İzmir Körfezi’nde meydana gelen balık vefatları ve kirliliğin azaltılması konusunda çalışmalar sürüyor. Su altı hayatı için kritik ehemmiyete sahip olan fakat av baskısı ve kaçak avcılık nedeniyle popülasyonu her geçen gün azalan deniz patlıcanı, deniz tabanındaki kirliliğin azaltılması konusunda öne çıkıyor. Deniz patlıcanının deniz tabanındaki kirliliği oluşturan çok organik yükü azaltma yahut denetim altında tutma konusunda en tesirli canlı olduğunu belirten Ege Üniversitesi (EÜ) Su Ürünleri Fakültesi Yetiştiricilik Kısmı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mustafa Tolga Tolon, deniz patlıcanlarının deniz tabanında biriken çürümekte olan organik maddeyi beslenme alışkanlıklarıyla çok tesirli bir biçimde tükettiklerini tabir etti.
“BİR DENİZ PATLICANI YILDA 3,5 KİLO DENİZ TABANI MALZEMESİNİ TÜKETİYOR”
Ege ve Akdeniz bölgesinin ılıman deniz patlıcanı çeşitlerine mesken sahipliği yaptığını lisana getiren Doç. Dr. Tolon, “Hava soğuduğunda, deniz suyu sıcaklıkları düştüğünde deniz patlıcanlarının besin alımı azalıyor. Lakin marttan aralık ayına kadar beslenme ve davranış biçimleri ile deniz tabanını ağır halde hem karıştırma hem organik yükü tüketme hem de deniz tabanının kalkerleşmesini önlemek üzere sürece özelliğine sahip. Çeşitlere nazaran değişmekle birlikte Akdeniz tipleri olan kahverengi ve siyah deniz patlıcanlarının biri yılda yaklaşık 3,5 kilo deniz tabanı gerecini sindirim sistemlerinden geçiriyorlar. Çürümekte olan organik hususun yüzde 55’ini dönüştürebiliyorlar. Deniz patlıcanları çürüyerek deniz tabanında oksijenin tükenmesine ve başka canlılar için tehlikeli unsurlar oluşmasına neden olan organik çökeltinin neredeyse yarısından fazlasının tekrar tabiata ve öbür canlıların besinleri halinde kazandırıyor” dedi.
“ORGANİK KİRLİLİĞİN AZALTILMASINDA ÖNEMLİLER”
Deniz patlıcanının tabiata katkısının kıymetli olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Tolon, “Fakat tek başına bir kurtarıcı olarak kıymetlendirilmesi de hakikat değil. Ekolojik sistemde her bir canlının üzerine düşen vazifeleri var. Bu misyonları yerine getirmeleri için kişisel olarak katkılarının yanı sıra topluluk olarak katkıları çok daha değerli” diye konuştu.
Deniz patlıcanlarının bölgedeki popülasyonu arttıkça tabiata sağladıkları katkının da artacağını aktaran Doç. Dr. Tolon, “Deniz patlıcanları kirliliği tedbire yahut bertaraf etmede tek başına öne çıkamazlar. Lakin başka canlılarla birlikte ekosistemde yerlerini aldıklarında bilhassa deniz tabanındaki organik kirliliğin azaltılmasında kıymetli canlılar” dedi.
“KÖRFEZDE DENİZ PATLICANLARININ SAYILARI EPEY AZ”
İzmir Körfezi’nin, organik yükü birikiminin en üst noktaya geldiği bir bölge olduğunu tabir eden Doç. Dr. Tolon, “Bu bölgede daha evvel yaptığımız çalışmalarda daha evvel körfezde varlığı bilinen deniz patlıcanlarının günümüzde popülasyonların azaldığını, hayli az sayıda olduğunu gördük. Bunun yanı sıra tekrar körfeze yapay kafesler içerisinde bıraktığımız deniz patlıcanlarının bulundukları bölgelerde organik yükün bilhassa yüzde 30-35 civarında azaltılmasına takviye sağladığını gördük. İzmir Körfezi üzere organik besin yükünün çok derecede arttığı bölgelerde bu yüzde 30’luk kıymetler bile önemli manada bir etkiyi tabir ediyor” diye konuştu.
