Dünya genelinde siyasi, ekonomik ve toplumsal gelişmeler süratle değişiyor.
Uluslararası basının öne çıkan başlıkları, ülkelerin iç dinamiklerinden global krizlere kadar geniş bir tabloyu gözler önüne sermeye devam ediyor.
İran’dan İngiltere’ye, Almanya’dan Akdeniz’e..
Dünyada bugün en çok konuşulan haber başlıklarını okuyucularımız için derledik.
İRAN’DA REJİMDEN YENİ MİLLİYETÇİLİK HAMLESİ
ABD merkezli New York Times gazetesi, İsrail ve ABD ataklarının akabinde tekrar toparlanma sürecine giren İran’daki son toplumsal dönüşümleri mercek altına aldı.
Gazeteye nazaran, İsrail’in nükleer tesisleri gaye alan hava taarruzları ve ABD’nin hudutlu müdahalesi sonrasında rejim, halkta oluşan öfkeyi avantaja çevirmek için yeni bir propaganda stratejisi geliştirdi. Bu stratejinin merkezinde ise dinî kimlik ile seküler milliyetçiliğin sentezi yer alıyor.
İran’ın İsrail’le yaşadığı 12 günlük savaşta ağır kayıplar verildi. Hem sivil halk hem de ordu büyük ziyan gördü, nükleer tesisler önemli biçimde tahrip edildi. Lakin rejim, oluşan bu travmayı toplumsal birlikteliğe dönüştürme gayretinde.
Artık yalnızca İmam Hüseyin ağıtları değil, “Ey İran” üzere Pahlavi devrine ilişkin milliyetçi marşlar da dini merasimlerde yankılanıyor. Ayetullah Ali Hamaney’in şahsen yönlendirmesiyle, aşura merasimlerinde ulusal müzikler dini motiflerle harmanlanıyor. Dini müzisyenlerin “Karbela’nın İran’ı” ve “Aşura’nın İran’ı” tabirleriyle ulusal hisleri ön plana çıkarması dikkat çekiyor.
“DİNİ TELAFFUZLARIN HALKI TEK BAŞINA MOBİLİZE ETMEYE YETMEDİĞİNİ FARK ETTİLER”
Gazete, bu yeni yaklaşımı “İran milliyetçiliğinin mühendisliği” olarak niteliyor. İran’ın antik tarihi de bu yeni anlatıya entegre ediliyor. Başşehir Tahran’da mitolojik kahraman Arash’ın görselleriyle süslenmiş billboardlar, halkın dikkatini çekerken; Şiraz’da, Pers hükümdarı Şapur’un önünde diz çöken İsrail Başbakanı Netanyahu’yu tasvir eden görseller toplumsal hafızaya yeni bir bildiri kazandırmayı hedefliyor.
Tahran Üniversitesi’nden hukuk profesörü Mohsen Borhani, bu dönüşümü şöyle yorumluyor:
“İslam Cumhuriyeti’nin devrimci liderliği artık dini telaffuzun halkı tek başına mobilize etmeye yetmediğini fark etti. Yeni jenerasyonu etkilemek için milliyetçi anlatılara yönelmek zorundalar.”
Ancak rejimin bu eforları halkın tüm bölümlerinde karşılık bulmuyor. Birtakım kesitler bu hamleyi “otantik olmayan bir milliyetçilik” olarak tanımlarken, bilhassa genç nüfusun bu çeşit telaffuzlara uzaklıklı olduğu aktarılıyor. “Milliyetçilik sokaktan gelir, devletin kürsüsünden değil,” diyen bir üniversite öğrencisinin görüşüne de yer veriliyor.
İranlı sanatkarlar da bu yeni söyleme reaksiyon gösteriyor. Sürgünde hayatını kaybeden “Ey İran” marşının kelam muharriri Turac Neğahban’ın ailesi, müziğin hükümet tarafından kullanılması karşısında, “Yıllarca susturduğunuz seslerimizi artık sahiplenmeye çalışıyorsunuz,” diyerek reaksiyonunu gösterdi.
Analizde dikkat çekilen bir öbür nokta ise bu süreksiz milliyetçi dalganın rejime ne kadar nefes aldıracağı. İran’da hala elektrik, su ve yakıt krizi sürüyor. Uzmanlara nazaran bu yapay birlik havası uzun periyodik olmazsa, halk tekrar hesap sormaya başlayabilir. Ekonomik ıslahatlar olmadan rejimin halk dayanağını kalıcı hale getirmesi ise güç görünüyor.
İNGİLTERE’NİN GÜNDEMİ GÖÇMENLER: SORUMLULUĞU GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE YIKIYORLAR
İngiltere kamuoyu, bugünlerde tek bir gündeme kilitlenmiş durumda: Manş Denizi üzerinden küçük teknelerle ülkeye ulaşan göçmenler…
İngiltere, insan kaçakçılığıyla gayret gerekçesiyle onlarca kişi ve kuruluşa yaptırım uygulayacağını açıkladı.
