ABD, Mısır ve Katar’dan yetkililerin iştirakiyle ABD’nin Florida eyaletinde bulunan Miami kentinde düzenlenen Gazze bahisli toplantı ve oradaki temaslarına ait basın mensuplarına değerlendirmelerde bulunan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Şarm el-Şeyh Barış Tepesi’nde varılan mutabakatla hayata geçirilen Gazze Barış Planı’nın üstünden oldukça vakit geçtiğini belirtti.
Fidan, “Şimdi birinci kademenin son rehinenin de teslim edilmesinden sonra artık tamamlanmış olmasından ötürü artık ikinci etaba geçmenin parametreleri konuşuluyor. Tahminen Şarm el-Şeyh’ten sonra dünkü toplantı en değerli toplantıydı. Dün gece geç saatlere kadar açıkçası çeşitli platformlarda, ortamlarda toplantılarımızı çeşitli hallerde devam ettirdik” diye konuştu.
Fidan, yapılan toplantının ‘umut verici’ olduğunu vurgulayarak, “Ama birinci basamaktaki meydana gelen meseleleri da ayrıntılı olarak tartışma imkanımız oldu. Bilhassa Türkiye olarak (İsrail’in) ateşkes ihlallerinin barış planını tehlikeye soktuğunu, ikinci kademeye geçmede büyük riskler oluşturduğunu da açıkça tabir ettik. Bilhassa İsrail tarafından devam eden ihlaller inanılmaz halde süreci daha güç hale getiriyor. Gördüğümüz o ki bütün taraflar bu bahiste mutabakat içerisinde ve bunun önüne geçilme yolu konusunda da çeşitli tartışmalarımız oldu” tabirlerini kullandı.
“ŞARM-EL PİR’DEN SONRAKİ EN KIYMETLİ GÖRÜŞMEYDİ”
Özellikle orta bulucu dört ülke olan ABD, Türkiye, Mısır ve Katar’ın bu bahiste üst seviye istişareleri ‘olabildiğince ağır bir biçimde devam ettirmelerinin’ kıymetli olduğuna işaret eden Fidan, şöyle devam etti:
Dün ikinci kademeye geçişle ilgili üzerinde tartıştığımız mevzular ortasında başta Gazze’nin yine imarı konusunda bir ön çalışma var. O sunuldu. Bizim Türkiye olarak tabir ettiğimiz şu; Gazze’yle ilgili yapılacak bütün çalışmalarda üç tane parametre bizim için kıymetli. Birincisi, Gazze’nin Gazzeliler tarafından yönetilmesi. İkincisi, Gazze’nin toprak olarak hiçbir biçimde bölünmemesi. Üçüncüsü, Gazze’de yapılacak her şeyin Gazzeliler için yapılması.
Fidan, Gazze’nin yine imarı için çok fazla yatırımın öngörüldüğünü belirterek, “Bu yatırımın tekrar Gazzeliler için olması değerli. Bu üç kırmızı çizgi gözetildiği sürece öbür hususların aslında teknik bir platform içerisinde tartışılabileceği konusunda biz genel siyasi stratejik çerçevemizi ilettik. Onun dışında Gazze’nin idaresinin teknokratlardan oluşan bir komite evresi konusunda takvimlendirme nasıl olabilir? Onun tartışmalarını yaptık” dedi.
Barış Kurulu ve devam eden ilgili çalışmaların hayata geçirilmesi konusunda da görüşüldüğünü belirten Fidan, “Şu anda devam eden paralel tartışmalar var, İstikrar Gücü’nün (Uluslararası İstikrar Gücü) oluşturulmasıyla alakalı. O bahiste neler yapılabilir? Bizim perspektifimiz o mevzuda neler? Onları da kendi perspektifimizden anlatma, tartışma imkanımız oldu. Öteki arkadaşlarımızın, ülkelerin perspektiflerini de dinledik. Bence üst seviyede şu ana kadar Şarm el-Şeyh’ten sonraki en kıymetli görüşmeydi diyebilirim” değerlendirmesinde bulundu.
“CUMHURBAŞKANIMIZ BU HUSUSTA ÇOK HASSAS”
Fidan, insani yardımlar konusunun da ehemmiyetine işaret ederek şöyle devam etti:
Cumhurbaşkanımız (Recep Tayyip Erdoğan) da bu bahiste çok hassas. Kendisini gece bilgilendirirken de bu bahisteki yapılan tartışmaları bilhassa altını çizerek tabir ettim. Oraya daha fazla şu anda barınma araçlarının gönderilmesi, zira kış yaklaşıyor, kendisi de çok hassas bu hususta. Türkiye’den çadır, konteyner artık ne varsa. Bizim şu anda biliyorsunuz sarsıntıdan sonra elimizde iki tane konu var; birincisi, insani yardımla ilgili bilhassa barınmayla ilgili çok sayıda çadır ve konteyner var. Oburu de sarsıntıdan ötürü yerle bir olmuş bir coğrafyanın yine hayata geçilmesine ait kentlerin inşa edilmesine ait çok önemli bir deneyim var. Biz bu iki tecrübeyi de bu tartışmalarda gündeme getirdik.
Türkiye’nin, 50 bin kişinin hayatını kaybettiği bir zelzele sonrasında yaklaşık 500 bin konutluk bir devasa çalışmayı 3 yıl üzere kısa bir müddette tamamlayarak hayata geçiren bir ülke olduğunu söyleyen Fidan, şunları kaydetti:
Bu deneyim Gazze’de de kullanılabilir. Tıpkı vakitte bizim depremzede vatandaşlarımızın barınma meselesini çözmede kullandığımız altyapımız da onların buyruğuna girebilir. Bunlar natürel ağır uyum gerektiren bahisler. Biz bunların takipçisi olmaya devam edeceğiz. Burada altını çizdiğimiz, mutabık kaldığımız mevzuları artık dönünce hem ilgili kurumlarla hem bakanlık içi ilgili genel müdürlüklerle de vazife dağılımı yaparak çalışmalarımıza devam edeceğiz.
Fidan, ABD’nin yalnızca Gazze değil Ukrayna konusunda da arabuluculuk yaptığını hatırlatarak, “Hafta sonu Gazze toplantısına ilaveten Ukrayna görüşmeleri için de hem Rus tarafından hem Ukrayna tarafından hem Avrupalılardan gelen arkadaşlarımız vardı. Onlarla da bu vesileyle bir ortaya gelme imkanı bulduk. Hem Amerikalılarla hem Avrupalılarla hem Ukraynalılarla şu barış tartışmalarında en son gelinen nokta, onların gördüğü nelerdir? Onları tartışma imkanımız oldu. Bir görüş alışverişinde bulunuldu” diye konuştu.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Türkmenistan ziyaretinde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le uzun bir görüşme yaptığını hatırlatan Fidan, dedi.
Fidan, ilgili taraflarla çalışmaların devam edeceğini vurguladı.
