Arap Baharı’nın birinci sloganları Şam sokaklarında yankılandığında takvim yaprakları 2011’i gösteriyordu.
‘Ekmek, özgürlük, onur’ talebiyle başlayan şovlar kısa müddette bölgenin en yıkıcı savaşına dönüştü.
Şehirler cephe sınırlarına bölündü, mahalleler haritadan silindi.
MİLYONLAR MESKENLERİNİ TERK ETTİ
Yüz binlerce insan hayatını kaybetti, milyonlar konutlarını terk etti.
Bir vakitler kültür ve üretim merkezleriyle anılan Halep, Humus ve Dera uzun yıllar boyunca sessiz, karanlık ve yıkılmış kaldı.
ESAD REJİMİ DEVRİLDİ
On iki yıldan fazla süren savaşın akabinde, 2024 sonunda Esad rejiminin devrilmesiyle yeni bir periyot başladı.
Suriye bugün hala bir geçiş süreci yaşıyor lakin yıkımın yerini sessiz bir yine doğuş almış durumda.
KARANLIKTAN ŞANTİYEYE: YİNE BAŞLAYAN HAYATIN GÜRÜLTÜSÜ
Yıllar boyunca geceleri sessizdi Suriye. Karanlık, yalnızca elektriğin eksikliğinden değil, geleceğe duyulan umudun yokluğundandı.
Şimdi o sessizlik yerini beton mikserlerinin uğultusuna, vinçlerin dönme sesine, tekrar kurulan hayatın telaşına bırakmış durumda.
Savaş öncesinde 9,5 GW olan ülkenin güç kapasitesi, savaşta üçte teğe düşmüştü. Bugün bu sayı yine 6 GW sonuna yaklaşıyor.
TÜRKİYE, SURİYE’Yİ AYDINLATTI
Türkiye’den gelen elektrik akışı, Körfez yatırımlarıyla birleşince kentler tekrar aydınlanmaya başladı.
Halep ve Hama etrafında kurulan iki doğalgaz santrali üretime geçti.
Lazkiye’de birinci güneş santrali devreye alındı. Karanlığın yerini ışık, sessizliğin yerini inşaat gürültüsü aldı.
ALTYAPI TEKRAR AYAĞA KALKIYOR
Yollar, su şebekeleri, okullar, hastaneler tekrar ayağa kalkıyor. Bir vakitler çatışmanın sembolü olan Halep’te artık çocuk sesleri yine duyuluyor. Savaşın kalbinde artık ömrün ritmi var.
Dünya Bankası bilgilerine nazaran, Suriye’nin tekrar inşa maliyeti 216 milyar doları buluyor.
Geçici dönemin Devlet Başkanı Ahmet el-Şara ve hükümeti, bu devasa yükü paylaşmak için milletlerarası sermayeyi masaya davet ediyor.
Yeni yatırım kanunları, yabancı sermayeye vergi muafiyetleri ve ortak teşebbüs teşvikleri getiriyor. Yaklaşık 20 milyar dolar meblağında proje planı yürürlükte.
SANDIK VE SUKUNET: OY VERME HEYECANI YAŞANDI
13 yıl süren iç savaşın akabinde Suriye halkı birinci kere özgür bir seçim atmosferi yaşadı.
Geçtiğimiz günlerde yapılan Halk Meclisi seçimleri, ülkede on 13 yılın akabinde sandıkların yine kurulduğu birinci oylama oldu.
Seçimler, savaşın ağır mirasına karşın şaşırtan bir sükunet içinde geçti.
Uluslararası gözlemciler, seçim sürecinin büyük oranda şeffaf yürütüldüğünü ve iştirak oranının yüksek olduğunu raporladı.
ULUSLARARASI ALANDA YENİ PERİYOT BAŞLADI
Yeni devrin en dikkat cazip atılımlarından biri ise, Ahmed el-Şara’nın diplomasi trafiği oldu.
