Binalarda Hasar Çeşitleri;
Depremden sonra güçlendirilmeyen veya güçlendirilemeyen, yerinde dönüşümden yararlanmayan veya hak sahipliğinden yararlanmak üzere yıkılmayan orta hasarlı binalar 7269 Sayılı kanunun 13. maddesinde öngörülen süre sonunda yıkılır. Aksi takdirde ani ve kontrolsüz yıkılma sonucu can ve mal kaybına sebep olabilir.
Uzmanlık alanı inşaat ve yapı mühendisliği olan Erciyes Üniversitesi (ERÜ) Rektörü Prof. Dr. Fatih Altun, depremde betonarmede oluşan çatlakların sonraki depremlerde açılmaya devam etmesinin yapıda yorulmanın göstergesi olduğunu söyledi (AA Haber).
Son depremlerde Ağır hasarlı binalar 7269 sayılı kanunu çerçevesinde bilirkişi raporları ile az hasara dönüştürülmüştür. Fakat orta hasarlı binalar için mahkeme yolu kapalı olduğu için az hasarlı olmasına rağmen orta hasarlı kararı mahkeme aracılığı ile değişmemektedir.
Şekil 1.2 Orta hasarlı yığma bina (O Gün Haber)
Not: Hasar tespit sürecinde binalara verilen değerlendirme raporları sonuçları, muhtarlıklar ve/veya kaymakamlıklarda 30 gün süre ile ilan edilmek üzere askıya çıkarılır.
Vatandaşın binasının hasar tespiti hiç yapılmayan, binasının hasar durumunun hatalı olduğunu düşünen ya da başka sebeplerle hasar tespitlerine itiraz eden vatandaşlarımızın 30 günlük süre içerisinde itiraz talepleri alınmaktadır. Bu süre sona erdikten sonra itirazlarla ilgili hasar tespitleri başlamaktadır.
Depremde yıkılan binaların arsaları bina sahiplerinin mülkiyetinde kalır. Bina sahipleri söz konusu binaların arsaları üzerinde istedikleri tasarrufta bulunabilirler. Yani mülkiyetinde bulunan arsaları satabilir veya istedikleri şekilde değerlendirebilirler.
Arsa tapulu bina yıkılırsa, arsa payının bağımsız bölümden ayrılması ancak binanın yıkılması ile olabilir. Fiili olarak bina yıkıldığında kat irtifakı ve kat mülkiyeti son bulup pay sahipleri arsa payları oranında paylı mülkiyete sahip olurlar.
Ağır Hasar
Deprem nedeniyle binanın taşıyıcı elemanlarındaki (Kolon, kiriş, tabla vb.) geniş ve yaygın kesme kırılmaların/ayrılmaların olduğu binalardır. Ağır hasarlı yapılar da onarım yapılamaz. Taşıma gücü kaybı, hasarı aldığı yani dayanım ve ekonomik açısından ağır hasarları olduğundan tamiri mümkün değildir.
Şekil 1.3 Ağır hasar almış kerpiç bina (NTV)
Emniyet tedbirleri alınmadan Ağır Hasarlı binalara girilmesi tehlikelidir. Vatandaş olarak bu tür tehlikeli binalara girebilmek için afetlerden önce Temel Afet ve Arama Kurtarma Eğitimi alınması zorunludur.
Not: Depremden önce binada oluşan hasar ve kusurlar afetten sonra hasar tespitine konu olamaz ve değerlendirilemez.
Not: Afetlerden önce binasını sigorta yapan vatandaşlar, afetlerin ardından hasar oranına göre DASK veya özel sigortadan yararlanabilir.
Şekil 1.3 Ağır hasar almış ve yıkılması gereken betonarme bina
Acil Yıkılacak Binalar:
Deprem vb. etkiler nedeniyle binanın taşıyıcı elamanlarının büyük oranda kalıcı yer değiştirerek kısmen veya tamamen yıkıldığı binalardır. Hiçbir şekilde kullanılması mümkün olmayan bu binaların içine girilmez ve eşyaların tahliyesi gerçekleştirilmez.
Şekil 1.4 Ağır hasar almış kiriş
Arama Kurtarma Yönünden Hasarlı Binalarda;
Genel çaplı afetlerde hafif ve orta hasar gören binalarda bir kurtarma faaliyeti yapılmaz. Çünkü kurtarma ekipleri olay yerine ulaşıncaya kadar mahsur kalanların bir çoğu kendi çabalarıyla kurtulurlar. Her halükarda mahsur kalan var ise komşuları, akrabaları ve vatandaşın müdahalesiyle kurtarılır.
Arama Kurtarmaya Ekiplerinin müdahalesine konu olacak bina hasar çeşitleri ise ağır hasar almış yani yarıdan çoğu yıkılmış veya enkaza dönüşen binalardır. Bu bina yıkıntı ve enkazında mahsur kalma çok olacağından, profesyonel müdahale yapılması gerekecektir. Afet bölgelerinde yapılan Arama Kurtarma faaliyetlerinin nerdeyse tamamı bu tür hasarlı binalarda olur.
Son Söz;
Depremden sonra hasarsız yapılar kullanılabilir, hafif hasarlı binalarda da gerekli tadilatlar yapılarak oturulmaya devam edilebilir. Orta hasarlı binalar kullanıma uygun değildir, boşaltılmalı ve güçlendirme yapıldıktan sonra oturulabilir. Ağır hasarlı binalar ise derhal boşaltılmalı ve kullanılmayacağı unutulmamalı.
Haftaya güncel afet ve kaza konuları ile devam edeceğim.
Sağlıcakla kalın.
Not: Tüm yazılarımız eğitim amaçlı olup tamamı veya bir kısmı sahiplik gösterilerek kullanılabilir.
