Türkiye’de 2025 yılına damga vuran gelişmeler derlendi.
Yılın birinci üç ayında, ekonomik göstergelerdeki düzgünleşme kadar bilim-teknoloji yatırımları ve ticaret siyasetlerindeki değişiklikler de dikkat çekti.
Açıklanan bilgilere nazaran Türkiye iktisadı, 2024 yılını yüzde 3,3 büyüme ile tamamlarken işsizlik oranı yüzde 8,7’ye geriledi ve son 12 yılın en düşük düzeyine indi.
Bu periyotta Meclis’te yürütülen çalışmalar öne çıktı.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, TBMM’de 5G test-deneme sürecinin başlatıldığını açıkladı. Türkiye’nin birinci yerli haberleşme uydusu Türksat 6A’nın uzaydaki birinci test yayınının muvaffakiyetle tamamlanması da teknoloji alanında kıymetli bir eşik olarak kayda geçti.
YILIN BİRİNCİ ÇEYREĞİNDE SURİYE ETKİSİ
Suriye’de uzun müddettir devam eden iç savaşın sona ermesiyle birlikte ticarette de yeni bir sayfa açıldı. Bu kapsamda Suriye ile karşılıklı ticarette yeni düzenleme yürürlüğe girdi. Türkiye Gümrük Bölgesi üzerinden Suriye’ye yapılacak ihracat ile Suriye’ye yönelik transit süreçlerde mevcut kısıtlama listeleri kaldırıldı. Düzenlemenin, bölgesel ticaretin canlanmasına katkı sağlaması bekleniyor.
Türkiye iktisadında yılın birinci 3 ayında yaşanan kimi değerli gelişmeler şöyle:
2 OCAK
– Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi, e-Devlet Kapısı’ndan 2024’te 4,2 milyar süreç yapıldığını bildirdi.
3 OCAK
– Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) bilgilerine nazaran, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), Aralık 2024’te aylık bazda yüzde 1,03, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) yüzde 0,4 artış gösterdi. Yıllık enflasyon tüketici fiyatlarında yüzde 44,38, yurt içi üretici fiyatlarında yüzde 28,52 olarak gerçekleşti.
5 OCAK
– Uraloğlu, 2024’te Türkiye’deki havalimanlarını, direkt transit yolcularla 230 milyon 224 bin 611 yolcunun kullandığını bildirdi.
11 OCAK
– Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Uraloğlu, Türk mühendislerince geliştirilen Ulusal Nezaret Radarı (MGR) Mode-S SSR’nin test süreçlerinin muvaffakiyetle tamamlandığını belirtti.
15 OCAK
– 2025 Yılı Yatırım Programı Resmi Gazete’nin tekrarlanmış sayısında yayımlandı. Programda yer alan 14 bin 238 projeye yaklaşık 1 trilyon 444,4 milyar lira ödenek tahsis edildi.
– Engelli araçlara uygulanan Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) istisnası için getirilen yerlilik koşulu ve bu kapsamda alınan araçları elde tutma müddetine ait ayrıntılar aşikâr oldu. ÖTV istisnası olarak engelli vatandaşlara yapılan satışlarda yerlilik oranı yüzde 40’a yükseltildi. Bu kapsamda alınan araçları elde tutma mühleti 5 yıldan 10 yıla çıkarıldı.
18 OCAK
– Türkiye Uzay Ajansı (TUA) ile Axiom Space, kurulması planlanan Axiom Uzay İstasyonu ve öteki faaliyetlerde yer alacak Türk uzay sanayi için tedarik zinciri fırsatlarını araştırmak maksadıyla mutabakat zaptı imzaladı.
20 OCAK
– Maliye Hazinesi ve Karayolları Genel Müdürlüğüne kayıtlı başkentteki taşınmazlara ait özelleştirme ihalesinde 7 milyar 500 milyon lira ile ülke tarihinde bir taşınmaz ihalesindeki en yüksek teklifi veren Gamador İnşaat AŞ mukaveleyi imzalayarak yerleri devraldı.
24 OCAK
– Türkiye’de elektrikli araba sayısı, Türkiye’nin arabası Togg’un yollara çıkmasının da tesiriyle 2024’te bir evvelki yıla nazaran yüzde 129,6 artarak 183 bin 776’ya yükseldi.
