Teknolojik olanaklardan yararlanılarak hayata geçirilen ve afet yönetim sisteminin önemli parçasını oluşturan uygulamalara ek olarak, Türkiye’de merkezi yönetimin önderliğinde yürütülen projeler şu şekilde sıralanabilir [2]
- Kesintisiz ve Güvenli Haberleşme Sistemi (KGHS)
- Bütünleşik İkaz Alarm Sistemi (İKAS)
- Türkiye Deprem Tehlike Haritası
- Taşkın Tahmini ve Erken Uyarı Merkezi
- Taşkın Arıza Müdahale Bilgi Sistemi (TAMBİS)
- Meteorolojik Veri Bilgi Sunum ve Satış Sistemi (MEVBİS)
- Sayısal Hava Tahmini (SHT)
- Kent Bilgi Sistemleri (KBS)
- Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemleri Altyapısı (TUCBS)
Aslında yaşadığımız bu afetler bizim kaderimiz değildir. Bu afetlerin etkilerine karşı önlem almak gereklidir. Onun için her zaman söylediğimiz gibi afetlerin etkilerine karşı önceden yapılacak önleyici çalışmalar afetlerin etkilerini azaltacaktır.
Bu nedenle afetlerde dirençliliğin arttırılmasında yapay zekâ kullanılması faydalı olacaktır. Afetlerde yapay zekanın 3 önemli işlevi vardır
(1) Afetlere ilişkin tahminlerin yapılması,
(2) Afetlere ilişkin etki değerleme yapılması
(3) Afetler karşısında toplumsal dirençliliğin arttırılması.
Her ne kadar son dönemlerde dünya genelinde sıklıkla gerçekleşmekte olan afetler karşısında bilgi teknolojilerinin kullanımının gerekliliğine yönelik farkındalık artmış olsa da istatistiksel olarak bilgi teknolojilerine ve yapay zekâ uygulamalarına beklenen düzeyde başvurulmadığı görülmektedir.
Ülkemizde afet yönetiminde yapay zekanın kullanılması afet öncesi, sırası ve sonrasında kullanılması faydalı olacaktır.
Örnek olarak Afetlerde haberleşme kritik bir önem arz ettiğinden Telekom gibi altyapı üzerine yapılan yatırımların artırılması ve yapay zekanın afet yönetiminde kullanılması çok büyük felaketlerin önüne geçilebilir.
Yapay zekâ ile doğal afetlerin önceden tespit edilmesi, etkilerinin hesaplanması ve erken müdahale stratejilerinin geliştirilmesi konusunda önemli bir rol oynayabilir. Yapay zekanın veri analizleri ve tahmin yetenekleri, afetlere karşı daha hızlı ve daha etkili bir yöntem olabilir. 6 şubat depremlerinin ülkeye maliyetini, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (SBB) tarafından Mart 2023’te yayınlanan Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri Raporuna göre depremin maliyeti 104 Milyar dolar olarak açıklandı.
Afetlerden fazlasıyla can kaybı ve maddi hasar görmüş bir ülke olarak, afetlerden sorumlu AFAD başta olmak üzere diğer devlet kurumlarımız, özel sektör ve üniversitelerimizin afet yönetiminde yenilikçi teknolojik yatırımlarını artırması sayesinde, ileride yaşanacak afetlerin etkilerini azaltacağı kaçınılmaz bir gerçektir.
Sonuç olarak; Yapay zeka, afetlerde daha etkili, hızlı ve verimli müdahale ve kurtarma süreçlerinin kapılarını aralayan güçlü bir araçtır. Teknolojinin bu gücünü en iyi şekilde kullanmak, afetlere karşı hazırlıklı olmanın ve etkili bir kriz yönetiminin anahtarıdır. Katma değeri yüksek, afetsiz bir gün diliyorum.
KAYNAK
- Su Politikaları Derneği, Yapay Zekâ ve Su Yönetimi, Rapor No: 30, Ankara, 2020.
- L. Memiş, C. Babaoğlu, “Acil Durum ve Afet Yönetiminde Süreç Yaklaşımı ve Teknoloji”,
13(4) 776-791, 2020.
