YANGIN-I

Yangın-I

Bu haftaki yazı dizimiz; ev, iş yeri veya sosyal tesislerde meydana gelen İnsan Kökenli Afetlerden olan Yangın üzerine olacak.

Biliyorum, okuyucularımız çoğunlukta Acil Durum Yönetici, Çalışanı veya Müdahaleci profilinden oluştuğunu. Fakat bizleri bu köşeden takip eden ve acil durum müdahale hizmetleriyle uzaktan yakından hiçbir ilgi ve bilgisi olmayan takipçilerimiz de var.

Yangın, meydana geldiği alanda maddi hasarlara neden olmasının yanında, ortamdaki tüm canlılara ve ekolojik denge üzerinde de büyük olumsuzluklara sebep olmaktadır.

Temel olarak siz okuyucularımızın yangın hakkında hiçbir bilgisi yokmuş gibi bilgiler vermek istiyorum.

Öyleyse, Yangın Nedir?

Yanıcı bir maddenin ısı ve oksijenle birleşmesi sonucu oluşan yanma reaksiyonlarının neden olduğu bir olaydır.

Kısaca; bir yangın olayının olabilmesi için Oksijen, Yanıcı Madde ve Isı’nın bir arada gelmesi lazım. Eğer bu üç temel unsurdan biri eksik olursa yangın (Yanma olayı) gerçekleşemez.

Peki, Temel Çözüm Nedir?

Burada hemen şunu da belirtelim ki, yangını söndürmek için bu üç unsurdan birini ayırmamız yeterli olacaktır. Yanıcı maddenin oksijenini kesersek, yangın söner (Köpükle, ıslak bezle, yangın söndürme tüpü (KKT) veya karbonmonoksitle). Ya da ısıyı düşürürsek yangın söner (Su ile). Hatta yanıcı maddenin ortamdan uzaklaştırılması ile de yangın söner (Yanan malzemeyi dağıtmak, yangının devamlılığını sağlayan gaz vanasını kapatmak vb.).

Meydana gelen yangınlara her zaman aynı malzeme ve yöntemlerle müdahale ederek söndüremeyiz. Yani; ortamın özelliği, yanan maddenin cinsine ve müdahalede oluşabilecek yeni reaksiyona sebep olmadan söndürme yapmamız gerekir.

Örneğin, yanan ocak üstündeki alevlenen kızgın yağın üstüne, yangını söndürmek için su dökersek yanan bu yağı büyük bir bomba gibi parlatmış ve önlenemez bir yangına da sebep olmuş oluruz. Bu müdahale biçimi çok tehlikeli olur ve kesinlikle bu şekilde müdahale hayatımızı kaybetmemize sebep olur.

Yangını Söndürmek İçin Yangının Çeşitlerini Bilmemiz Şart

Yangınlar; katı (A), sıvı (B), gaz (C), yanabilen metaller (D) ve yağ yangını (F) olarak 5 sınıfa ayrılır.

A Sınıfı Yangınlar;

Katı madde yangınlarıdır.

Bunlar; odun, kömür, araba, ev eşyası, kuru ot vb.  gibi maddelerdir.

A Sınıfı yangınlar; Soğutarak (Su vb.) yanıcı madde dağıtılarak ve havayı (Oksijeni) keserek yani üstü kapatılarak (Boğarak-karbondioksit, köpük ve kuru kimyevi toz ile) söndürülebilir.

B Sınıfı Yangınlar;

Yanabilen sıvılar bu sınıfa girer.

Benzin, mazot, gaz yağı ve yağ gibi yanabilen sıvılardır.

B Sınıfı Yangınlar; Boğma yöntemi (Karbondioksit, köpük veya kuru kimyevi toz) ile söndürülebilir.

C Sınıfı Yangınlar;

Hidrojen

Doğalgaz

Metan

Etan

Propan

Bütan

Asetilen

Likit petrol gazı (LPG) gibi yanabilen çeşitli gazların yanması ile oluşan yangınlardır.

C Sınıfı Yangınlar; Kuru kimyevi toz, halon 1301 ve halon 1211 kullanarak söndürülebilir. Elektrikli makine ve hassas cihazların yangınları da bu sınıfa dahil edilir.

Elektrik donanımlarının yanmasıyla oluşan yangınlar ayrı bir sınıf içinde değerlendirilmeyip C sınıfı yangınlar başlığı altında incelenebilir. Elektrik akımı kesilerek müdahale edilmeli ve karbondioksit gazı kullanılarak bu tür yangınlar söndürülebilir.

Not: Normal kuru kimyevi toz söndürücüleri ABC extinguisher olarak da anılır ve A, B ve C tipi yangınlara müdahalede etkilidirler. Yangını boğma etkisiyle söndürür.

D Sınıfı Yangınlar;

Yanabilen metallerin ve alaşımların (Magnezyum, Lityum, Sodyum, Seryum gibi) yanmasıyla meydana gelen yangınlardır.

D Sınıfı Yangınlar; Etkili söndürücüsü olan trimotoksinboroksin ile, bulunmadığı takdirde ise kum da aynı işlemi görür. Özel kuru kimyevi tozlar (Kuru toza, her metal ve alaşıma karşı ayrı ayrı geliştirilmiş kimyasallar katılır.) bu yangınları söndürmede kullanılırlar.

F Sınıfı Yangınlar;

Hayvansal ve Bitkisel içerikli yemeklik yağ yangınlarıdır. EN 3-7:2004+A1 standardında tanımlanmış olup yangın sınıfları içerisinde söndürülmesi En Zor Sınıftır.

A, B, C, D tip yangınlarda yanıcı maddenin yüzey sıcaklığının yüksek olması bir yangın nedenidir. Ancak F Tipi yangınlarda yakıtın (Pişirme yağları) tamamının sıcak olması yangının “Asıl nedenidir“.

Uluslararası standartlarda yemeklik yağın tutuşma sıcaklığı 360 derece (+/- 10 derece) olarak verilmektedir. Dolayısı ile bilinen söndürme maddeleri ile F tipi yangınları söndürmek neredeyse imkânsızdır. Bu tip yangınları söndürmenin en etkili yolu soğukkanlı olarak önce gaz vanasının kapatılarak yanan yağ tenceresinin kapağının kapatılarak oksijenin kesilmesi veya ıslatılmış bir kumaş/yolluk/battaniye vb. yanan tencerenin üstünün örtülerek yine oksijenin kesilmesi yöntemine gidilir.

Ticari olarak yağ yangınlarının söndürülmesi; potasyum karbonat (K2CO3) asetat içerikli kimyasal sıvılardır. Sabunlaşma tekniği denmekte olan bir yöntemle sıcaklığı 360 derece olan yağı soğutmakta, sabunlaşarak yağın kimyasal özelliğini bozmakta ve söndürme gerçekleşmektedir.

Haftaya ‘Yangın-II’ konusuyla devam edeceğim. Takipte kalın lütfen.

Not: Yazılarımızın tümü eğitim amaçlı olup, tamamı veya bir kısmı sahiplik belirtilerek yayınlayabilirsiniz.