Ancak açıklama, ülkede göçmen zıddı protestoları ve kamuoyunda derin bir tartışmayı tetikledi.
İngiltere kamuoyu, bugünlerde tek bir gündeme kilitlenmiş durumda: Manş Denizi üzerinden küçük teknelerle ülkeye ulaşan göçmenler…
BBC’ye nazaran, İngiltere hükümeti, bu geçişleri organize eden insan kaçakçılığı şebekelerine karşı “dünyada bir ilk” olduğunu sav ettiği bir yaptırım paketini devreye alacağını duyurdu. Fakat bu adım, bilhassa göçmenler konusunda zati yükselen tansiyonu daha da artırdı.
STARMER’IN GÖÇMENLER KONUSUNDAKİ ADIMLARI DESTEKLENMİYOR
Başbakan Keir Starmer’ın “çeteleri yerle bir edeceğiz” vaadinin kesimi olan bu plan kapsamında, insan kaçakçılığıyla temaslı olduğu öne sürülen şahıslar ve şirketlerin isimleri kamuoyuna açıklanacak. Yaptırım listesine girenlerin banka hesapları dondurulacak, İngiltere’ye girişleri yasaklanacak ve ülkedeki finansal sistemle temasları kesilecek.
Ancak İngiliz basını ve akademi dünyasında, bu adımın yalnızca sembolik olduğu ve göçmen krizine gerçek bir tahlil üretmeyeceği görüşü tartı kazanıyor.
Göç Müşavere Komitesi Lider Yardımcısı Dr. Madeleine Sumption, BBC’ye verdiği demeçte, “Bu kadar büyük bir sistemi bireyleri maksat alarak değiştirmek mümkün değil” diyerek hükümetin yaklaşımını eleştirdi.
FATURAYI GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE KESMEYE ÇALIŞIYOR
Ayrıca İngiltere’nin bu atılımı, sorunun kaynağındaki Batılı siyasetleri sorgulamak yerine, faturayı tekrar gelişmekte olan ülkelere ve onların mağdur halklarına kesme gayreti olarak görülüyor. Bilhassa Suriye, Afganistan ve Afrika ülkelerindeki savaş ve istikrarsızlıkların Batı kaynaklı olduğuna dikkat çeken yorumcular, Avrupa’nın bu insanlara sırt çevirmesini ahlaki bir çöküş olarak kıymetlendiriyor.
İngiltere, bu yılın başında Fransa ile yaptığı mutabakatla da reaksiyon çekmişti. Muahedeye nazaran, İngiltere yasa dışı yollarla gelen bir göçmeni Fransa’ya iade edebilecek, karşılığında bir yasal sığınmacıyı kabul edecek. İnsan hakları kuruluşları, bu sistemi “insan ticaretine benzeyen bir takas sistemi” olarak yorumluyor.
TÜRKİYE’DEN FARK YARATAN İNSANİ DURUŞ
Tüm bu gelişmeler, Türkiye’nin mülteci krizine yaklaşımıyla Batılı ülkeler ortasında nasıl ayrıştığını bir defa daha ortaya koydu.
Milyonlarca savaş mağduruna kapılarını açan, Gazze ve Suriye halkını yalnız bırakmayan Türkiye, göç problemini güvenlik değil, insanlık sıkıntısı olarak görmeye devam ediyor.
FRANSA’DA ZEHİR MADDESİNE REAKSİYONLAR ÇIĞ ÜZERE BÜYÜYOR
Fransa’da etraf ve sıhhat açısından büyük tartışmalara neden olan “Duplomb Yasası”, kamuoyunda büyük reaksiyonla karşılandı.
Tarımda, arılar için ölümcül olduğu bilinen ve insan sıhhatine tesirleri konusunda önemli kuşkular barındıran acétamipride isimli zehirli pestisitin yine kullanımını öngören yasa nedeniyle halk ayaklandı.
Le Monde tarafından yayımlanan habere nazaran, yasaya karşı toplumsal reaksiyon büyük boyutlara ulaştı. Sırf on gün evvel yürürlüğe giren yasanın iptali için başlatılan imza kampanyası 1,5 milyonun üzerinde destekçi topladı. Bu sayı, Fransa’da bir yasanın meclis genel heyetinde tartışılması için gereken 500 bin imza eşiğinin üç katından fazla.
“HALKI SOLCULAR KIŞKIRTIYOR”
Tepkilerin büyümesi üzerine Tarım Bakanı Annie Genevard ve Meclis Lideri Yaël Braun-Pivet, hükümetin yeni bir parlamento oturumuna “tamamen açık olduğunu” açıkladı.
