Afetlerde yapay zeka kullanımı ile ilgili yazı dizimizin üçüncüsüyle siz değerli okurlarımın karşısındayım. Kaldığımız yerden devam edelim…
Yapay Zekanın Faydaları Nelerdir?
- İnsan ne kadar dikkatli olursa olsun hata yapabilme özelliğine sahiptir. Ancak yapay zeka, insan hatalarını azaltarak yüksek düzeyde doğruluk ve kesinlik sağlıyor. Almış olduğu kararların arkasında geçmiş veriler ve belirli algoritmalar olduğu için hata riski neredeyse ortadan kalkmaktadır.
- Bomba imhası gibi yüksek riskli görevlerin yapay zeka tarafından gerçekleştirilmesi yolunda çalışmalar yürütülmektedir.
- Farklı görevlerin sürekli, kesintisiz ve güvenli bir şekilde yapılması sağlanmaktadır.
- Yapay zeka tabanlı dijital asistanlar sayesinde şirketler müşterilerine hızlı ve etkili bir şekilde hizmet verebilmektedir.
- Yapay zekada, duygusal etkilenme olmadığından tarafsız ve pratik kararlar almayı sağlıyor. Bilinçsiz önyargı kavramını da ortadan kaldırmaktadır.
Yapay Zeka Günlük Hayatta Hangi Alanlarda Kullanılır?
- Yapay zeka destekli navigasyon uygulamaları sayesinde en uygun trafik rotaları belirlenmektedir.
- Yüz tanıma ve algılama teknolojisi sayesinde fotoğraf filtreleri ve güvenlik sistemlerinde kullanılmaktadır.
- Yazım hatalarının tespiti, dilbilgisi düzeltmeleri ve metin analizinde kullanılmaktadır.
- Analiz ettiği çevrimiçi etkinlikler sayesinde ilgi alanlarına göre uygun öneriler sunmaktadır.
- Sohbet robotları şirketlerin müşteri hizmetlerinde verimli bir şekilde destek sağlamaktadır.
- Günlük hayatı kolaylaştırma adına dijital asistanlar sesli komutlarla çeşitli görevleri yerine getirmektedir.
- Özellikle sosyal medyada kullanıcı eğilimlerini takip edip uygun öneriler sunmak suretiyle kullanıcı deneyiminin kişiselleşmesini sağlıyor.
- Hızlı işlemler ve güvenlik için online ödemeleri yönetirken kullanıcı alışkanlıklarını da analiz edebiliyor.
Yapay Zekanın Zorlukları Nelerdir?
Yapay zeka ne kadar hayatımızı kolaylaştırıp faydaları olsa da tabi ki her teknoloji gibi kendine has risk ve zorlukları bulunuyor. Yapay zeka teknolojisinin dezavantajları bu şekilde sıralanabilir.
- Yatırım maliyeti çok yüksektir.
- Köklü bir teknik uzmanlık gerektiriyor.
- Gelişim için gerekli uzman iş gücünü bulmak her zaman mümkün olmuyor.
- Günümüz imkanlarıyla bir görevden diğerine genelleme yapma yeteneği sınırlı oluyor.
- İnsan işlerini otomatize ederek işsizlik oranını artırma potansiyeli taşıyor.
AFET VE ACİL DURUMLARDA YAPAY ZEKA KULLANIMI
Afet “Toplumun tamamı veya belli kesimleri için fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplar doğuran, normal hayatı ve insan faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan, etkilenen toplumun baş etme kapasitesinin yeterli olmadığı doğa, teknoloji veya insan kaynaklı olay. Afet bir olayın kendisi değil, doğurduğu sonuçtur.” şeklinde tanımlanmıştır (Afet Terimleri Sözlüğü,AFAD, 2022).
Afet yönetimi/yönetişimi kavramı ise afetin dört evresinin birlikte planlanmasıdır. Bu dört evre şunlardır.
-Hazırlık,
-Zarar Azaltma,
-Müdahale,
-İyileştirme.
Bu çalışmadaki hedefimiz olan “afetlerde arama kurtarma operasyonlarında görüntü işleme destekli yapay zekanın kullanımı” olduğu için sadece bu konuya odaklanacağız.
Yukarıda tanımını verdiğimiz afetin neden olduğu arama – kurtarma operasyonları, hızlılık ve hassasiyet gerektiren konulardır. Bu alanda yapay zeka kullanımı genel olarak görüntü işleme desteğiyle devreye girmektedir.
Kameralar ve dronlar gibi cihazlardan alınan görüntüler analiz edilerek enkaz altındaki yaşamlara müdahale edilebilir. Ayrıca ısı haritaları ve hareket algılama gibi teknolojiler, kayıp kişilerin yerini belirlemekte kullanılmaktadır. Kaldı ki sosyal medya ve iletişim verilerinin analizi neticesinde, acil yardım çağrıları hızla yönlendirebilir. Yapay zekanın bu tür alanlarda kullanımı hayat kurtarma konusunda büyük bir potansiyeli barındırmaktadır.
Bu durumun en yakın örneği Kahramanmaraş merkezli depremlerden sonraki arama kurtarma faaliyetlerinde sergilenmiştir. Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) bünyesinde faaliyet gösteren Türk savunma sanayii firmalarından Savunma Teknolojileri Mühendislik ve Ticaret (STM) A.Ş ‘nin enkazda arama- kurtarma çalışmalarına yapay zeka destekli bilgisayarlı görü teknolojisiyle, deprem felaketinde enkaz altında kalan kişi sayısı tespit edilerek, arama kurtarma ekiplerinin doğru şekilde yönlendirilmesinin sağlandığı STM Teknolojiden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Enis Müçteba Memiş tarafından açıklanmıştır.
Ayrıca, Uydu ve İHA’larla alınan deprem öncesi ve sonrası görüntüler, yapay zeka destekli bilgisayarlı görü algoritmaları geliştirilerek karşılaştırmış olup binaların hasar seviyeleri tespit edilmiştir.
İçişleri Bakanlığı’ nın Mekansal Adres Kayıt Sistemi’nde (MAKS) yer alan binalarda yaşayanlara ilişkin yapay zeka çalışmaları sonucunda elde edilen bilgiler ile MAKS’ta yer alan bilgiler eşlenerek binaların ve kişilerin durumları için yoğunluk haritaları oluşturularak enkazlara ekipler yönlendirilmiştir.
Genel Müdür Yardımcısı Enis Müçteba Memiş, yapılan çalışmaya ilişkin, uydulardan, İHA’lardan gelen fotoğraflar ile İçişleri Bakanlığı’nın MAKS isimli paftalar üzerinden oluşan sistemini canlı görüntülerle binaların dijital ikizini yaparak giydirdiklerini ifade etti.
Bu işlemin ardından hangi binaların yıkıldığına, hangi binada kaç afetzede olabileceğine dair arama kurtarma ekiplerine yönlendirme yaptıklarını, şu anda yeni afetlere hazırlık açısından Türkiye’nin kullanabileceği yapay zeka yazılımını geliştirmiş olduklarını söyledi. (Resim-1)
Resim-1 – Kaynak: 09.04.2023 – O. Sarı- E. Yüzügüldü/ ANKARA, (DHA)
Bir sonraki yazımızda kaldığımız yerden devam etmek dileğiyle…