31 OCAK
– Ticaret Bakanlığı ve TÜİK işbirliğiyle oluşturulan süreksiz dış ticaret datalarına nazaran, 2024’te ihracat bir evvelki yıla nazaran yüzde 2,4 artarak, 261 milyar 855 milyon dolara ulaştı.
3 ŞUBAT
– TÜFE, ocakta aylık bazda yüzde 5,03, Yİ-ÜFE yüzde 3,06 artış gösterdi. Yıllık enflasyon tüketici fiyatlarında yüzde 42,12, yurt içi üretici fiyatlarında yüzde 27,2 olarak kayıtlara geçti.
4 ŞUBAT
– Ticaret Bakanlığınca taşıt ilanlarında Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS) üzerinden “yetki doğrulaması” uygulaması devreye alındı.
5 ŞUBAT
– Fenerbahçe-Kalamış Yat Limanı ihalesinde mukaveleyi 504 milyon dolar teklif veren Koç Holding’in bağlı iştiraki Tek-Art Kalamış ve Fenerbahçe Marmara Turizm Tesisleri AŞ tarafından şartname gereği kurulan Kalamış ve Fenerbahçe Marina İşletmeciliği AŞ imzaladı.
6 ŞUBAT
– Türkiye’nin nüfusu, 2024’te bir evvelki yıla nazaran 292 bin 567 kişi artarak 85 milyon 664 bin 944 oldu. 2023’te binde 1,1 olan yıllık nüfus artış suratı, 2024’te binde 3,4’e yükseldi
11 ŞUBAT
– Suriye ile karşılıklı ticarette yeni düzenleme yürürlüğe girdi. Türkiye Gümrük Bölgesi üzerinden Suriye’ye ihracat ve Suriye’ye transit süreçlerinde mevcut kısıtlama listeleri kaldırıldı.
12 ŞUBAT
– Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye’nin birinci yerli ve ulusal havadan havaya görüş ötesi füzesi “Gökdoğan”ın, atış testinde maksat uçağı tam isabetle vurduğunu bildirdi.
15 ŞUBAT
– Rekabet Kurulu, Türkiye’de cips ve şekerleme pazarında faaliyet gösteren Frito Lay Besin Sanayi ve Ticaret AŞ’ye yaklaşık 1,3 milyar lira ceza kesilmesini kararlaştırdı.
16 ŞUBAT
– Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Uraloğlu, Şam Havalimanı’nın yenilenmesi için Türkiye’den giden 25 kişilik teknik takımın Suriye’de çalışmalara başladığını bildirdi.
17 ŞUBAT
– Sanayi ve Teknoloji Bakanı Kacır, ilk atışı yapılan GÖKSUR IIR füzesine ait, “Çelikkubbe’nin stratejik bir kesimi olan katmanlı hava savunma sistemimiz, ulusal gemilerimizin güvenliğini sağlayacak.” sözünü kullandı.
18 ŞUBAT
– TÜİK, Ekim-Aralık 2024 devrine ait işgücü istatistiklerini açıkladı. Türkiye’de işsizlik oranı, 2024’ün dördüncü çeyreğinde bir evvelki çeyreğe nazaran 0,1 puanlık azalışla yüzde 8,6 oldu.
19 ŞUBAT
– Türksat 6A’nın uzaydaki birinci test yayını muvaffakiyetle tamamlandı.
24 ŞUBAT
– MOI OGG, araç muayene istasyonlarının özelleştirme ihalesinde 1. bölge için 830 milyon dolar, 2. bölge için 890 milyon dolarla en yüksek teklifi verdi.
28 ŞUBAT
– TÜİK, 2024’e ait üretim metoduyla hesaplanan gayri safi yurt içi hasıla (GSYH) sonuçlarını açıkladı. Türkiye iktisadı geçen yıl yüzde 3,3 büyüme gösterdi.
2 MART
– 9’uncusu düzenlenen Ulusal Antarktika Bilim Seferinde Türkiye’nin araştırma kampının bulunduğu Horseshoe Adası’nda “çok düşük frekans yakın uzay gözlemleri” için istasyon kuruldu.
