Enkaz Altı Yaşam;
Deprem ya da benzeri afetlerde, içinde bulunduğunuz bina yıkılsa ve siz enkaz altında kalsanız ne yapardınız?
Bu soruyu çeşitli sohbet ve eğitimlerde birçok kişiye sorduğumda; ödüm kopardı, paniklerdim, şaşırır kalırdım gibi benzer cevaplar aldım.
2011 Van Depremi ilk saatleri
Tabi burada en önemli soru; ‘Ne yaptınız da enkaz altında sağ kalmayı başardınız?’ olmalı.
Öyleyse öncelikle deprem gibi afetler esnasında yıkılabilecek bina enkazında sağ kalabilmek için afet anında Çök Kapan Tutun (Depreme dayanıklı binalarda) veya Cenin Pozisyonunda kalıp (Depreme dayanıksız binalarda) sağlam bir eşyanın yanında deprem bitinceye kadar korunarak, enkazın altında sağ kalabileceğinizi tekrar hatırlatmış olalım.
Yukardaki taktiklerle enkazda, afet esnasında korunarak sağ kaldığınızda, kendinizi toz içinde ve anlamsız/enteresan sesler eşliğinde; korkmuş, şiddetli kalp atışları ve titrer halde bulursunuz.
Bu durumu çabucak atlatmak için vücudumuzu ellerimizle kontrol ederek herhangi bir uzvumuzun sıkışıp sıkışmadığını, kırık çıkık bir yerimiz olup olmadığı ve bir kanamamızın olabilme ihtimaline karşı kontrol etmeniz (Kendine ilkyardım) yararlı olacaktır. Hatta varsa çevrenizde aile bireyi veya diğer kişilere de seslenerek kendinizi ve onları da sakinleştirmek gerektiğini unutmayınız.
Peki, Enkaz Altında Kaldığınızda Ne Yaparsınız?
Eğer mahsur kaldığınız yerden çıkabiliyorsanız, tuttuğunuz ve bastığınız yere dikkat ederek enkazdan çıkınız. Şayet çıkamıyorsanız bulunduğunuz yeri güvenli duruma getirmeye çalışınız.
Göreceli olarak; enkazda belki karanlıkta kalabilir, bir yerimiz sıkışmış veya yaralanmış olabilirsiniz. Her ne durum da olursanız olun, artçı şoklara veya yeni yıkımlara karşı ortamdan elinize geçirdiğiniz (Enkaz parçaları, ev alet/edevat/eşya vb.) malzemelerle bulunduğunuz yeri destekleyin. Bu şekilde ikincil göçmeleri önleyebilirsiniz.
Öncelikle sizi enkaz altından komşularınız kurtarmak için gelecek. Seslenerek yerinizi tespit edip kurtarmak isteyecekler (Bunun için şimdiden komşularınızla iyi geçinin. Onlar size, siz de onlara lazımsınız. Bunu unutmayın.).
İşte bu durumda tüm gücünüzle sesinizi bu ilk müdahalecilere duyurmaya çalışın.
Şayet sizi duymuyor veya varlığınızdan haberdar değillerse; moralinizi bozmayın ve sakinliğinizi muhafaza edin.
Sizi Kim Kurtaracak?
İlk müdahaleci Vatandaş, MAG (Mahalli Afet Gönüllüleri) ve TAG (Toplum Afet Gönüllüleri) ekipleri sesli aramalar yaparak sizi duymuyorlarsa, yine de umutsuzluğa kapılmadan gücünüzü muhafaza edin. Bulunduğunuz yerde varsa yiyecek içecek bir şeyler yiyip içiniz. Şayet bir şey yiyip içemiyorsanız çokta tedirgin olmayın, çünkü ağır bir yaralanmanız (Kan kaybı) çeşitli sendromlar yok ise günlerce enkaz altında sağ kalabilirsiniz.
Örneğin;
- 1992 Erzincan Depremi’nde kurtarma ekipleri (Ankara AFAD Arama ve Kurtarma Birliği) bir hastane enkazından bir kişiyi 9 gün sonra hafif yaralı olarak kurtardılar.
- 2011 yılında Şili’de meydana gelen depremde bir market enkazı altında mahsur kalan kazazede, kaldığı yerde cola/meşrubat içerek tam 25 gün sonra sağ kurtarıldı. Yani enkazda kaldığınızda yiyip içecek bir şey varsa yiyin için aksi halde diğer hiçbir şey içmeyiniz.
Her an ölüm korkusunu düşünmek aksiyetenizi yükseltir ve sıhhatinizde olumsuz bir duruma sebep olabilir. Onun için ‘Bir şey yiyip içemiyorsunuz’ diye çok ta tedirgin olmayın. Enkaz altında 5-6 gün sonra herhangi bir şey yiyip içmeden kalan kazazedeler, gayet sağlıklı olarak kurtardığımızı biliyorum.
Enkaz altında kaldığınızda birkaç saat veya birkaç gün sonra sizi arayıp bulup kurtarmak için mutlaka daha donanımlı Arama Kurtarma Ekipleri gelecektir. Bu ekipler enkaza geldiğinde size ve diğer kayıp kişilere ulaşmak için enkazda Sesli, Köpekli ve Cihazlı Arama yaparlar.
Sesli arama yaparken enkaz çevresinde sessizlik sağlayarak enkaz boşluklarından içeri bağırırlar: ‘Sesimi Duyan Var Mı? Biz Kurtarma Ekibiyiz’ ve sonra enkazdan gelebilecek sesleri duymak için 10-15 sn dinleme yaparlar.
İşte bu seslenme esnasında ‘Biz Kurtarma Ekibiyiz’ seslenmesini duyduğunuzda tüm gücünüzü toplayarak onlara cevaben sizde bağırın (Buradayım, kurtarın beni vb.).
Sesinizi bu ekiplere duyurun. Şayet bağıramıyorsanız elinizle (Yumrukla), ayağınızla, kafanızla veya elinize aldığınız bir enkaz parçasıyla bir yere vurarak/sürterek sesinizi duyurmaya gayret edin.
Kurtarma ekipleri sesinizi duyduğunda ve yerinizi tespit ettikten sonra artık sizi kurtarmak çok kolay olacaktır. Kolay olacak derken arama kurtarma operasyonun en önemli adımı olan aramayı bir kazazedeye ulaşarak devam etme tüm ekiplerde motivasyon patlamasına sebep olacaktır. Bundan dolayı enkaz altında kalan kişilerin Kurtarma ekibine ses vermesi hayati bir öneme sahiptir.
Enkazda sesli veya benzer arama yapılırken kazazedelerin uyuduğu veya tam olarak seslenmeleri duymadığı farz edilerek arama işlemleri belirli periyotlarda tekrarlanır.
Enkaz altında kalan kazazedeler kurtarma ekiplerinin seslerini duyup cevap veremiyorsa yine de fazla endişeye gerek yok. Çünkü Kurtarma ekipleri kalp atışlarını frekans olarak görebilen cihazlara sahiptir. Bu ve benzer cihazlar yardımıyla ses veremezseniz dahi sizi bulabilirler.
Aslında, bundan sonraki süreçte asıl olan enkazın altını konuşmak yerine, afet temelli zararların ortadan kaldırılarak yaşam alanlarımızın enkaza dönüşmesini önlemek için ne yapmak gerektiğini konuşmamız daha mantıklı olacaktır.
Afetsiz günler dilerim.
Editör: End. Müh. Dursun Yılmaz
Not: Yazılarımızın tümü veya bir kısmını kaynak göstermeden kullanmayınız.
