiz hiç kimsenin giremeyeceği özel bir bölüme alınması şarttır.
Tabi bu özel bölümler, bulaşı olan kazazede ve beraberinde gelenlerin acile girerken dış kapıda müsait bir kapalı alanda Dekontaminasyon (Temizlenme) Ünitesinin olması şarttır. Yani temizlemeden kaza yerinden gelen hiç kimse hastaneye içeri direkt alınmaz.
Öyleyse, acil hasta kabul eden sağlık birimlerinin önceden bu altyapıyı hazırlanması kaçınılmaz ve şarttır.
Özet olarak anlatmaya çalıştığım KBRN ve Müdahale Yöntemlerini burada bitirirken, umarım siz değerli okurlarıma bu olayın çok ciddiye alınması gerektiği hassasiyetini de vermiş olurum.
Gelecek haftaki yazımız ‘Evimizdeki Deprem Tehlikeleri ve Zararları’ üzerine olacaktır. Yazılarıma Abone olmayı unutmayın ve haftaya yayınlayacağım hayati önlemleri sakın kaçırmayın.
Not: Yazılarımızın tümü veya bir kısmını sahiplik göstererek alıntı yapabilir veya yayınlayabilirsiniz.