3 MART
– TÜFE, şubatta aylık bazda yüzde 2,27, Yİ-ÜFE yüzde 2,12 artış gösterdi. Yıllık enflasyon tüketici fiyatlarında yüzde 39,05, yurt içi üretici fiyatlarında yüzde 25,21 olarak kayıtlara geçti.
5 MART
– Turkcell, İzmir ve Milano ortasında denizaltından fiber optik kablo altyapı çalışması başlattı.
7 MART
– Elektrik Üretim Anonim Şirketine (EÜAŞ) ilişkin Çayırhan Termik Santrali ve Maden Alanı’nın özelleştirme ihalesinde, en yüksek teklifi 20 milyar lira ile Akçadağ İnşaat Güç Madencilik Anonim Şirketi verdi.
– Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Uraloğlu, TBMM’de 5G test-deneme sürecinin başladığını açıkladı.
10 MART
– Van’dan İran’ın başşehri Tahran’a tren seferleri başladı.
– Türkiye’nin birinci teşebbüs ofisi Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır’ın iştirakiyle Bilkent Cyberpark’ta açıldı.
12 MART
– Aydın memecik zeytini AB’den coğrafik işaret tescili aldı.
14 MART
– Ulusal Banliyö Tren Seti, Gaziantep Büyükşehir Belediyesine teslim edildi.
16 MART
– Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Mersin’de kurulacak Anıtlı Barajı’nın üretim mukavelesinin imzalandığını, barajın Nisan 2028’de tamamlanmasının planlandığını belirtti.
20 MART
– Türkiye’de işsizlik oranı, 2024’te bir evvelki yıla nazaran 0,7 puan azalışla yüzde 8,7’ye gerileyerek son 12 yılın en düşük düzeyinde gerçekleşti.
25 MART
– Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, “Doğu Türkiye Orta Koridor Demiryolu Geliştirme Projesi (ETMIC)” için genel ihale ilanına çıkarken bu kapsamda maliyetin İslam Kalkınma Bankasından sağlanan 246 milyon 400 bin avroluk finansmanla karşılanacağı belirtildi.
29 MART
– Ferdî sıfır taşıtlar, Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi kapsamından çıkarıldı.
29 MART
– Kişisel sıfır taşıtlar, Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi kapsamından çıkarıldı.
Türkiye iktisadı yılın birinci çeyreğinde yüzde 2,5 büyümesi, ülke tarihinin en büyük zirai don olaylarından birinin tarım eserlerinde ziyana yol açması, Türksat 6A’nın hizmete alınması bu yılın ikinci çeyreğindeki değerli başlıklar ortasında yer aldı.Türkiye açısından bu yılın nisan-haziran devrinde iktisada dair dikkati çeken gelişmeler yaşandı.
Hava sıcaklıklarının ani düşüşüyle tesirli olan zirai don, tarım eserlerinde ziyana neden oldu. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, tarihin en büyük zirai don olaylarından birinin yaşandığını bildirdi.
Türkiye’nin yerli ve ulusal uydusu Türksat 6A, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın iştirakiyle düzenlenen merasimle hizmete alındı. Bu kapsamda Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu da Türksat 7A’nın imali için ihale hazırlıklarını tamamladıklarını tabir etti.Gıda satış ve toplu tüketim yerlerindeki “gıda işletmesi karekodu”nun, tüketicilerin görebileceği yerde bulundurulması mecburî hale getirildi.
Türkiye iktisadında yılın ikinci çeyreğinde yaşanan değerli gelişmeler şöyle:
1 NİSAN
– Türkiye, zelzele bölgesindeki istihdamın korunması ve bölgede ek istihdam oluşturulması için işletmelere yönelik 500 milyon dolarlık yeni dış finansman sağladı.
2 NİSAN
– Türkiye, Avrupa Birliği (AB) çatısı altında faaliyet gösteren Avrupa Besin Güvenliği Otoritesinin (EFSA), tüketicilerin besin konusunda şuurlu seçimler yapabilmeleri gayesiyle uyguladığı “Safe2Eat” kampanyasına dahil oldu.
3 NİSAN
– Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), martta aylık bazda yüzde 2,46, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) yüzde 1,88 artış gösterdi. Yıllık enflasyon tüketici fiyatlarında yüzde 38,1, yurt içi üretici fiyatlarında yüzde 23,5 olarak kayıtlara geçti.
