Afet Sonrası İlk 72 Saat

Hayat Kurtaran Zaman Dilimi

Sedat Ergani-Acil Gündem Gazetesi

Afetler, meydana geldikleri ilk andan itibaren yalnızca fiziksel yıkıma değil, aynı zamanda insan hayatını doğrudan etkileyen ciddi bir belirsizlik ortamına da yol açar. Bu nedenle afet sonrası ilk 72 saat, arama kurtarma çalışmalarının en yoğun olduğu, hayatta kalma ihtimalinin en yüksek olduğu ve doğru davranışların hayat kurtardığı kritik bir zaman dilimidir.

Genellikle afetler meydana geldikten hemen sonra o saatten sonra afetzedeler belirli saat veya günlerde tek başlarına ve kendi kendilerini kurtarma veya idame ettirme ile baş başa kalırlar.

Biz Kurtarmacılar, afet sonrası ilk üç günü “altın saatler” olarak adlandırırız. Bu süreçte hem profesyonel ekiplerin hem de vatandaşların bilinçli hareket etmesi, can kayıplarının azaltılmasında belirleyici rol oynar. Afetlere hazırlık konusunda yıllardır sahada eğitimler veren bizlerin yanında siz gönüllüler ve eğitimciler için bu bilgilerin toplumla paylaşılması, afet yönetiminin en güçlü halkalarından biridir.

1. Önce Can Güvenliğinizi Sağlayın

Afet sonrasında yapılacak ilk iş, bulunduğunuz ortamın güvenli olup olmadığını kontrol etmektir.

• Bina hasar görmüşse hemen dışarı çıkın.

• Gaz kokusu, yangın riski veya elektrik tehlikesi varsa ortamdan uzaklaşın.

• Asansör kullanmayın, merdivenleri dikkatli kullanın.

• Çevrede yıkılma riski olan yapı ve direklerden uzak durun.

• Enkaz altında kaldınız ve yaşıyorsanız öncelikle sakin olun. Enkazdan çıkabilecek bir pozisyonunuz varsa tuttuğunuz ve bastığınız yere dikkat ederek çıkın. Şayet mahsur kaldığınız yerden çıkamıyorsanız, bulunduğunuz yeri ortamdan bulduğunuz çeşitli malzemelerle destekleyin ve yeni yıkımlara karşı tedbir alın. Sizi bulmaya gelenler sizi duymuyorlarsa gücünüzü boş yere harcamayın.  

Unutulmamalıdır ki ikinci bir tehlike, ilk afetten daha büyük zarar verebilir.

2. Yaralılara Temel İlk Yardım Uygulayın

Afet sonrası ilk saatlerde profesyonel sağlık ekipleri her noktaya aynı anda ulaşamayabilir. Bu nedenle temel ilk yardım bilgisi hayat kurtarır.

• Kanaması olan kişiye basınç uygulayın.

• Bilinci kapalı ancak nefes alan kişiyi yan yatırın (Koma pozisyonu).

• Ağır yaralıyı gereksiz yere hareket ettirmeyin.

• 112 Acil Çağrı Merkezi’ne doğru ve kısa bilgi verin.

İlk yardımda amaç; hastayı iyileştirmek değil, mevcut durumunu koruyarak hayatta tutmaktır.

3. İletişimi Doğru ve Tasarruflu Kullanın

Afet sonrası iletişim hatları yoğunluk nedeniyle tıkanabilir. Bu nedenle iletişim disiplinine uymak kritik öneme sahiptir.

• Gereksiz telefon görüşmeleri yapmayın, kısa mesaj (SMS) veya internet tabanlı mesajlaşma tercih edin.

• Telefon şarjınızı koruyun.

• Ailenizle önceden belirlediğiniz “Haber Kişisi” ile iletişim kurun.

Doğru iletişim, yardımın daha hızlı ulaşmasını sağlar.

4. Resmî Kurumların Uyarılarını Takip Edin

Afet sonrası bilgi kirliliği ve söylentiler panik oluşturabilir. Bu nedenle yalnızca güvenilir kaynaklardan gelen bilgileri dikkate almak gerekir.

• Yetkili kurumların duyurularını takip edin (İçişleri Bakanlığı, AFAD, Valilik vb.).

• Doğrulanmamış bilgileri paylaşmayın.

• Sosyal medyada panik oluşturacak içeriklerden uzak durun.

Doğru bilgi, doğru kararın temelidir.

5. Toplanma Alanına ve Güvenli Bölgeye Gidin

Afet sonrası açık ve güvenli alanlarda bulunmak hayati önem taşır.

• Önceden belirlenen toplanma alanlarına gidin.

• Bina çevresinde beklemeyin.

• Trafiği gereksiz yere kullanmayın.

• Kurtarma ekiplerine çalışma alanı bırakın.

Düzenli hareket etmek, kurtarma çalışmalarını hızlandırır.

6. Temel İhtiyaçları Planlı Şekilde Karşılayın

Afet sonrası ilk 72 saat boyunca (3 gün) su, gıda ve barınma gibi ihtiyaçlara erişim sınırlı olabilir. Bu nedenle mevcut kaynakları dikkatli kullanmak gerekir.

• Su ve yiyeceği tasarruflu tüketin.

• Hijyen kurallarına dikkat edin.

• Afet çantanızı yanınızda bulundurun.

• Çocuklar, yaşlılar, kadınlar ve engellilere öncelik verin.

Dayanışma, afet sonrası en güçlü destek mekanizmasıdır.

7. Psikolojik Dayanıklılığı Koruyun

Afet sonrası korku, panik ve belirsizlik duyguları normaldir. Ancak sakin kalmak, doğru karar vermeyi kolaylaştırır.

• Panik yapmamaya çalışın.

• Çocukları ve yakınlarınızı sakinleştirin.

• Umut verici ve destekleyici iletişim kurun.

• Toplumsal dayanışmayı güçlendirin.

Sakinlik, kişisel kriz yönetiminin temelidir.

Sonuç olarak;

Afet sonrası ilk 72 saat, hayat kurtaran kararların verildiği en kritik süreçtir.

Bu süre içinde bilinçli davranmak hem kendi hayatınızı hem de başkalarının hayatını korumaya yardımcı olur. Hazırlıklı olmak, bilgili hareket etmek ve dayanışma içinde kalmak toplum olarak en büyük gücümüzdür.

Unutmayalım:

Hazırlıklı toplum, güçlü toplumdur. Bilgi hayat kurtarır, dayanışma umut yaşatır. Afetlere karşı bilinçli olalım, güvenli yarınları birlikte inşa edelim.