Nisan 2025’te Riyad’da düzenlenen yatırım forumunda, Şara Veliaht Prens Muhammed bin Selman ve Donald Trump ile birebir karede yer aldı.
O fotoğraf, Suriye’nin bölgedeki yalnızlığının fiilen sona erdiğinin sembolüydü. Şam idaresi Körfez başkentlerine “yeni sayfa” bildirisi verdi.
Ardından diplomasi trafiği Avrupa’ya uzandı. Haziran 2025’teki Paris ve Brüksel ziyaretleri, Avrupa Birliği’nin Suriye’ye yönelik yaptırım siyasetinde önemli bir yumuşamayı beraberinde getirdi.
Brüksel’de yapılan görüşmeler sonrası, AB’nin güç, finans ve ulaştırma alanındaki yaptırımların değerli bir kısmını askıya aldığı açıklandı.
TÜRKİYE, KÖRFEZ VE ASYA: ŞAM’I YİNE İNŞA EDEN ÜÇ EKSEN
Körfez’in finansal dayanağı kadar, Türkiye’nin alandaki varlığı da Suriye’nin tekrar yapılanmasında belirleyici hale geldi. Ankara, hudut güvenliği ve insani yardımların ötesine geçerek, artık ekonomik toparlanmanın da ana aktörü pozisyonunda.
Türkiye, Halep ve Lazkiye’ye günlük 800 MW güç tedarik ediyor. Türk mühendislik firmaları, Halep–Şam otoyolu, Hama Barajı ve Humus Havalimanı projelerinde faal rol oynuyor.
AFAD ve TİKA ise süreksiz barınma alanlarını kalıcı konutlara dönüştüren projeler yürütüyor. Bu adımlar, hem ekonomik hem insani bir tekrar yakınlaşma manası taşıyor.
Öte yandan Riyad ve Abu Dabi merkezli fonlar, Şam ve Lazkiye’de güç, telekom ve turizm alanında milyar dolarlık projelere imza attı. BAE’nin Ras al-Khaimah Group’u, Lazkiye Limanı’nın modernizasyonu için yatırım mutabakatı yaptı. Suudi şirketleri, Şam Memleketler arası Havalimanı’nın yeni terminal projesine finansman sağladı.
Çin ve Güney Kore merkezli şirketler de altyapı ve sanayi tesislerinin yine inşasında yer alıyor. Suriye, uzun ortadan sonra birinci kere hem Doğu’dan hem Batı’dan sermaye çekiyor.
Yeni Şam idaresi bu süreci, ‘egemenliği devretmeden kalkınmak’ maksadıyla yönetiyor. Ahmed el-Şara’nın dış siyaset çizgisi ‘çok taraflı denge’ üzerine şurası. Hem Körfez hem Türkiye hem de Avrupa’yla bağlar geliştiriliyor.
KÜLLER ÜZERİNDE YENİ BİR UMUT
Suriye, on iki yıl süren savaşın akabinde temkinli lakin kararlı bir yine inşa sürecine girdi.
Ülkenin farklı kentlerinde başlayan projeler, savaşın karanlığında yitirilen yılların akabinde tekrar bir hayatın kurulduğunu gösteriyor.
Halkın sandıkla buluştuğu, kentlerin tekrar ışıkla tanıştığı bu yeni devirde devlet kurumları yavaş yavaş ayağa kalkıyor.
Şam’da hükümet binaları onarılıyor, Halep’te sanayi bölgeleri yine çalışmaya başladı, Lazkiye’de liman çizgisi ticarete açıldı.
TRT Haber’in paylaştığı bilgilere nazaran, yatırımların alana inmesiyle birlikte günlük ömrün ritmi değişiyor.
Uzun yıllar boyunca yıkım ve göçün sembolü olan caddelerde artık tekrar trafik var; dükkânlar, okullar, atölyeler tekrar açılıyor. Elektrik çizgileri çekiliyor, su şebekeleri onarılıyor, çocuklar yıllar sonra sınıflarına dönüyor. Bir ülke, sessiz ancak derin bir biçimde tekrar kuruluyor.