– ABD Başkanı Donald Trump, ABD’nin öbür ülkelere karşılıklı tarifeler uygulayacağını ve temel tarife oranının yüzde 10 olacağını duyurdu.
4 NİSAN
– Ticaret Bakanı Ömer Bolat, ABD’nin açıkladığı ek gümrük vergilerinin akabinde Türkiye’nin bu pazarda rekabette olduğu ülkelere kıyasla avantajlı olacağını belirterek, “Diğer ülkeler bizim üçüncü ülkelerdeki pazarlarımıza ve Türkiye pazarına hamle edecekler, bu hususta biz son derece dikkatli olacağız ve gerekli önlemlerimizi alacağız.” dedi.
10 NİSAN
– Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi Başkanlığına Burak Dağlıoğlu getirildi.
12 NİSAN
– Hava sıcaklıklarının ani düşüşüyle tesirli olan zirai don, tarım eserlerinde ziyana neden oldu. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, tarihin en büyük zirai don olaylarından birinin yaşandığını belirterek, “Bakanlık olarak, son yılların en geniş alanı kapsayan bu don olayı sonrasında da üretimin devamlılığını sağlamak üzere üreticilerimizin yanında yer almayı sürdüreceğiz.” tabirini kullandı.
15 NİSAN
– Türkiye ile Azerbaycan öncülüğünde hayata geçirilen ve Ticaret Bakanlığı himayesinde faaliyet gösteren Türk Dünyası Pazarlama, Reklam ve Medya Birliğinin (TÜREK) kuruluşu imza merasimiyle gerçekleştirildi.
18 NİSAN
– Ticaret Bakanlığı zirai don sonrası kimi eserlerde manipülatif fiyat hareketlerine karşı kontrollerini ağırlaştırırken takımlar don olayının görüldüğü vilayetler başta olmak üzere ülke genelinde 1271 firma ve 8 bin 476 eseri inceledi.
21 NİSAN
– Tarım ve Orman Bakanı Yumaklı, zirai dondan hububat, baklagil ve yağlı tohumlar üzere stratejik eserlerin çok etkilenmediğine işaret etti.
– Türksat 6A Hizmete Alma Merasimi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın iştirakiyle TÜRKSAT Gölbaşı Yerleşkesi’nde düzenlendi.
25 NİSAN
– Türk Patent ve Marka Kurumuna (TÜRKPATENT) yapılan yerli patent müracaatları 2024 sonu prestijiyle birinci sefer 5 haneli sayılara çıkarak, 10 bin 186’ya ulaştı.
27 NİSAN
– Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Uraloğlu, Avrasya Tüneli’nin dünyada Mavi Nokta Ağı Sertifikası’nı alan birinci ulaştırma projesi olduğunu bildirdi.
28 NİSAN
– Tarım Orman Şurası, bu yıl 28-30 Nisan tarihlerinde 4. sefer toplanarak “Türkiye Yüzyılı Rahmetin Yüzyılı” temasıyla yapıldı.
5 MAYIS
– TÜFE, nisanda aylık bazda yüzde 3, Yİ-ÜFE yüzde 2,76 artış gösterdi. Yıllık enflasyon, tüketici fiyatlarında yüzde 37,86, yurt içi üretici fiyatlarında yüzde 22,5 olarak kayıtlara geçti.
– Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Türksat 7A’nın üretimi için ihale hazırlıklarını tamamladıklarını belirterek, “İlk gayemiz Türksat 7A’nın Türksat 6A’dan çok daha gelişmiş kabiliyetlere sahip olması.” dedi.
8 MAYIS
– Besin satış ve toplu tüketim yerlerindeki “gıda işletmesi karekodu”nun tüketicilerin görebileceği yerde bulundurulması mecburî kılındı.
12 MAYIS
– 105 yıllık esaslı geçmişiyle Türkiye’nin haber belleği olan Anadolu Ajansının (AA), yeni kurduğu iştiraki AA Teknoloji siber güvenliğin akabinde yapay zeka dayanaklı haber alma ve izleme sistemine yönelik işbirliğini de hayata geçirdi.
19 MAYIS
– Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Uraloğlu, “melodili yol uygulaması”nın Türkiye’de birinci sefer Ankara’da, Nallıhan-Beypazarı Devlet Yolu’nda kullanılmaya başlandığını bildirdi.