Yasanın mimarı sağcı Senatör Laurent Duplomb, “sol ve çevreci kesitlerin halkı kışkırttığını” öne sürerek süreci “manipülasyon” olarak niteledi. Lakin milyonlarca Fransız vatandaşı, bilhassa tarım ilaçlarının tabiata ve insan sıhhatine tesirlerine dair şeffaflık talebinde ısrarcı.
Sol muhalefet ise yasanın iptali için yasal teşebbüs başlatacağını duyurdu. Ekolojist vekil Sandrine Rousseau, “Yasanın büsbütün kaldırılması için her küme kendi yasa teklifini meclise taşıyacak” dedi.
İSPANYA’DA YOLSUZLUK SKANDALLARI KRİZİ DERİNLEŞİYOR
İspanya, son aylarda üst üste patlayan yolsuzluk skandallarıyla çalkalanıyor.
Hükümet Partisi PSOE içinde eski bakanlar ve üst seviye yöneticiler hakkındaki soruşturmalar, Başbakan Pedro Sánchez’in idaresini ağır şekilde zorluyor.
Muhalefet partisi Halk Partisi (PP) ise bu yolsuzluk dalgasını iktidarın çöküşünün en büyük ispatı olarak gösteriyor.
Cadena SER (Sociedad Española de Radiodifusión) gazetesinde yer alan habere nazaran, Muhalefet Halk Partisi’nin (PP) Genel Lider Yardımcısı Carmen Fúnez, Başbakan Pedro Sánchez ve hükümetini “demokrasinin en yozlaşmış yönetimi” olarak tanımlayarak, iktidarın derhal hesap vermesi gerektiğini vurguladı. Fúnez, aynı zamanda PP lideri Alberto Núñez Feijóo’nun yolsuzluk davalarıyla hiçbir ilgisi olmadığını, Feijóo’nun paka çıkmasını sağlayan şartların güçlü olduğunu savundu.
MUHALEFET PARTİSİ YOLSUZLUKLA İLGİLERİ OLMADIĞINI SAVUNUYOR
Fúnez, Feijóo’nun, hakkında soruşturma yürütülen ve eski Maliye Bakanı Cristóbal Montoro dönemindeki skandallarla kontağı olmadığını bilhassa belirtti.
Montoro’nun bakanlık yaptığı periyotta ortaya çıkan yolsuzluk tezleri araştırılırken, Feijóo o devirde yalnızca Galicya Özerk Yönetimi Başkanı olarak görev yapıyordu ve bu nedenle “herhangi bir siyasi sorumluluğu bulunmuyor” dedi. Ayrıyeten, Fúnez, Montoro ve etrafındaki şahısların PP üyesi olmadığını, münasebetiyle partinin bu yolsuzluklardan bağımsız olduğunu da savundu.
Fúnez, “Pedro Sánchez, partisinin ve hükümetinin içine sızan bu yozlaşmaya karşı hiçbir önlem almadı, bilakis bu şahısları şahsen seçip yanına aldı” diyerek, iktidarı sert biçimde eleştirdi.
İSPANYA BAŞBAKANI’NA YOLSUZLUK SUÇLAMASI
Fúnez, hükümetin şeffaflık ve adalet hususlarında tam bir başarısızlık içinde olduğunu, “Sánchez’in yakın etrafında bile pak kimse yok, ailesi, bakanları ve kamu vazifelileri yolsuzlukla anılıyor. Bu tablo, İspanya demokrasisi için büyük bir utançtır” diye ekledi. Ayrıyeten, mevcut yolsuzluk evraklarının sayısının bütçelerden ve yasa tekliflerinden fazla olduğunu vurguladı.
Halk Partisi, sosyalistlerin önerdiği “demokratik yenilenme planı”na dayanak verip vermeyeceğini açıklamaktan kaçındı. Lakin, Fúnez, PP’nin iktidara gelmesi halinde birinci 100 gün içinde kendi kapsamlı “demokratik ve kurumsal yine yapılanma” planını uygulayacağını duyurdu. Bu planda, “İspanyollar ortasındaki eşitliği zedeleyen maddelerin kaldırılması, tek bir toplumsal güvenlik kasasının garanti altına alınması ve vergi dairesinin reforme edilerek kamu hizmetlerine adil erişimin sağlanması” gibi radikal adımlar yer alacak.
Muhalefetin bu sert çıkışı, yolsuzluk belgelerinin giderek büyümesiyle güç kazanıyor. PSOE hükümeti, skandalların siyasi geleceğini tehdit ediyor. Skandalların kaynağı olarak gösterilen eski Maliye Bakanı Montoro dönemi, ayrıca sosyalist parti içindeki yüksek profilli isimlerin soruşturmaya dahil olması, siyasi krizi derinleştiriyor.