“DENİZ PATLICANLARI PLANKTON, BAKTERİ, MİKROPLARI TÜKETİYOR”
Deniz patlıcanlarının deniz tabanındaki plankton, bakteri ve mikropları tükettiğini aktaran Doç. Dr. Tolon, “Deniz tabanında bu tıp hususların azaltılması, deniz tabanının doğal bir formda temizlenmesine ve bu bölgedeki kirliliğin tabandan başlayarak yüzeye hakikat azalmasına yahut denetim altında tutulmasına neden oluyor. Deniz patlıcanı bunları tüketerek planktonların çok üremesini, tabandaki başka canlılar için çürümeden sonra oluşacak oksijenin azalması yahut tükenmesi üzere tehlikeleri de ortadan kaldırır. Sayıları ne kadar artarsa tabiata, ekolojik istikrara çok büyük faydaları olacaktır” dedi.
“DENİZ PATLICANLARININ KÖRFEZDE ZENGİNLEŞTİRİLMESİ GEREKİYOR”
İzmir Körfezi’nde deniz patlıcanı popülasyonunun artırılması ile denizin tabanında balçık ve çamur yapısının içerisindeki organik hususların faal bir formda azaltılabileceğini söyleyen Doç. Dr. Tolon, “Bu deniz tabanının güzelleşmesine katkı sağlar. Sayının arttırılması gerekli fakat körfezin her noktasında değil. Deniz patlıcanlarının yaşayabileceği uygun ortamın olduğu alanların tespit edilmesi lazım. Zira oksijenin büsbütün tükendiği yerlerde hayat kelam konusu olmayacaktır. Bu tespitten sonra deniz patlıcanlarının stoklarının körfez içerisinde zenginleştirilmesi ve korunmasıyla körfezin tabanından başlayarak daha âlâ bir istikrar kurulması, temizlenmesi ve organik kirliliğin denetim altında tutulabilmesi mümkün olacaktır” tabirlerini kullandı.
“KAÇAK AVCILIK DENETİM ALTINA TUTULMALI”
Ege Üniversitesi Su Ürünler Fakültesi Yetiştiricilik Kısmı’nda Avrupa’da ve dünyada birinci sefer ılıman deniz patlıcanı cinslerinin yumurtadan ticari boyutuna kadar yetiştirildiğini aktaran Doç. Dr. Tolon, “Kolay bir halde sayılarının arttırılarak stok zenginleştirilmesi, olmayan bölgelerde bu canlının kazandırılması üzere faaliyetleri de yerine getirebilecek altyapıya sahibiz. Yavru uzunluktan itibaren deniz patlıcanlarını bilhassa organik kirliliğin görülmeye başladığı bölgelere bırakılarak yarar sağlanabileceğini düşünüyorum” diye konuştu.
Deniz patlıcanı stoklarının sürdürülebilir bir halde korunması için kaçak avcılığın denetim altına tutulması gerektiğini söyleyen Doç. Dr. Tolon, “Ege Denizi’nde kontrol faaliyetleri arttı. Kaçak avcılığın bundan 5-10 sene öncesine nazaran epey azaldığını fakat hala devam ettiğini biliyoruz. Kaçak avcılık, avcılık yapılması yasak bölgelerde avlanma ve yasak devirlerde avlanmayı içeriyor. Bunların en risklisi yasak periyotta avlanmadır. Zira yasak devir, bilhassa tıbbın üremesinin gerçekleştiği devirlerdir. Yavru vermeden anaç tiplerinin toplanması, tabiatta sayılarının çok azalmasına neden olur. Bir deniz patlıcanı dişisinin 12 milyon yumurta verdiği göz önüne alınırsa yüz yahut bin dişinin ortamdan daha yumurtlamadan uzaklaştırılmasının sonuçlarının ne olabileceğini herkes varsayım edebilecektir” dedi.