22 MAYIS
– Ticaret Bakanlığınca, Türkiye’nin İsrail ile ticaretinin devam ettiğine yönelik haberlerin palavra ve çarpıtmalar üzerine kurulu olduğu belirtilerek, 2 Mayıs 2024’ten bu yana İsrail ile ticaretin sıfır olduğu bildirildi.
25 MAYIS
– Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Uraloğlu, Türksat 6A uydusu üzerinden birinci ihracatın gerçekleştirildiğini belirterek, “Bu satışla Türksat, Hindistan, Tayland, Malezya ve Endonezya üzere ülkeleri kapsayan Güney Asya pazarına direkt hizmet sunmaya başladı.” sözünü kullandı.
30 MAYIS
– TÜİK, Türkiye iktisadının yılın birinci çeyreğinde yüzde 2,5 büyüme gösterdiğini bildirdi.
– Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 2. İstanbul Dünya İslam İktisadı Doruğu’nda yaptığı konuşmada, “Biz Cumhuriyet tarihinin en düşük enflasyon ve faiz oranlarını yakalamış bir hükümetiz. Böyle bir periyotta üç, beş ağacın taşınması mazeret edilerek başlatılan Seyahat olayları olmasaydı Türkiye bugün çok farklı bir pozisyonda olacaktı.” tabirlerine yer verdi.
2 HAZİRAN
– Ticaret Bakanı Ömer Bolat, mayısta ihracatın yüzde 2,7 artışla 24 milyar 800 milyon doları geçip rekor kırdığını belirterek, “Mayıs ayı prestijiyle son 12 ayda yıllıklandırılmış mal ihracatımız, Cumhuriyet tarihimizin en yüksek düzeyi olan 265,5 milyar dolara yükseldi.” dedi.
3 HAZİRAN
– TÜFE, mayısta aylık bazda yüzde 1,53, Yİ-ÜFE yüzde 2,48 artış gösterdi. Yıllık enflasyon, tüketici fiyatlarında yüzde 35,41, yurt içi üretici fiyatlarında yüzde 23,13 olarak kayıtlara geçti.
18 HAZİRAN
– Ticaret Bakanlığı, taşıt ilanlarında Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS) üzerinden “yetki doğrulaması” uygulamasının tüm taşıt ilanları için mecburî hale geldiğini belirtti.
27 HAZİRAN
– Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, “Küresel Ulaştırma Koridorları Forumu”nda, “Kalkınma Yolu’nun 10 yıllık projeksiyonla üretime tesiri 50 milyar doları aşacak, istihdama tesirinin ise yıllık ortalama 63 bin kişiyi bulması hesaplanıyor.” dedi.
Yılın üçüncü çeyreğine ait iktisat gündeminde, Türkiye ile Suriye ortasında 13 yıl sonra kara yolu nakliyatının tekrar başlaması, iktisadın üç yıllık yol haritası olan Orta Vadeli Program’ın (OVP) açıklanması, 2024 yılına ait en fazla vergi veren isimlerin muhakkak olması üzere başlıklar öne çıktı.
Temmuz-ağustos-eylül periyodunda, makro ekonomiden milletlerarası ulaştırma ilişkilerine kadar çok sayıda gelişme yaşandı.
Türkiye ile Suriye ortasında aktarmasız memleketler arası kara yolu nakliyatının 13 yıl sonra yine başladığı bu devirde, İstanbul-Halep güzergahında uçak seferleri devreye alındı.
İki ülke ortasındaki ticari münasebetlerin tesisi ismine iş kurulu kurulmasına yönelik adımlar da bu periyotta atıldı.
Ekonominin üç yıllık yol haritası niteliğini taşıyan 2026-2028 periyodunu kapsayan OVP, kamuoyuyla paylaşıldı. OVP’ye nazaran, iktisadın 2026’da yüzde 3,8, 2027’de yüzde 4,3, 2028’de de yüzde 5 büyümesi öngörüldü.
2024 yılına ait en fazla gelir vergisi ödeyen isim, ihracat gelirleriyle Baykar Yönetim Kurulu Lideri Selçuk Bayraktar olarak kayıtlara geçti.
