Afet Bölgesi İhtiyaçları – II

KORUNMA

Sedat Ergani-Acil Gündem Gazetesi

Afetler meydana geldikten sonra afet bölgesinde yaşayan afetzedeler, afetzede yakınları ve bölgede çeşitli görevler üstlenen personelin çalışma, can ve mal güvenliği ciddi sorunlar hâline gelmektedir.

Yıkımın ilk saatlerinden sonra, afetzedeler ve enkaz altında kalanlar ikincil afetlerden zarar görme riskiyle karşı karşıya kalırken; müdahale için bölgeye gelen kurtarma ve yardım ekipleri açısından en büyük tehdit ulaşım ve çevre güvenliğidir.

Afetzedelerin ve yakınlarının ilk saatlerde yaşadığı korku ve panik, yanlış ve kontrolsüz hareketlere yol açmakta; bu durum yeni kazalara davetiye çıkarabilmektedir. Az hasar gören kişilerin afet bölgesinden kaçışı, enkaz altındaki komşulara bilinçsiz müdahaleler, mal veya değerli eşya kurtarma çabaları, kötü niyetli kişilerce yayılan yalan ve yanlış sosyal medya haberleri ile hızla başlayan bölgesel hırsızlık olayları, insanların korunmadan mahrum kaldığı ilk saat ve günlerde sıkça karşılaşılan olumsuzluklardır.

Afetin üzerinden birkaç gün geçtikten sonra aç ve açıkta kalan afetzedeler için en öncelikli ihtiyaçlardan biri sahiplenilme ve korunma duygusudur. Psikolojik açıdan da afetzedeleri rahatlatan bu duygu, insanların sakinleşmesini ve daha kontrollü hareket etmelerini sağlar. Bu nedenle afet sonrası ihtiyaçların hızlı ve etkin şekilde karşılanması hem kurumların işini kolaylaştıracak hem de afetzedelerin yönetime olan güven ve bağlılığını güçlendirecektir.

Afetzedelerin tüm temel ihtiyaçlarının kısa sürede karşılanması, “korunmuş bir topluluk” hissini doğurur. Kahramanmaraş Depremi’nden sonra yaklaşık 455.000 konutun iki yıl gibi kısa bir sürede tamamlanarak hak sahiplerine teslim edilmesi, bölgede yaşayan insanların korunup sahiplenildiğinin somut bir göstergesidir.

Diğer yandan; afetlerden hemen sonra AFAD koordinasyonunda yürütülen müdahale hizmetleri büyük ölçüde emek yoğun çalışmalardır. Bu süreçte müdahalecilerin ikincil kazalarla karşılaşma riski oldukça yüksektir. Özellikle ilk saat ve günlerde çalışma sürelerinin mecburen 36 saate kadar çıkması, yorgunluk ve stresin dikkatsizliğe yol açmasına neden olmaktadır. Gün sonunda huzurun sağlanması, vardiya sisteminin hızla kurulması ve dinlenme imkânlarının oluşturulması, kazaların önlenmesinde kritik rol oynar.

Müdahalecilerin korunma ihtiyacının, üst düzey yöneticiler tarafından yapılan planlı ve öngörülü çalışmalarla doğrudan ilişkili olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. İş yükünün adil dağıtılması, zamanında beslenme ve hijyen ihtiyaçlarının karşılanması, barınma ve dinlenme sistemlerinin hızlıca devreye sokulması, diğer kurum ve STK’ların organizasyona etkin biçimde dâhil edilmesi; ayrıca müdahalecilerin baskı gruplarından korunması büyük önem taşır.

Müdahaleciler bilgi, beceri, kişisel koruyucu donanım ve ekipman açısından donanımlı olsalar da, çalışma ortamında sahiplenildiklerini ve korunduklarını hissetmek isterler. Bu nedenle organizasyon yöneticilerinin, işinin ehli, tecrübeli ve birkaç adım sonrasını öngörebilen kişiler olması ekip performansını ciddi biçimde artıracaktır.

Kahramanmaraş Depremi’nde gönüllü yardım faaliyetlerine katılan birçok kişinin tek başına kaldığı, kime ve nereye başvuracağını bilemediği görülmüştür. Hiçbir ücret talep etmeden yardıma gelen insanların araçlarının yağmalanması ya da günlerce şehir girişlerinde veya depo önlerinde bekletilmesi, önceden yapılacak planlamaların ne kadar hayati olduğunu açıkça göstermiştir.

Afet bölgesinde bulunan her birey korunmak, önemsendiğini ve sahiplenildiğini hissetmek ister. Bu nedenle “Saldım çayıra, Allah kayıra” anlayışı bir çözüm değildir.

Sonuç olarak;

Korunma ve sahiplenilme duygusu sağlanan afetzedeler daha hızlı toparlanır, müdahaleciler ise daha güvenli ve verimli çalışır. Doğru planlama, güçlü koordinasyon ve insan odaklı yaklaşımlar sayesinde afetlerin yıkıcı etkilerini azaltmak mümkündür. Geçmiş tecrübeler bize göstermiştir ki; dayanışma, güven ve sahiplenme duygusu güçlü olan toplumlar, afetlerden daha dirençli çıkmıştır.

Gelecek hafta, “Eski ve Yeni Durum Müdahale Hizmetleri” karşılaştırmasını ele almaya çalışacağım.

Sağlıcakla kalın.